Drzewo kategorii
Licznik odwiedzin

FABRYKA PIERNIKÓW I CZEKOLADY

FABRYKA PIERNIKÓW  I CZEKOLADY Gustaw Weese wyrosła na gruncie tradycji rzemieślniczej w czasie tzw. przewrotu przemysłowego. Obecna  nazwa Fabryka Cukiernicza „Kopernik” SA.


Historia

Zarówno mistrz Jan – dziadek Gustawa, założyciel warsztatu w 1763 r. jak i mistrz Andrzej (ojciec Gustawa)  znani byli z produkcji pierników w Warszawie, Królewcu i Berlinie.. Jednak dopiero Gustaw Traugott dał nazwę firmie i jako trzeci zarządca od czasu jej powstania  przekształcił warsztat ( być może wówczas już dużą manufakturę) w fabrykę.

Początkowo zakład wykorzystywał do celów produkcyjnych  tylko pomieszczenia  budynków przy ul. Strumykowej 1 i Królowej Jadwigi 9 i 10. W latach następnych zakupiono kolejne nieruchomości przy ul. Strumykowej i Małe Garbary. Po zburzeniu budynków postawiono w ich miejsce nowe, uwzględniające potrzeby produkcyjne fabryki. Był to jednak teren śródmieścia ograniczony pasem fortyfikacji.. Dalszy rozwój fabryki wymagał przeniesienia zakładu ze śródmieścia poza mury twierdzy.

W latach 1908-1913 wnukowie Gustawa Traugotta  – Gustaw Bernhard i Maks Weese zbudowali nowoczesną fabrykę na Jakubskim Przedmieściu  przy obecnej ul. Żółkiewskiego 34. Duża, nowoczesna fabryka  o kubaturze 27.000 m 2  wyposażona  została w 90 maszyn napędzanych czterema silnikami elektrycznymi. Produkcja była  więc w pełni zmechanizowana i osiągała znaczne rozmiary. Nastąpił też wzrost  obrotów handlowych nie tylko z krajami Europy, ale z krajami Afryki, Chinami czy Japonią. W tym celu Weese uruchomił własne filie sprzedaży pierników w Gdańsku i Królewcu oraz 13 przedstawicielstw m.in. w Hamburgu, Lipsku, Berlinie i Rostocku.

Zakład produkował wówczas ponad 1000 ton pierników przy zatrudnieniu ok. 120 robotników. Specjalnością firmy były katarzynki . Oprócz katarzynek firma produkowała około 90 innych rodzajów pierników.


Lata 1918-1945.

Fabryka Weesego rozwijała dalej produkcję zatrudniając sezonowo nawet do 500 robotników. Jednak ostatnie lata przed wybuchem wojny  nie sprzyjały Weesemu. Pojawiły się trudności ze spłatą kredytu bankowego i wzrosło także zadłużenie obciążające hipotekę. Skłoniło to Gustawa Bernarda Weesego  i jego brata Maksa Alberta do sprzedaży Fabryki. Stało się to na początku 1939 r. Zakład kupił Związek Spółdzielni Spożywców RP „Społem”.

W latach 1939-1945 Niemcy okupując Toruń przejęli fabrykę. Kierowanie zakładem powierzono byłemu właścicielowi Gustawowi Weesemu, który pod koniec wojny wyjechał do Niemiec Nie obyło się bez strat w profilu produkcji. Pierniki nie stanowiły podstawowego produktu w czasie trwania wojny zwłaszcza w sytuacji  reglamentacji  żywności i stosowania systemu kartkowego. Zniszczeniu uległy też niektóre maszyny i urządzenia fabryczne.

Tradycje fabryki Gustawa Weesego kontynuuje obecnie Fabryka Cukiernicza „Kopernik” S.A.


Tajemnice receptur

Pierniki z dawien dawna cieszyły się dużym powodzeniem, już to jako zakąska przy wódce, bądź przysmak przy winie a nawet jako środek leczniczy sprzedawany w aptekach.

Do dobrego tonu należało obdarowywanie specjalnym piernikiem królów, dostojników kościelnych lub wysokiej rangi urzędników. Taki np. ogromny piernik otrzymała w 1778 r. caryca Katarzyna od gospodarzy Torunia.

Niech więc nikogo nie dziwi, że receptury  wyrobu pierników, a w szczególności ciasta piernikowego  były pilnie strzeżone. Dziś jednak wiemy, że piernikarze toruńscy dbali o leżakowanie ciasta, które dojrzewało nieraz przez kilka miesięcy a nawet kilka lat. Wiemy dziś także, że nie mały wpływ na jakość i smak pierników miała technologia warzenia czyli gotowania syropów piernikowych z miodem, odpowiednia konsystencja,  temperatura oraz sposób zagniatania ciasta.

Jak jest współcześnie też tego nie wiemy, gdyż receptura jest słodką tajemnicą firmy „Kopernik”


Bibliografia:

1.    R. Sudziński i M. Samulski, Dzieje przemysłu piernikarskiego w Toruniu, Rocznik Toruński nr 6 1971

2.    K.  Przybyszewski, Przemysł w Toruniu w latach 1920-1939, Rocznik Toruński nr 8, 1973

3.    R. Sudziński, Toruński ośrodek przemysłowy, Historia Torunia, t. III, cz. II, TNT Toruń 2006

4.    M. Niedzielska, Weese Gustav Traugott, Toruński Słownik Biograficzny. T. 2, Toruń 2000


FOTOGALERIA