Drzewo kategorii
Licznik odwiedzin

JARUGA-SAUK ZENON

JARUGA-SAUK ZENON (1912-2004), radiowiec, aktor, piosenkarz, spiker radiowy, znany reżyser i autor słuchowisk oraz audycji radiowych, konferansjer i działacz kultury.

Urodził się 6 IX 1912 w Wilnie w rodzinie kolejarza Antoniego Sauka i Stefanii z domu Słoduchowskiej. Miał braci: Juliana (docent prawa UMK), Roberta (śpiewak, reżyser i dyrektor opery) oraz siostrę Jadwigę (zamężna Jaśkiewicz, prof. prawa UG). Maturę zdał w 1929 w Gimnazjum Lelewela w Wilnie, równocześnie dwa lata ucząc się śpiewu w konserwatorium wileńskim.

Po maturze podjął studia architektury na Politechnice Warszawskie, przerwane służbą wojskową w podchorążówce rezerwy (od września 1934 do czerwca 1935) i pracą zarobkową zaliczył przed wybuchem wojny dwa lata studiów. W Warszawie kontynuował prywatnie naukę śpiewu u prof. Parczewskiej, w wyniku czego miał otrzymać comiesięczną audycję w warszawskim radiu. Przekreśliła to wojna. Jako podporucznik rezerwy, brał udział w kampanii wrześniowej 1939. W okolicach Lwowa dostał się do niewoli. Uciekł z transportu i wrócił do Wilna.

W okresie okupacji pracował w zakładzie zabawkarskim swego szwagra i założył trio Jarugi: obrał sobie taki pseudonim by odróżnić się od brata, czynnego już śpiewaka i reżysera operowego i pod tym nazwiskiem uprawiał zawód twórczy do końca życia. Z tercetem (był w nim późniejszy znany śpiewak operetkowy Mieczysław Wojnicki) śpiewał w lokalach Wilna.

Związał się też z Teatrem Muzycznym „Lutnia”, z którym przyjechał w 1945 do Torunia, dokąd już wcześniej trafił wileński teatr dramatyczny. Zespół „Lutni” ulokował się w innych ośrodkach, głównie w Łodzi. Jaruga pozostał jednak w Toruniu i podjął pracę w studiu rozgłośni radiowej przy pl. Św. Katarzyny 4, której pozostał wierny do czasu przejścia na emeryturę 1 lipca 1977. Był spikerem Rozgłośni Polskiego Radia Bydgoszcz-Toruń, przede wszystkim jednak twórcą zespołów żywego słowa i reżyserem.

W 1955, po stażu i egzaminach w Warszawie, otrzymał pełnoprawny dyplom reżysera radiowego. Od 1945 Toruń stał się ośrodkiem audycji dla dzieci, realizowanych pod kierunkiem Jarugi przez „Rodzinkę Radiową”. Przez 20 lat emitowany był raz w miesiącu na antenie ogólnopolskiej PR dziecięcy program autorski Jarugi „Co i jak majstrujemy”. Z jego udziałem powstał tutaj pierwowzór popularnej „Zgaduj zgaduli”.

Zrealizował ok. 600 słuchowisk w programie lokalnym i ogólnopolskim. Wraz z żoną Hanną przygotował wiele godzinnych słuchowisk literackich Teatru Polskiego Radia (adaptacje dzieł Czechowa, Ibsena, Kraszewskiego, Dickensa i Norwida, realizowane na antenie ogólnopolskiej, z udziałem aktorów toruńskich a także warszawskch (Krzyż i jaszczurka, Pod zwrotnikiem Raka). Prowadził też działalność estradową.

Już w 1945 zorganizował kwartet rewelersów, zwany „Chórem Jarugi”, który z kilkoma aktorami i tancerkami występował z powodzeniem w miastach i wsiach województwa. Nagrał 20 płyt w wytwórni „Mewa” w Poznaniu, niegdyś bardzo popularnych, ale i dziś emitowanych w koncertach retro (Ballada o zegarze, Czarnoksiężnik, Złote chryzantemy, Domek z kart, Opowieść o zakochanym księżycu). Był autorem pierwszego w Polsce programu „Światło i dźwięk”, realizowanego w zamku krzyżackim, współautorem koncertów w zakładach pracy pn. „Przy sobocie po robocie”; prowadził zespoły artystyczne w klubach: Związek Zawodowy Kolejarzy, „Poligrafik”, „Elana” i in.

Rysował dla prasy i wydawnictw (nawet podręcznik do matematyki zdobiły jego ilustracje). Był osobowością Torunia, właścicielem legitymacji nr 1 klubu środowisk twórczych „Azyl”. Odznaczony Krzyżem Kawalerskim OOP, Medalem za Udział w Wojnie Obronnej, Medalami 10 i 30-lecia PL, odznaką Zasłużony Działacz Kultury i wieloma innymi. W małżeństwie z Hanną (z domu Paszkiewicz, ślub w Toruniu w 1955), miał córkę Irenę (pracowniczka Muzeum Etnograficznego). Mieszkał przy ul. Mickiewicza 112 m. 10. Zmarł 25 IV 2004, został pochowany na cmentarzu św. Jerzego.

Bibliografia
J. Jędrzyński, Toruński Słownik Biograficzny t. V, ToMiTo, UMK, Toruń 2007