Drzewo kategorii
Licznik odwiedzin

DITTMER (Düttmer) WŁADYSŁAW

35 DittmerDITTMER (Düttmer) WŁADYSŁAW (1888–1974), pilot oblatywacz i instruktor pilotażu Szkoły Obserwatorów i Strzelców Lotniczych oraz 4 Pułku Lotniczego w Toruniu.

Urodził się  24 VII 1888 w Mrzygłódce w pow. Zawiercie, w rodzinie Wilhelma i Jadwigi z Chudzińskich. Po ukończeniu Szkoły Ludowej w Zawierciu i szkoły mechanicznej w pobliskiej Porębie rozpoczął tam pracę w zakładach maszynowych. W 1907 został wcielony do armii carskiej. 12 XII 1912 ukończył rosyjską Szkołę Lotniczą w Sewastopolu. 15 VIII 1913 ukończył kurs pilotażu i służył w Awiacyjnej Rocie w Petersburgu. Następnie odbył przeszkolenie mechaników lotniczych we Francji.

Pierwszy wylądował na lotnisku toruńskim

Po wybuchu pierwszej wojny światowej latał na froncie na wszystkich typach samolotów będących na wyposażeniu lotnictwa rosyjskiego.  Od 15 I 1915 do 3 XII 1917 przebywał w niewoli niemieckiej. Po zakończeniu działań wojennych i upadku armii carskiej znalazł się w Warszawie, gdzie wstąpił do Wojskowej Szkoły Lotniczej. Następnie był pilotem instruktorem w eskadrze lotniczej. Otrzymał przydział do 4 Eskadry Wywiadowczej. Był pierwszym polskim  pilotem, który wylądował na lotnisku toruńskim  na „Albatrosie” C-15. Po przejęciu w styczniu i lutym 1920 Pomorza przez Polskę Dittmer został szefem pilotów eskadry szkolnej. Trafił tu z 4 Eskadry Wywiadowczej, sprowadzając kilka samolotów, przekazanych do dyspozycji (przeniesionej w lutym 1920 z Warszawy do Torunia ) Oficerskiej Szkoły Obserwatorów Lotniczych (powstałej 1 VIII 1919). Przyjęła ona nową nazwę: Szkoła Obserwatorów i Strzelców Lotniczych. Jej komendantem  mianowano zasłużonego dla lotnictwa krakowskiego ppł- ka pilota Romana Florera.

Był jednym z czołowych instruktorów pilotażu, uczył młodych pilotów sztuki latania na szkolnych „Albatrosach” i bojowych LVG. Poziom techniczny samolotów pozostawiał wiele do życzenia, wymagały ciągłych remontów. Od 10 VIII 1920 walczył na froncie w wojnie polsko-bolszewickiej, wsławił się w cudzie nad Wisłą. W składzie toruńskiej eskadry wywiadowczej wykonał ponad 40 lotów bojowych.  Odznaczył się swą energiczną i sumienną pracą na froncie 2 Armii pod Warszawą, gdzie będąc ostrzelany przez nieprzyjacielską piechotę 15 VIII, powrócił z frontu z przestrzelonym skrzydłem.

Na froncie litewskim w obrębie 4 Armii odznaczył się nie mniejszą sumiennością i energią. Znając ważność wywiadów, nie zwracał uwagi na złą pracę motoru i niejednokrotnie latał na front, powracając prawie zawsze z wykonanym zadaniem.  7 X  pod  Wzdą latał tak odważnie i nisko nad frontem, że porucznik  obserator Röder zupełnie dobrze mógł odróżnić wojska swoje od nieprzyjacielskiego. Potem aparatem straszył piechotę nieprzyjacielską w chwili ataku naszych wojsk, dając możność obserwatorowi zupełnie dobrze ostrzeliwać nieprzyjaciela.

Od 1 II do 30 VI 1923  uczęszczał na kurs zawodowych podoficerów piechoty w Chełmie. Następnie powrócił do Szkoły Obserwatorów i Strzelców Lotniczych w Toruniu.  Od 28 IV 1924 służył w eskadrze treningowej 4 Pułku Lotniczego w Toruniu. Z toruńskim  lotniskiem (zwany przez kolegów „Dziadkiem”) związał się e względu na staż, doświadczenie  aż do przejścia na emeryturę w 1937.

Uczestnik kampanii wrześniowej

Po wybuchu drugiej wojny światowej zgłosił się do Wojska P.olskiego. Brał udział w kampanii wrześniowej. Pod Sochaczewem został wzięty do niewoli niemieckiej, z której zbiegł w październiku 1939. Wrócił do Torunia , gdzie został aresztowany przez gestapo i osadzony w Forcie VII. Przebywał w celi z ks. Stefanem Wincentym Frelichowskim. Uwolniony na początku lutego 1940, w obawie przed ponownym aresztowaniem opuścił Toruń  i wraz z siostrą i córką przeniósł się w swoje strony rodzinne, do Poręby. Tam pracował w zakładach maszynowych do końca wojny.

Wrócił do Torunia  w maju 1945, lecz do czynnego latania nie powrócił. Utrzymywał kontakty z toruńskim lotniskiem do końca życia. 1 V 1933 odznaczony został Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari. W 1961 został honorowym członkiem Aeroklubu Pomorskiego , a w 1972 przyznano mu odznakę Zasłużonego Działacza Lotnictwa Sportowego. Zmarł 23 I 1974 w Toruniu.  Został pochowany w grobie rodzinnym, obok żony, na Cmentarzu  Staromiejskim św. Jerzego.

W małżeństwie zawartym w 1922 w kościele w Wielu z Anną Landowską (ur. 28 IX 1897 w Sierakowicach w pow. kartuskim, miał cztery córki, wszystkie urodzone w Toruniu:  Jadwigę (1923– –86), Władysławę (ur. 1926), Danutę (1930–94; pochowaną w grobie rodzinnym na Cmentarzu  Staromiejskim św. Jerzego) i Bogumiłę (ur. 1932) zamężną Głyda. W Toruniu Dittmerowie mieszkali od 12 XI 1922 przy ul. Koszarowej 44 (41) (obecnie Władysława Broniewskiego), następnie od 1933 przy ul. Adama Mickiewicza 115.

Bibliografia

  1. Przybyszewski, Toruński Słownik Biograficzny, ToMiTo, UMK w Toruniu 2010