Drzewo kategorii
Licznik odwiedzin

JANOWSKI Tadeusz Jan

JANOWSKI Tadeusz Jan (1864–1934), dentysta, działacz narodowy i społeczny, major – Komendant Placu w Toruniu.


Wojskowy lekarz dentysta

Urodził się 18 sierpnia 1864 r. w Gnieźnie w rodzinie sędziego Sądu Powiatowego Ignacego Ludwika Michała i Walerii z Lutomskich. Po uzyskaniu świadectwa dojrzałości w gimnazjum gnieźnieńskim zapisał się na Wydział Dentystyczny Uniwersytetu Wrocławskiego, który ukończył w grudniu 1888 r. (po złożeniu egzaminu na lekarza dentystę). Przez następny semestr zimowy studiował tamże nauki przyrodnicze, zaś od 1 kwietnia 1889 r. do 31 marca 1890 r. odbył jednoroczną służbę wojskową.

20 października 1890 r. osiedlił się Tadeusz Janowski w Toruniu, gdzie praktykował jako lekarz dentysta, zdobywając sobie z czasem uznanie również jako gorliwy działacz polski.

Podczas pierwszej wojny światowej służył od 2 sierpnia 1914 r. do 31 grudnia 1918 r. w armii niemieckiej w randze kapitana. Po wybuchu rewolucji listopadowej 1918 r. w Niemczech, wybrany w styczniu 1919 r. do Polskiej Rady Ludowej w Toruniu, włączył się czynnie w przygotowania do przejęcia Pomorza przez władze polskie, biorąc aktywny udział w ówczesnym polskim ruchu niepodległościowym. W lipcu 1919 r. stanął na czele Polskiej Rady Ludowej jako komendant i zgłosił się równocześnie przez kuriera do służby wojskowej w Dowództwie Dywizji Pomorskiej w Poznaniu. Desygnowany przez Organizację Wojskową Pomorza na Komendanta Placu w Toruniu, otrzymał nominację w końcu listopada 1919 r. Po wejściu w życie postanowień Traktatu Wersalskiego, porzucił stanowisko cywilne, obejmując Komendę Placu i w porozumieniu z oficerem łącznikowym Dywizji Pomorskiej przeprowadził rozlokowanie wojsk polskich, przeznaczonych na stałą lub przejściową załogę w Toruniu. Po zniesieniu Komendy Placu pełnił obowiązki oficera oświatowego, a następnie zastępcy dowódcy Obozu Warownego Toruń. Z powodu przekroczenia wieku emerytalnego, został 1 listopada 1921 r. zwolniony z wojska i przeniesiony do rezerwy armii w randze majora piechoty.


Działacz społeczny i członek wielu towarzystw

Z dniem 1 marca 1922 r. wstąpił do służby miejskiej, w charakterze urzędnika dożywotniego; był początkowo asesorem magistratu toruńskiego, na stanowisku naczelnika II. Wydziału Opieki Społecznej, pełniąc przy tym obowiązki przewodniczącego Komisji Zdrowia przy Magistracie i naczelnika VII. Wydziału Wojskowego. W uznaniu jego pracy korporacje miejskie nadały mu w 1926 r. tytuł “Radcy Magistratu”. W 1929 r. powierzono mu stanowisko naczelnika Wydziału Przemysłowego i obowiązki przewodniczącego Sądu Przemysłowego i Kupieckiego.

Poza tym był Tadeusz Janowski nadal czynny na niwie społecznej w różnych towarzystwach, będąc ogólnie lubiany i szanowany. On to m. in. zorganizował w Toruniu Związek Towarzystw (organizacja będąca federacją wszystkich towarzystw w Toruniu), należał do współorganizatorów i był członkiem honorowym Towarzystwa Powstańców i Wojaków “Straż”, przyczynił się do powstania Toruńskiego Koła Związku Oficerów Rezerwy, którego był następnie honorowym prezesem oraz do spolszczenia Bractwa Strzeleckiego, będąc jego długoletnim prezesem i autorem obszernej historii Bractwa Strzeleckiego w Toruniu, zamieszczonej w “Tygodniku Toruńskim” z 1926 r. Ponadto był filistrem honorowym Koła Filistrów i Konwentu Korporacji “Baltia”, prezesem honorowym Klubu Sportowego “Gryf”, członkiem zarządu Towarzystwa Czytelni Ludowych w Toruniu, patronem Towarzystwa Wzajemnej Pomocy, członkiem Kuratorium Fundacji Stypendialnej im. dra Karola Marcinkowskiego w Toruniu, delegatem do Okręgu Pomorskiego Polskiego Czerwonego Krzyża, członkiem Tymczasowej Rady Stowarzyszenia Młodzieży Żeńskiej “Zorza”, członkiem zwyczajnym Towarzystwa Gimnastycznego “Sokół”, Kasyna Obywatelskiego, Towarzystwa Urzędników Miejskich, Towarzystwa Śpiewaczego “Lutnia”, zastępcą członka Zarządu Pomorskiego Towarzystwa do Walki z Gruźlicą i skarbnikiem Towarzystwa Amatorskiego “Naród Sobie” w Toruniu.

Pomimo licznych urzędów i funkcji, które pełnił, poświęcał się jeszcze całą duszą sprawom religijnym i charytatywnym parafii św. Jakuba w Toruniu, służąc jej swoim wielkim doświadczeniem i radą. Dla zasług położonych na tym polu mianował go ks. biskup ordynariusz chełmiński dr Stanisław Wojciech Okoniewski pierwszym prezesem Akcji Katolickiej i członkiem Rady Parafialnej kościoła św. Jakuba.

Major Tadeusz Jan Janowski posiadał Krzyż Niepodległości, Krzyż Walecznych, Złoty Krzyż Zasługi, Krzyż Organizacji Wojsk Polskich, Krzyż Powstańców Wielkopolskich i wiele innych odznaczeń. Zmarł 11 lutego 1934 r. w Toruniu i pochowany został na cmentarzu św. Jerzego.

W małżeństwie z Marią Nowicką, miał syna Stefana i córkę Zofię,  zamężna Rożkowa.W Toruniu Janowscy mieszkali przy ul. Św. Jakuba 7.


Bibliografia

K. Przybyszewski, Toruński Słownik Biograficzny, t. 4 ToMiTo UMK Toruń 2004


FOTOGALERIA