Drzewo kategorii
Licznik odwiedzin

BOLT ANTONI

BOLT ANTONI ( 1891–1941), prezydent Torunia w Odrodzonej Rzeczypos­politej, adwokat.

 


 

Energiczny włodarz Torunia

Urodził się 30 września 1891 r. w Przysiersku w powiecie świeckim w rodzinie Antoniego i Melanii z Łebińskich. Uczęszczał do gimnazjum humanistycznego w Bydgoszczy, gdzie w 1910 r. uzyskał świadectwo dojrzałości. Następnie studiował prawo na uniwersytecie we Fryburgu i kontynuował je, jak to było w ówczesnym zwyczaju, na uniwersytetach w Genewie, Berlinie i Halle. Równocześnie brał czynny udział w pracach polskich stowarzyszeń studenckich, będąc członkiem Koła Polskiego we Fryburgu i Bratniej Pomocy w Berlinie. Egzamin referendariuszowski złożył w 1913 r. w Naumburgu, po czym praktykował jako referendariusz przy sądach w Wejherowie i Gdańsku.

Od sierpnia 1914 r. przez wszystkie lata pierwszej wojny światowej brał udział w walkach na frontach wschodnim, włoskim i zachodnim. Zdemobilizowany w grudniu 1918 r. podjął przerwaną praktykę sądową w Gdańsku, a następnie praktykował u adwokatów i notariuszów w Poznaniu. Tam też w 1920 r. złożył egzamin asesorski i pracował w sądzie we Wrześni, skąd 8 listopada 1921 r. przeszedł na stanowisko sędziego i naczelnika sądu powiatowego w Jutrosinie.

Latem 1922 r. Antoni Bolt, jako posiadający pełne kwalifikacje prawnicze został powołany do Ministerstwa byłej Dzielnicy Pruskiej i pracował tam od 30 lipca tego roku w Departamencie Ziem Zachodnich w Poznaniu, a od 14 października 1922 r. w charakterze referenta do spraw osobowych w Ministerstwie Sprawiedliwości. Po rozwiązaniu Ministerstwa byłej Dzielnicy Pruskiej pracował od 31 lipca 1923 r. jako doradca prawny firmy Hurtownia Drewna “Wisła” w Gdańsku.

Dnia 7 maja 1924 r. Rada Miejska Torunia wybrała Antoniego Bolta na stanowisko prezydenta miasta. Reskryptem z 24 lipca tego roku Minister Spraw Wewnętrznych zatwierdził jego kandydaturę na przeciąg lat dwunastu. Uroczyste zaprzysiężenie nowego prezydenta odbyło się na nadzwyczajnym posiedzeniu Rady Miejskiej 8 sierpnia 1924 r.

Młody niespełna 33-letni prezydent bardzo szybko i dokładnie poznał trudny teren swej pracy i zabrał się energicznie do działania. Był niezwykłym talentem organizacyjnym, posiadającym wiele dobrych i realnych pomysłów, człowiekiem stworzonym do przodownictwa i kierowania, pełnym śmiałych planów i zamiarów w większości zrealizowanych. Swym zapałem zarażał także drugich i szybko zyskał w mieście dużą popularność i uznanie. Pod wpływem Bolta pozostawało wielu ludzi, m. in. przewodniczący Rady Miejskiej dr med. Zdzisław Stanisław Dandelski i architekt miejski Ignacy Felicjan Tłoczek, późniejszy profesor Politechniki Warszawskiej i Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego. Antoni Bolt poza stanowiskiem prezydenta miasta sprawował jeszcze funkcje naczelnika wydziałów: prezydialnego, bezpieczeństwa i statystycznego oraz przewodniczącego Urzędu Ubezpieczeń.


12 lat prezydentury

Przejęte przez Antoniego Bolta miasto było zadłużone i skazane na własne siły. Rozpoczął swoją pracę od odnowienia administracji miasta i gospodarki komunalnej. Obejmował urząd prezydenta miasta liczącego 42 tysiące mieszkańców z dużą liczbą bezrobotnych. Szukając środków zaradczych ujął akcję zatrudnienia bezrobotnych w ramy organizacyjne poprzez powołane komisje do walki z bezrobociem, ustalenie jego wielkości i racjonalnego systemu zatrudnienia robotników. Część bezrobotnych starano się zatrudniać przy przebudowie upośledzonego układu komunikacyjnego, w celu scalenia dzielnic w jeden wspólny organizm miejski.

W przeciągu kilku lat wybudowano nowoczesne arterie komunikacyjne: Jagiellońską, Traugutta, Lubicką, Chopina. Jednak największą inwestycją wykonaną w Toruniu w zakresie usprawnienia sieci komunikacyjnej miasta było oddanie do użytku w 1934 r. nowego mostu drogowego na Wiśle im. Józefa Piłsudskiego. Wybudowanie tego mostu spowodowało istotne zmiany w układzie komunikacyjnym Torunia. Łącznie w latach 1924–1936 zbudowano nawierzchnię na arteriach komunikacyjnych o długości 18,4 km – kosztem 2,5 miliona zł. Pozwoliło to na połączenie fragmentarycznie pobudowanych ulic i scalenie przedmieść ze śródmieściem.

 

Władze miejskie starały się umocnić siedzibę urzędu wojewódzkiego w Toruniu i w związku z tym zabiegały o skupienie w mieście wszystkich urzędów II instancji. Przełomowym okresem w budownictwie publicznym w Toruniu był 1928 r., przystąpiono wówczas do budowy szeregu gmachów dla poszczególnych urzędów. Także przez odpowiednią politykę terenową starało się miasto popierać ruch budowlany, oddając bezpłatnie parcele pod budowę gmachów dla urzędów i instytucji państwowych. Na tego rodzaju prace miasto potrzebowało znacznych środków finansowych obcych głównie w postaci wysoko oprocentowanych pożyczek, co przyczyniło się do zadłużenia Torunia, które na dzień 1 marca 1936 r. wynosiło 12,5 miliona zł.

Tempo jakie w latach trzydziestych przybrała rozbudowa miasta, wymagało opracowania planu urbanistycznego. Plan taki został sporządzony przez zespół urbanistów pod kierunkiem inż. arch. Ignacego Tłoczka i uchwalony przez Radę Miejską w 1935 r.. Dokonano wówczas również pomiarów i rozplanowania terenów leżących na lewym brzegu Wisły.

Rozwijało się także budownictwo domów czynszowych dwu i trzyrodzinnych. Zarząd Miejski zainteresowany był szczególnie budową domów o małych i średnich mieszkaniach, które mogły być dostępne dla ludności niezamożnej.

Wykonano również wiele prac wokół zewnętrznej szaty miasta. Odrestaurowano prawie wszystkie hotele, sklepy, piekarnie, zakłady rzemieślnicze. Odnowiono elewacje wielu budynków. Z inicjatywy władz miejskich założono nowe parki i skwery, nie zapominając o już istniejących, ogrody zieleńce i rabaty kwiatowe. Należały one do najpiękniejszych w Polsce. Wygląd miasta przedstawiał się bardzo dodatnio. Jest rzeczą oczywistą, że Antoni Bolt pełniąc urząd prezydenta Torunia, miał decydujący wpływ na stan miasta w omawianym okresie. Przez 12 lat swej prezydentury z ogromnym entuzjazmem i oddaniem poświęcał się sprawom miasta; Toruń stał się jednym ze znaczniejszych średniej wielkości miast polskich.


Działacz społeczny

Wiele czasu poświęcał także prezydent Antoni Bolt na działalność społeczną. Był przewodniczącym lub prezesem w ponad dwudziestu organizacjach; m.in. w Kuratorium Fundacji im. dra Karola Marcinkowskiego w Toruniu, asesorem i członkiem honorowym Bractwa Strzeleckiego w Toruniu, członkiem Zrzeszeń Naukowych, Artystycznych i Kulturalnych Ziemi Pomorskiej, Towarzystwa Naukowego w Toruniu, członkiem  Miejskiego Komitetu Budowy Muzeum Ziemi Pomorskiej, członkiem Konfraterni Artystów, Pomorskiego Sejmiku Wojewódzkiego, Komisji Rewizyjnej Związku Adwokatów Polskich Oddział w Toruniu, członkiem Aeroklubu Pomorskiego, Instytutu Bałtyckiego i innych. Ponadto pisał artykuły do czasopism i prasy pomorskiej na temat rozwoju Torunia.

Gdy dnia 29 lipca 1936 r. upłynęła 12-letnia kadencja Antoniego Bolta na stanowisku prezydenta Torunia, wojewoda pomorski Stefan Kirtiklis polecił organom miejskim rozpisanie konkursu na to stanowisko. Mimo ponownego zgłoszenia swej kandydatury przez dotychczasowego prezydenta, Rada Miejska Torunia na zebraniu w dniu 10 czerwca 1936 r. wybrała – 35-letniego Leona Raszeję, sędziego Sądu Okręgowego z Grudziądza prezydentem Torunia. Porażka wyborcza Antoniego Bolta miała swoje zasadnicze źródło w zdecydowanym ataku nań ze strony sanacji, zwłaszcza władz wojewódzkich, które nie mogły ścierpieć jego przynależności do Stronnictwa Narodowego. Nie wysunięto bowiem przeciwko niemu żadnych zarzutów o charakterze merytorycznym.

Lata do wybuchu drugiej wojny światowej spędził Antoni Bolt w Toruniu. Mimo uzyskania uprawnień emerytalnych nie zaniechał aktywności zawodowej ani politycznej. Wpisany na listę adwokatów w Toruniu w marcu 1937 r., pracował w tym zawodzie do września 1939 r. Nadal żywo interesował się rozwojem miasta; jako prezes Stronnictwa Narodowego na Toruń był czołowym kandydatem tej partii w wyborach do Rady Miejskiej Torunia z 18 grudnia 1938 r. Po zdecydowanym zwycięstwie wyborczym endecji w Toruniu przewodniczył w Radzie Miejskiej Narodowemu Klubowi Radzieckiemu SN, mając nadal wpływ na życie miasta.

W czasie wojny ukrywał się nie meldowany w Pyzdrach. Aresztowany przez Gestapo pod koniec 1940 r., był więziony w Koninie, Inowrocławiu i Poznaniu, skąd wywieziony został do obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu, gdzie zmarł w grudniu 1941 r.

Antoni Bolt odznaczony był Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski oraz wieloma innymi odznaczeniami. Żonaty był z Haliną Czarlińską; ( Halina Boltowa), byli bezdzietni. Boltowie mieszkali przy ul. Grunwaldzkiej 64 (prezydentówka), a od 1936 r. przy ul. Bydgoskiej 14.


 

Bibliografia: K. Przybyszewski, Toruński Słownik Biograficzny , t.1. ToMiTo

Toruń 1998


FOTOGALERIA