Drzewo kategorii
Licznik odwiedzin

JARANOWSKA-SKOWROŃSKA IRENA

JARANOWSKA-SKOWROŃSKA IRENA AGNIESZKA (1899-1989), dr medycyny, specjalistka chorób skórnych i wenerycznych oraz kosmetyki lekarskiej.

Doktor wszechnauk lekarskich.

Urodziła się 22 XII 1899 w Łobdowie w powiecie wąbrzeskim na Pomorzu w rodzinie ziemiańskiej Juliana i Agnieszki z domu Klein. Po nauce prywatnej została uczennicą wyższej szkoły pani Warnkowej w Poznaniu, a po zamknięciu tej szkoły uczęszczała do 1918 do liceum pani Wegener tamże oraz kształciła się dalej u dra Wolffa we Wrocławiu i prywatnie. 27 kwietnia 1920 jako eksternistka uzyskała świadectwo dojrzałości w Gimnazjum im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu i rozpoczęła studia lekarskie na Wydziale Medycznym tamtejszego Uniwersytetu, które kontynuowała następnie na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie, gdzie 28 stycznia 1927 zdobyła dyplom dr. wszechnauk lekarskich. Po uzyskaniu dyplomu pracowała w Zakładzie Higieny Uniwersytetu Jagiellońskiego pod kierownictwem prof. Witolda Gądzikiewicza i opublikowała wspólnie z nim w 1927 w t. 2, z. 1 „Arch. Higjeny” artykuł p.t.: O pyle kamiennym, stosowanym w kopalniach węgla w celu zapobiegania wybuchom, oraz o jego wpływie na zdrowie górników, ponadto w z. 2 tego czasopisma już samodzielnie, artykuł pt.: Pyłomierz Owens’a i jego zastosowanie w metodyce higjenicznej, i w XI t. w z. 9 „Przyrody i Techniki” zamieściła artykuł p.t.: Plaga pyłu i dymu w miastach. J. oprócz asystentury w Zakładzie Higieny UJ podjęła równocześnie staż lekarski na Oddziale Zakaźnym Szpitala św. Łazarza, specjalizując się w leczeniu gruźlicy i innych chorób zakaźnych. Odbyła także dwuletnią specjalizację w chorobach skóry i wenerycznych w Klinice Dermatologicznej oraz na Oddziale Skórno-Wenerycznym Szpitala św. Łazarza, gdzie na podstawie przy-padków chorobowych z tego oddziału, wspólnie z doktorem Rubinsteinem, ogłosiła w 1928 artykuł p.t.: Thallium Aceticum w zastosowaniu grzybicy skóry głowy owłosionej.

W 1929 zamieszkała w Toruniu, gdzie praktykowała jako specjalista chorób skórnych i wenerycznych oraz kosmetyki lekarskiej. Ponadto pracowała w Ubezpieczalni Społecznej, przyjmując wyłącznie chorych z zespołem żylako-watym podudzia. Poza pracą zawodową w dniach od 11 do 15 września 1933 uczestniczyła w XIV Zjeździe Lekarzy i Przyrodników Polskich w Poznaniu, zamieszczała artykuły o tematyce lekarskiej w prasie pomorskiej, wygłaszała od-czyty z zakresu wiedzy medycznej na posiedzeniach Towarzystwa Lekarskiego w Toruniu. 24 czerwca 1929 w Urzędzie Stanu Cywilnego w Lipnicy Jaranowska zawarła związek małżeński z toruńskim lekarzem, dr. Marianem Józefem Skowrońskim, kolegą z czasów studiów i pracy w Krakowie. W 1935 z powodu złego stanu zdrowia zmuszona była przerwać wykonywanie praktyki lekarskiej. W 1939 podjęła ponownie pracę jako lekarz ogólnie praktykujący dla ludności cywilnej w Wąbrzeźnie, gdzie pracowała do 1942 – mąż jej od kwietnia 1940 więziony był w hitlerowskich obozach koncentracyjnych na terenie Niemiec. Wysiedlona przez Niemców w 1942, pracowała na zastępstwach w Nowym Stawie, Brodnicy i Gdańsku.

Po wyzwoleniu Torunia rozpoczęła w pierwszych dniach lutego 1945 kolejną już praktykę lekarską w Klinice Położniczej, którą z polecenia ówczesnego lekarza miejskiego zabezpieczyła przed grabieżą aż do chwili przejęcia Kliniki przez Szpital Miejski w Toruniu, któremu przekazała do użytku pozostały w klinice sprzęt szpitalny, lekarstwa i materiały opatrunkowe. Do chwili powstania w Toruniu Poradni Skórno-Wenerycznej i Ośrodka Zdrowia przyjmowała w 1945-46 w swoim mieszkaniu prywatnym wszystkich zgłaszających się chorych dermatologicznych i internistycznych.

Dyrektor i ordynator szpitala u Zgromadzenie Sióstr Dobrego Pasterza.
W październiku 1945 Zgromadzenie Sióstr Dobrego Pasterza zaangażowało ją, jako jedynego wówczas lekarza specjalistę w chorobach skóry i wenerycznych, na stanowisko dyrektora i ordynatora prowadzonego przez Siostry w Toruniu przy ul. Wałdowskiej (obecnie Marii Curie-Skłodowskiej) Szpitala Dobrego Pa-sterza dla wenerycznie chorych kobiet. Do 1945 szpital ten był jedynym szpita-lem dla chorych wenerycznych na Pomorzu i miał zapewniony byt. Zdewastowanie tej placówki w latach wojny oraz konkurencja zorganizowanych tego rodzaju szpitali w innych miejscowościach Pomorza spowodowały, że obłożenie tego, przeznaczonego na 110 łóżek, szpitala było w tym okresie nie wystarczające.

Wobec tego, z inicjatywy i za namową ówczesnego dyrektora Szpitala Miejskie-go w Toruniu dr. med. Zdzisława Dandelskiego, przyjmowała w kierowanym przez nią szpitalu nie tylko kobiety wenerycznie chore, lecz także kobiety i mężczyzn z chorobami skórnymi. Przyjmowanie mężczyzn do szpitala, który przeznaczony był wyłącznie dla kobiet chorych wenerycznie napotykało na sprzeciw Sióstr Pasterek, mających w statucie za zadanie pracę nad kobietami upadłymi. Obłożenie szpitala było nadal dalekie od jego możliwości. W Szpitalu Dobrego Pasterza pracowała do 3 X 1949, potem w Szpitalu Miejskim, po przejęciu tego Szpitala przez Zarząd Miasta w Toruniu i scaleniu go z Miejskim Szpitalem im M. Kopernika, a następnie od 19 kwietnia 1955 w Szpitalu Miejskim Zakaźnym.

Do 1947 była jedynym lekarzem specjalistą w chorobach skóry i wenerycznych na miasto i powiat toruński. Po scaleniu szpitali została ordynatorem Oddziału Skórno-Wenerycznego i Oddziału Wewnętrznego dla Chroników. Pracując w szpitalu, w 1950 wygłosiła na Zjeździe Dermatologicznym w Poznaniu referat p.t. Na marginesie art. 245 k.k. z punktu widzenia lekarskiego. Uczestniczyła też w różnego rodzaju kursach i szkoleniach. Z powodu nawału pracy oraz przyjmowania chorych ubezpieczonych w swoim gabinecie uzyskała specjalizację II stopnia dopiero we wrześniu 1956. Ponadto w 1962 w „Przeglądzie Dermatologicznym” opublikowała, wspólnie z lekarzami Janem Kozłowskim i Romanem Wankiewiczem, pracę p.t.: Zmiany kostne w zespole żylakowym.

W 1959 przeszła na emeryturę, lecz nadal udzielała porad lekarskich i opracowywała artykuły popularyzujące wiedzę medyczną. Dr med. Jaranowska-Skowrońska była członkiem honorowym Oddziału Toruńskiego Polskiego Towarzystwa Lekarskiego, członkiem: Izby Lekarskiej Poznańsko-Pomorskiej Związku Zawodowego Pracowników Służby Zdrowia, Polskiego Związku Filatelistów, PTTK, Toruńskiego Klubu Sportowego „Budowlani”.

W małżeństwie miała córkę Krystynę Marię, ur. 9 XII 1930 w Toruniu, która po rozwodzie rodziców 27 VI 1947 i sądowym przyznaniu prawa do opieki ojcu pozostała przy nim, a następnie wyjechała do niego do Stanów Zjednoczonych. Dr med. Jaranowska-Skowrońska zmarła 20 VII 1989 w Toruniu i pochowana została w grobach rodzinnych na cmentarzu przy ul. J. Wybickiego. W Toruniu mieszkała przy ul. Chełmińskiej 12, następnie przy Rynku Nowomiejskim 25, ul. Kazimierza Jagiellończyka 4 i ul. A. Mickiewicza 48 m. 10.

Bibliografia
K. Przybyszewski, Toruński Słownik Biograficzny t. V, ToMiTo, UMK, Toruń 2007