Drzewo kategorii
Licznik odwiedzin

BREJSKI IZYDOR

BREJSKI  IZYDOR (1872–1935), lekarz, poseł, działacz społeczno-polityczny


 

Założyciel prywatnej kliniki chirurgicznej i chorób kobiecych

Urodził się 13 stycznia 1872 r w Pączewie w powiecie starogardzkim, w rodzinie włościańskiej Antoniego i Marii Lewickiej. Miał czterech braci: Józefa (1860–1922), właściciela dużego gospodarstwa rolnego, Jana (1863–1934), wojewodę pomorskiego w latach 1920–1924, Antoniego (1867–1929), redaktora i wydawcę oraz brata bliźniaka – Ignacego (1872–1947), prawnika. W latach 1884–1891 uczęszczał do Collegium Marianum w Pelplinie, następnie do gimnazjum w Starogardzie Gdańskim, gdzie 28 sierpnia 1894 r, złożył egzamin dojrzałości i gdzie – być może – wspólnie z bratem Ignacym był członkiem koła filomackiego.

Następnie jako stypendysta Towarzystwa Pomocy Naukowej dla Młodzieży Prus Zachodnich w Chełmnie, studiował na Wydziałach Medycznych: Uniwersytetu w Halle (1894–5), Królewskiego Uniwersytetu w Greifswaldzie (1895–7) i Królewskiego Uniwersytetu Wilhelma w Berlinie, gdzie uzyskał w 1900 r. dyplom lekarski ze specjalnością chirurga i ginekologa. (Niektóre źródła podają, że studiował także na uniwersytecie w Gissen). W tym roku także zdał egzamin państwowy uprawniający do prywatnej praktyki.

W 1901 r. przybył na Pomorze i w sierpniu rozpoczął praktykę lekarską w Toruniu, biorąc jednocześnie w latach 1901–1902 w Berlinie udział w kursach dla lekarzy specjalizujących się w chorobach kobiet i dzieci. Od 14 czerwca 1902 r do 1908 r. mieszkając początkowo w Pelplinie, a następnie w Grudziądzu, był asystentem dra Wysockiego w Szpitalu św. Józefa w Pelplinie. Po powrocie do Pelplina 5 sierpnia 1908 r., objął kierownictwo tego szpitala jako lekarz chirurg. Doktor Izydor Brejski udzielał się także społecznie, będąc m. in. w latach 1912–1915 radnym w Radzie Gminy Pelplin oraz prezesem zawiązanej w końcu 1918 r. polskiej Rady Ludowej na powiat tczewski.

Politycznie należał do Narodowego Stronnictwa Robotników, z ramienia którego został posłem z okręgu kościerskiego w wyborach uzupełniających do Sejmu Ustawodawczego 2 maja 1920 r. W końcu tego roku, będąc już posłem nowo powstałej Narodowej Partii Robotników, przeszedł do tworzącego się wówczas Polskiego Stronnictwa Ludowego (PSL) “Piast” i sprawował w nim funkcję kierownika sekretariatu okręgowego na województwo pomorskie z siedzibą w Toruniu oraz członka Rady Nadzorczej tego stronnictwa, a w listopadzie 1921 r. został członkiem pierwszego Zarządu Okręgowego tej partii na Pomorzu.

Z racji wykonywanego zawodu w 1920 r. wybrano go do Zarządu Głównego Związku Lekarzy Państwa Polskiego. 7 września 1921 r. zamieszkał w Toruniu, gdzie już na początku lipca tego roku kupił od doktora  Safla klinikę dla kobiet, którą przekształcił w prywatną klinikę chirurgiczną i chorób kobiecych.


Działalność polityczna

5 listopada 1922 r. kandydował Brejski bez sukcesu do Sejmu z listy PSL “Piast” w 29 okręgu wyborczym w Tczewie. Podczas zamachu majowego, reprezentował, wspólnie z redaktorem i działaczem ludowym Romualdem Wasilewskim, PSL “Piast” w Komitecie Obrony Narodowej na Pomorzu (KON), powołanym z inicjatywy 5 partii politycznych 21 maja 1926 roku. Mimo iż stronnictwo to opowiedziało się po stronie Józefa Piłsudskiego, doktor  Brejski zorientowawszy się wkrótce, że celem tego Komitetu jest m. in. hamowanie, w interesie Związku Ludowo-Narodowego (endecji), wpływów piłsudczyzny na Pomorzu, złożył rezygnację z członkostwa w KON i zażądał też rezygnacji Wasilewskiego, lecz to nie nastąpiło.

Po przewrocie majowym, na tle nieporozumień między braćmi Brejskimi (doktora Izydora Brejskiego popierał jego brat Ignacy, również działacz pomorskiego Piasta)
a  Wasilewskim, doszło do rozłamu w szeregach PSL “Piast” na Pomorzu i Brejscy zawieszeni zostali w prawach członkowskich. Doktor  Brejski odszedł wówczas z tej partii i został pierwszym przewodniczącym toruńskiego koła Związku Naprawy Rzeczypospolitej (ZNR). Po złożeniu w końcu maja 1927 r. rezygnacji z tej funkcji, wspólnie z bratem Ignacym zaangażował się w tworzenie nowej prorządowej partii pod nazwą Zjednoczenie Gospodarcze. Powstała na początku października tego roku partia, której Zarząd Główny miał swoją siedzibę w Toruniu, a doktor Izydor Brejski pełnił w niej funkcję II wiceprezesa, w swoim programie miała m. in. pracę nad rozwojem gospodarczym kraju i jednoczenie sił społeczeństwa polskiego na Pomorzu przeciw mniejszości niemieckiej.

W 1926 r. został lekarzem Kasy Chorych, popadając wkrótce w konflikt z organizacją lekarską, dążącą do przyjmowania chorych w gabinetach lekarskich, a nie w przychodniach Kasy Chorych. Prawdopodobnie z tego powodu nie wybrano go ponownie do Zarządu Głównego Związku Lekarzy Państwa Polskiego.

Społecznie należał do powstałego w 1912 r. i zrzeszającego działaczy z kręgu inteligencji Towarzystwa Przyjaciół Kaszub oraz do Towarzystwa Naukowego w Toruniu. Zamieszczał liczne artykuły w prasie pomorskiej na tematy polityczne i gospodarcze.

Doktor Brejski żonaty był z Marią Wojciechowską, urodzoną 21 kwietnia 1878 r., w Drzonowie w powiecie chełmińskim, córką Franciszka i Józefy z domu Paszota; mieli  przybraną córkę Janinę, zamężną Romanowska .W Toruniu Brejscy mieszkali przy Placu św. Katarzyny 4

Doktor Izydor Brejski zmarł 31 marca 1935 r. w Toruniu i pochowany został na cmentarzu parafialnym św. Jakuba.


Bibliografia: K. Przybyszewski, Toruński Słownik Biograficzny , t.. 3 ToMiTo UMK Toruń 2002


FOTOGALERIA