Drzewo kategorii
Licznik odwiedzin

HOFFMAN Alfons

HOFFMAN Alfons (1885–1963), prof. inż. działacz narodowo-społeczny, współtwórca nowoczesnej elektroenergetyki polskiej


Działacz narodowo-społeczny

Urodził się 12 listopada 1885 r. w Grudziądzu, w rodzinie tłumacza i sekretarza tamtejszego sądu powiatowego Jana i Anny z domu Kruza. W rodzinnym mieście uczęszczał w latach 1895–1905 do pruskiego Królewskiego Gimnazjum typu humanistycznego, będąc od 1900 r. stypendystą Towarzystwa Pomocy Naukowej dla Młodzieży Prus Zachodnich (TPN) w Chełmnie. Po uzyskaniu w 1905 r. świadectwa dojrzałości zapisał się na Wydział Maszynowy i Elektrotechniki Politechniki Gdańskiej. W 1907 r. został członkiem i przewodniczącym studenckiego kółka polskiego na Politechnice; ponadto działał społecznie w polskich towarzystwach śpiewaczych.

W latach 1906–1911 był dyrygentem gdańskiej “Lutni”, w 1910 r. natomiast współorganizatorem “Związku Kaszubskich Kół Śpiewaczych”. Za polską działalność patriotyczno-społeczną pozbawiony został w 1910 r. przez rektora stypendium “Magnus Frey”, przyznanego mu za wyróżniające postępy w studiach; wówczas to przyszło mu ponownie z pomocą chełmińskie TPN.

Po uzyskaniu dyplomu w listopadzie 1911 r. wyjechał do Akwizgranu, gdzie do 1918 r. pracował jako inżynier w zakładach elektrycznych, następnie w Berlinie w biurach projektowych firmy Siemens-Schuckert, a w końcu jako kierownik elektrowni w Koronowie nad Brdą.

Pomimo wytężonej pracy zawodowej i znacznego oddalenia od Pomorza, nadal żywo interesował się pomorskim ruchem śpiewaczym. Z jego inicjatywy zwołano 22 sierpnia 1912 r. w Grudziądzu zamknięte posiedzenie delegatów chórów z Pomorza, na którym powołano “Pomorski Związek Kół Śpiewaczych na Prusy Zachodnie i Warmię”, inż. Hoffmann wygłosił wówczas referat programowy Związku.

Pracując w Akwizgranie dojeżdżał do polskich towarzystw śpiewaczych w Westfalii, a później w Berlinie uczestniczył w pracach polskiego chóru “Harmonia” oraz wykładał matematykę, fizykę i elektrotechnikę w Polskim Towarzystwie Przemysłowców i Stowarzyszeniu Metalowców. Ponadto organizował dokształcające kursy zawodowe dla polskich elektrotechników oraz będąc członkiem Zarządu “Sokoła” na okręg berliński, prowadził ćwiczenia i wykłady teoretyczne z gimnastyki.

W końcu 1918 r. przybył do Gdańska i zgłosił się w Podkomisariacie Naczelnej Rady Ludowej (NRL) oraz wstąpił do tajnej Organizacji Wojskowej Pomorza (OWP), z ramienia których, jako kurier-łącznik, wyjeżdżał kilkakrotnie do Poznania i władz centralnych w Warszawie. Ponadto z upoważnienia Rządu w Warszawie wszedł w skład Komisji Granicznej między Polską a Wolnym Miastem Gdańskiem. Poza tym był współtwórcą i inicjatorem przygotowanego w 1919 r. pod patronatem NRL, z myślą o rychłym przejęciu Pomorza przez władze polskie, skorowidza polskich nazw wszystkich miejscowości Pomorza.


Budowniczy elektrowni wodnej w Gródku

Po ustąpieniu Niemców z Pomorza w początkach 1920 r. objął inż. Alfons Hoffmann z polecenia Ministerstwa Przemysłu, kierownictwo techniczne rozpoczętej zaledwie wówczas budowy zakładu wodno-elektrycznego w Gródku koło Świecia. Pomimo trudnych warunków finansowych i innych przeszkód na początku 1923 r. zakład został oddany do użytku, a pierwszymi odbiorcami prądu elektrycznego z “Gródka” był Grudziądz oraz Związek Elektryfikacyjny Chełmno-Świecie-Toruń. Krótko potem wybudowano dwie linie elektryczne długości 120 km o napięciu 60 kV, które połączyły z “Gródkiem” Toruń, Ciechocinek i Aleksandrów Kujawski. Za osiągnięcia w elektryfikacji kraju został inż. Alfons Hoffmann w 1925 r. odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi.

W związku z koniecznością elektryfikacji portu gdyńskiego, przystąpił inż. Hoffmann na początku 1928 r. do budowy nowej elektrowni na Czarnej Wdzie w Żurze. Równocześnie wybudowano 140 km linię elektryczną o napięciu 60 kV z “Gródka” i “Żuru” do Gdyni. Ponadto utworzył w “Gródku” szereg doskonale wyposażonych laboratoriów, pozwalających na badania materiałowe i wytrzymałościowe oraz szkolenie zawodowe pracowników. Będąc w latach 1920–1937 dyrektorem spółki Akcyjnej Pomorskiej Elektrowni Krajowej “Gródek”, przeprowadził w tym czasie elektryfikację całego niemal Pomorza.

W tym okresie zajmował się nadal pracą społeczną, od 1920 r. należał do Stowarzyszenia Elektryków Polskich (SEP), był od 1937 r. jego prezesem. Ponadto był czynnym członkiem Związku Elektrowni Polskich, wiceprezesem toruńskiego Koła Radiotechników, członkiem Towarzystwa Naukowego w Toruniu, współ inicjatorem odsłonięcia tablicy pamiątkowej na domu rodzinnym Mikołaja Kopernika, ufundowanej z inicjatywy Stowarzyszenia Techników w Toruniu, którego był aktywnym członkiem.

Poza tym w 1927 r. z jego inicjatywy nakręcono film propagandowo-turystyczny “Pomorze”. Był gorącym rzecznikiem, obok Franciszka Rękosiewicza i Mariana Sydowa, wybudowania w Toruniu Domu Wycieczkowego Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego i jako członek Komisji Rewizyjnej PTK położył duże zasługi przy powstaniu tego obiektu, który należał do najpiękniejszych w Polsce. On także był założycielem i członkiem honorowym Klubu Kajakowego “Wda” w Żurze i inicjatorem budowy pomnika “Gwiazdy Morza” tamże.

Patronował też harcerstwu i śpiewactwu pomorskiemu, temu ostatniemu aż do swej śmierci. W latach 1937–1938, jako prezes Pomorskiego Związku Śpiewaczego, rzucił m. in. myśl zbierania dokumentów i materiałów do opracowania historii ruchu śpiewaczego na Pomorzu.


Autor prac naukowych i patentów

We wrześniu 1938 r. przeniosł się inż. Alfons Hoffmann do Katowic na stanowisko dyrektora generalnego Śląskich Zakładów Elektrycznych, z poleceniem rozbudowy elektrowni parowej w Chorzowie. Po wybuchu wojny w 1939 r. mieszkał początkowo we Lwowie, skąd w 1941 r. przeniósł się do Warszawy, poszukiwany przez Gestapo ukrywał się pod zmienionym nazwiskiem (Alfred Hamerski). Do 1944 r. pracował jako kierownik kuźni w Fabryce Aparatów Elektrycznych w Międzylesiu koło Warszawy. W tym okresie utrzymywał kontakty z ruchem oporu oraz z kolegami z SEP i pracował nad planami przyszłej elektryfikacji kraju, uwzględniając w nich odzyskanie ziem zachodnich i nacjonalizację przemysłu energetycznego. Po powstaniu warszawskim został wywieziony do Niemiec na roboty przymusowe.

Po wyzwoleniu wrócił na Pomorze, by pracować jako doradca techniczny w Dyrekcji Zjednoczenia Energetycznego w Gdańsku oraz jako kierownik Instytutu Wodnego PAN tamże. Przyczynił się w tym czasie do odbudowy kilku elektrowni wodnych na ziemiach zachodnich, m. in. w Dychowie.

W listopadzie 1949 r, przeszedł do Zakładu Elektroenergetyki w Politechnice Gdańskiej, prowadząc głównie wykłady na temat elektrowni wodnych i grzejnictwa elektrycznego. Za pracę dydaktyczną i badawczą otrzymał w 1957 r. tytuł profesora. W końcu 1958 r. przeszedł na emeryturę, pracując nadal zawodowo i społecznie.

Inż. Alfons Hoffmann był autorem szeregu prac naukowych i patentów. Odznaczony został Złotą Odznaką z Wieńcem Laurowym Zjednoczenia Polskich Zespołów Śpiewaczych i Instrumentalnych, Złotą Odznaką NOT i SEP (członkostwo honorowe), Złotą Odznaką Miasta Gdańska oraz Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski. W 1972 r. Elektrownia Żydowo otrzymała imię inż. Alfonsa Hoffmanna.

Prof. inż. Alfons Hoffmann zmarł 30 grudnia 1963 r. w Gdańsku i pochowany został na cmentarzu parafialnym we Wrzeszczu.

Z małżeństwa zawartego w 1921 r. z Marią Radecką miał syna Mariana i córkę Janinę (zginęła w powstaniu warszawskim). W Toruniu Hoffmannowie mieszkali przy ul. Adama Mickiewcza 56, następnie 30.

Imię Alfonsa Hoffmanna nosi jedna z ulic Grudziądza i plac w Toruniu.


Bibliografia

 

K. Przybyszewski, Toruński Słownik Biograficzny, t. 4 ToMiTo UMK Toruń 2004


FOTOGALERIA

Normal 0 21 false false false PL X-NONE X-NONE MicrosoftInternetExplorer4

Budowniczy elektrowni wodnej w Gródku