Drzewo kategorii
Licznik odwiedzin

EWERT-KRZEMIENIEWSKI Hilary

EWERT-KRZEMIENIEWSKI Hilary (1885–1951), prawnik, wicewojewoda pomorski


Wicewojewoda pomorski

Urodził się 13 stycznia 1885 r. w Kcyni w powiecie szubińskim, w rodzinie nauczyciela Jana Augustyna Ewerta i Józefy z Krzemieniewskich. Po ukończeniu szkoły elementarnej w Prüm w obwodzie trewirskim, w prowincji nadreńskiej, uczęszczał tamże do gimnazjum., a następnie do Gimnazjum Męskiego w Ostrowie. Po uzyskaniu 3 marca 1903 r. świadectwa dojrzałości studiował prawo na uniwersytetach we Wrocławiu, Monachium i Berlinie. Podczas studiów był członkiem Związku Młodzieży Polskiej “Zet” Po ukończeniu studiów i złożeniu 15 lipca 1909 r. egzaminu referendariuszowskiego, był od 15 października tego roku urzędnikiem administracyjnym na Pomorzu

Po zdaniu 3 sierpnia 1914 r. w Berlinie egzaminu sędziowskiego i awansie na asesora sądowego, od 12 września tego roku był sędzią pomocniczym w Lęborku, następnie od 14 kwietnia 1915 r. – adwokatem w Wągrowcu, a od 25 lutego 1918 r. – zastępcą landrata w Wągrowcu.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości został mianowany 30 grudnia 1918 r. pierwszym polskim komisarycznym starostą powiatowym w Wągrowcu, a potem od 3 listopada 1919 r. Naczelnikiem Wydziału i pełniącym obowiązki szefa sekcji Bezpieczeństwa Publicznego w Departamencie Spraw Wewnętrznych Ministerstwa byłej Dzielnicy Pruskiej w Poznaniu. Następnie od 1 listopada 1920 r. był ponadto kierownikiem Sekcji Administracyjnej i sędzią Senatu Administracyjnego, a od 29 VIII 1921 zastępcą Dyrektora Departamentu w tymże Ministerswie. Z dniem 30 lipca 1922 r. został starostą powiatowym w Czarnkowie.

Powołany w maju 1924 r. na stanowisko wojewody pomorskiego dr Stanisław Wachowiak, sprowadził 10 grudnia tego roku na swego zastępcę dobrego znajomego z pracy w Ministerstwie byłej Dzielnicy Pruskiej, cieszącego się opinią doskonałego prawnika i organizatora, człowieka spokojnego i lojalnego – Hilarego Ewerta-Krzemieniewskiego z Czarnkowa, który z głębokim zrozumieniem ważności zadania pełnił swoje obowiązki, zwłaszcza na polu pracy społecznej i oświatowo-narodowej. Jak pisali w “Roczniku Gdyńskim” z 1991 r. Kazimierz Małkowski i Andrzej Ropelewski – biografowie Ewerta-Krzemieniewskiego.

Do obowiązków Krzemieniewskiego należało m. in. kierowanie wieloma agendami Wydziału Prezydialnego Urzędu Wojewódzkiego Pomorskiego w Toruniu i przewodniczenie Komisji Dyscyplinarnej w tymże Urzędzie. Ponadto wiele czasu poświęcał teatrowi toruńskiemu, a zwłaszcza Operze Pomorskiej w Toruniu, której udzielano znacznych subwencji z województwa.

Po zamachu majowym w 1926 r., nie mogąc zgodzić się z polityką i posunięciami wysokich urzędników sanacyjnych oraz atakami na jego osobę ze strony nowo założonego warszawskiego dziennika piłsudczyków “Głos Prawdy”, złożył Ewert-Krzemieniewski podanie o zwolnienie ze służby państwowej.


Działacz społeczny na Wybrzeżu

W sierpniu 1926 roku zamieszkał na Wybrzeżu, początkowo w Wejherowie a następnie w Gdyni, gdzie został pierwszym adwokatem i notariuszem osiadłym w tym mieście. Po przyznaniu mu przez Radę Miejską Gdyni 15 czerwca 1927 r. prawa przynależności do gminy, w lipcu tego roku wybrano go czwartym członkiem Magistratu, a następnie 10 listopada 1927 r. Rada Miejska powołała go na drugiego burmistrza tego miasta, na którym to stanowisku przyczynił się znacząco do utworzenia 1 stycznia 1928 r. Sądu Powiatowego w Gdyni. Jednakże w związku z nieprzychylnym stosunkiem władz zwierzchnich do osób zarządzających miastem zrezygnował z tej funkcji w kwietniu 1929 r., motywując swoją decyzję złym stanem zdrowia, i wrócił do pracy w notariacie. Kancelarię notarialną prowadził do września 1939 r.

Po wybuchu drugiej wojny światowej wyjechał do Generalnej Guberni, m. in. mieszkał w Warszawie, a po upadku Powstania Warszawskiego – w Pruszkowie. Po zakończeniu wojny wrócił w 1945 r. do Gdyni i nadał pracował jako notariusz.

Mecenas Hilary Ewert-Krzemieniewski był także znanym i cenionym działaczem społecznym, m. in. był członkiem “Młodej Polski”, organizacji wielkopolskiej piłsudczyzny; przed wybuchem drugiej wojny światowej sprawował w Gdyni: funkcję Naczelnika Zarządu i godność członka honorowego dyrekcji Komunalnej Kasy Oszczędności Miasta Gdyni, prezesa Rady Nadzorczej Miejskiego Towarzystwa Komunikacyjnego, prezesa okręgowego Obozu Zjednoczenia Narodowego, prezesa Towarzystwa oświatowo-kulturalnego “Balto-Polonia”, ukierunkowanego na działalność wśród Polonii zagranicznej, prezesa komitetu organizacyjnego Towarzystwa Czytelni Ludowych, prezesa Rady Nadzorczej Polskiego Zjednoczenia Rybaków Morskich, prezesa Rady Spółdzielni Budowlanej. Był także członkiem Towarzystwa Naukowego w Toruniu.

Odznaczony był Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski i Złotym Krzyżem Zasługi. Zmarł 24 marca 1951 r. i pochowany został obok zmarłej 12 lutego 1928 r. swej drugiej – siedmioletniej córki Krystyny Zofii na cmentarzu na Oksywiu. Pierwsza jego córka Anna, urodzona 28 lutego 1913 r. wyszła za mąż za syna płk WP z powstania wielkopolskiego Sczanieckiego i zamieszkała w Anglii.

Żona Ewerta-Krzemieniewskiego – Maria z Witkowskich (ślub odbył się 16 kwietnia 1912 r. w Ostrowie Wielkopolskim), urodzona 5 października 1887 r. w Ostrowie Wielkopolskim, była także znaną działaczką społeczną na terenie Torunia i Gdyni, m. in. należała do Pomorskiego Towarzystwa Opieki nad Dzieckiem w Toruniu, była prezeską Polskiego Białego Krzyża w Gdyni, pisała artykuły do prasy pomorskiej. Po śmierci męża wyjechała do córki do Anglii, gdzie zmarła 15 lipca 1976 r. w Haslemere Surwey i tam została pochowana.


Bibliografia

K. Przybyszewski, Toruński Słownik Biograficzny, t. 2 ToMiTo UMK Toruń 2000


FOTOGALERIA