Drzewo kategorii
Licznik odwiedzin

BOLTOWA HALINA

BOLTOWA HALINA z domu Schedlin-Czarlińska (1888–1981), śpiewaczka operowa, działaczka społeczna i chrześcijańska, żona prezydenta Torunia.


 

Córka artystki operowej i teatralnej

Urodziła się 4 marca 1888 r. w Poznaniu w rodzinie Maksymiliana i Natalii z baronów Stolpe, Halina Czarlińska otrzymała staranne wykształcenie domowe i ukończyła gimnazjum prywatne. Poświęciła się karierze śpiewaczej. Posiadała piękny o dużej sile brzmienia mezzosopran o altowym nieco zabarwieniu. W latach 1908–1912 studiowała muzykę i śpiew w Berlinie, Dreźnie i Mediolanie. Następnie była śpiewaczką opery gdańskiej, opery w Saarbrücken, a w końcu Teatru Miejskiego w Toruniu.

Występowała na wielu scenach operowych Europy, m. in. w Wiedniu i Trewirze. jeździła także z koncertami po Pomorzu. W czasie pierwszej wojny światowej uczestniczyła w koncertach charytatywnych na rzecz pomocy polskim ofiarom wojny. Jej biograf Piotr Krzysztof Kuty w przesłanym do komitetu redakcyjnego Toruńskiego Słownika Biograficznego biogramie Haliny Boltowej pisał m. in., że w czasie swego zamieszkiwania w Gdańsku aktywnie angażowała się w życie artystyczne i polityczne Polonii gdańskiej. Uczestniczyła w obchodach rocznic narodowych, m. in. z okazji setnej rocznicy śmierci Tadeusza Kościuszki w 1917 r. Podczas pobytu w Gdańsku Ignacego Jana Paderewskiego 25 grudnia 1918 r. wzięła udział w uroczystym bankiecie powitalnym, śpiewając przy akompaniamencie samego Mistrza. Jej umiejętność śpiewania i artyzm interpretacji wywoływały zachwyty znawców.

Po przyłączeniu Pomorza do Polski w 1920 r. zamieszkała w Toruniu, kontynuując do połowy lat dwudziestych karierę artystyczną w operze Zjednoczonych Teatrów Pomorskich i na scenie teatru toruńskiego.

Po wyjściu za mąż za prezydenta Torunia Antoniego Bolta (ślub odbył się 19 października 1927 r. w Warszawie), zrezygnowała z kariery artystycznej i poświęciła się działalności społecznej i charytatywnej. Była m. in. przewodniczącą Rady Centralnej Stowarzyszenia Pań Miłosierdzia św. Wincentego á Paulo na Pomorzu, członkinią Towarzystwa Opieki nad Bezrobotnymi w Toruniu. Problemom i tematyce tej poświęcała artykuły prasowe, wygłaszała odczyty radiowe oraz brała udział w diecezjalnych konferencjach i międzynarodowych sympozjach Stowarzyszenia Pań Miłosierdzia, m. in. reprezentowała Polskę na Międzynarodowym Kongresie Towarzystwa św. Wincentego á  Paulo w Budapeszcie.. Za działalność tę została odznaczona w 1934 r. odznaczeniem papieskim “Pro Ecclesia et Pontifice”.

Poza tym Halina Boltowa była wiceprezesem Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Belgijskiej w Toruniu, członkiem Zarządu i przewodniczącą sekcji dochodowej toruńskiego Koła Towarzystwa Czytelni Ludowych, członkinią Zarządu Narodowej Organizacji Kobiet w Toruniu; brała udział w pracach Komitetu Wojewódzkiego do Walki z Komunizmem oraz była przewodniczącą Komitetu Wykonawczego dla Spraw Kolonii Letnich w Toruniu i członkinią Komitetu Budowy Muzeum Ziemi Pomorskiej im. Marszałka J. Piłsudskiego w Toruniu. W 1937 r. odznaczona została Srebrnym Krzyżem Zasługi.


Po zajęciu Torunia przez Niemców

Po zajęciu Torunia we wrześniu 1939 r. przez Niemców, Halina Boltowa była kilkakrotnie przesłuchiwana przez Gestapo; jej mąż w obawie przed represjami i aresztowaniem opuścił Toruń, ukrywając się pod zmienionym nazwiskiem. Na początku grudnia 1939 r. Boltowa została aresztowana i uwięziona w toruńskim Forcie VII, a następnie w kwietniu 1940 r. osadzona w obozie koncentracyjnym w Ravensbrück. Od początku uwięzienia w obozie włączyła się aktywnie w akcję tajnego nauczania. Ponadto znając znakomicie język niemiecki i mentalność pruską, a także okazując niebywałą odwagę stawała często w obronie współwięźniarek – nie tylko Polek, zyskując ich szczerą sympatię i ogromny szacunek.

Po wyzwoleniu, w kwietniu 1945 r. w ramach akcji Szwedzkiego Czerwonego Krzyża i osobistej hrabiego Folke Bernadotte, wraz z liczną grupą więźniarek została ewakuowana do Szwecji, gdzie pozostała do końca życia, nie mając do kogo wracać (mąż zamordowany w obozie koncentracyjnym, dzieci nie miała).

Cytowany tu już Piotr Kuty pisał, że Boltowa w Szwecji “mieszkała kolejno w Malmő, Vrigstad, Sztokholmie,, zaś od 1953 r. w Vadstenie, gdzie pracując jako kustosz w tamtejszym Królewskim Archiwum Krajowym tłumaczyła m. in. pisma św. Brygidy. Po przejściu na emeryturę mieszkała nadal w pensjonacie Sióstr Brygidek w Vadstenie, poświęcając się działalności charytatywnej. Sumami pieniężnymi otrzymanymi z tytułu odszkodowania za pobyt w obozie wspomagała działalność Kościoła katolickiego w Polsce i na świecie. […] Należała do grona dobrodziejów m. in. Zakładu dla Niewidomych w Laskach, szpitali dla trędowatych w Ugandzie, […] W 1978 r. obchodzono uroczyście jubileusz 90-lecia jej urodzin, wśród licznych życzeń znalazły się również listy z podziękowaniami i błogosławieństwem Ojca św. Pawła VI ks. Stefana kardynała Wyszyńskiego…”

Halina Boltowa zmarła bezpotomnie 8 lutego 1981 r. w Motali, pochowana została na cmentarzu w Vadstenie. Jej postawa w obozie Ravensbrück została doceniona w Izraelu – gdzie w gaju Zippori na jej pamiątkę posadzono 26 drzewek.


 

Bibliografia: K. Przybyszewski, Toruński Słownik Biograficzny , t.1. ToMiTo

Toruń 1998


FOTOGALERIA