Drzewo kategorii
Licznik odwiedzin

JEZIORSKA KLARA

JEZIORSKA KLARA z domu Bartel (1912-1944), pseudonim „Jadwiga“, kurierka ZWZ-AK, więźniarka obozu koncentracyjnego w Ravensbrück i Neubrandenburg.

Urodziła się 23 IX 1912 w Berlinie jako córka Władysława, z zawodu piekarza i Marianny z domu Kaźmierskiej. Około 1924 wróciła z rodzicami i siostrą Stanisławą z emigracji do Polski i zamieszkała z nimi w Osieku n. Notecią. W 1931 wyszła za mąż za Alfreda Wiktora Jeziorskiego – urzędnika poczty w Kościerzynie, syna urzędnika magistrackiego i Waleski z domu Hasemann, zamieszkałych w tym czasie w Toruniu. U nich prawdopodobnie od jesieni 1939 przez pewien czas mieszkała z małym synkiem Stanisławem (jej małżeństwo z Alfredem Jeziorskim zostało formalnie rozwiązane w 1940), później zameldowana była u rodziny Anyszów. Na przełomie 1940/41 zamieszkała u swej siostry Stanisławy Kurek przy ul. Mostowej 24 i pracowała jako kelnerka w niemieckiej restauracji.

Na początku 1940 została zaprzysiężona do SZP-ZWZ (później AK) przez porucznika Zygmunta Koźlikowskiego pseudonim „Ogrodnik“, oficera 66 grudziądzkiego pp. i organizatora wojska podziemnego w obwodzie Grudziądz, Chełmno i Wąbrzeźno, później inspektora SZP-ZWZ Grudziądz, mającego ścisłe kontakty z ludźmi podziemia w Toruniu, przede wszystkim ze swymi krewnymi Edwardem i Kazimierzem Kłosińskimi, prowadzącymi gospodarstwo ogrodnicze przy ul. Koniuchy 30/32 oraz z łączniczką Stanisławą Kurek pseudonim „Klara“ – siostrą Jeziorskej. U niej poznała Zygmunta Koźlikowskiego i po zaprzysiężeniu została jego kurierką i łączniczką. Obsługiwała punkty kontaktowe: przy ul. Mostowej 15 albo 19 (obok hotelu „Pod Orłem” – Mostowa 17), w mieszkaniu swojej siostry oraz w gospodarstwie Kłosińskich, gdzie wtajemniczana była w sprawę przyjazdów z Warszawy pierwszego komendanta Okręgu Pomorze Józefa Ratajczaka pseudonim „Karol“ (i in.), szefa Sztabu Komendy Okręgu Józefa Chylińskiego pseudonim „Rekin“ (i in.) i ich kuriera, mieszkającego w Warszawie Stefana Kłosińskiego.

Głównym zadaniem Jeziorskiej były jednak wyjazdy kurierskie z polecenia Koźlikowskiego do Grudziądza i Chełmna, a także kilkakrotne do Warszawy. 6 lutego 1941 została przez Niemców aresztowana w mieszkaniu przy ul. Mostowej razem z siostrą i jej synem Konstantym (których po dwóch tygodniach zwolniono) oraz z Koźlikowskim. Aresztowania te były prawdopodobnie dalszym ciągiem aresztowań z jesieni 1940, kiedy to 24 listopada (na skutek załamania się wcześniej aresztowanego kuriera Józefa Olszewskiego) aresztowany został J. Ratajczak, a zarazem poprzedziły aresztowania sióstr, brata, narzeczonej i kuzynów Z. Koźlikowskiego oraz innych członków tajnych organizacji (nie tylko ZWZ) w Grudziądzu, Wąbrzeźnie i Chełmnie, przeprowadzone przez Niemców w ciągu lutego i marca 1941. Jeziorska znalazła się w grupie kobiet, których śledztwo odbyło się w Toruniu, następnie w Bydgoszczy.

9 czerwca 1941 roku została z nimi przewieziona do obozu w Ravensbrück, gdzie otrzymała nr 11611. Pracowała w tzw. Aussenkommando, wykonującym roboty w okolicznych gospodarstwach rolnych. W lipcu 1943 została odtransportowana do działu montażu precyzyjnego w fabryce części samolotów Neuebrandenburg. W maju 1944, w związku z rzekomo wykrytym sabotażem, objęto ją śledztwem jako główną podejrzaną i umieszczono w bunkrze śmierci. 11 listopada 1944 na apelu więźniarek z Neuebrandenburg i Ravensbrück ogłoszono, że Jeziorska została powieszona za sabotaż, tj. za umyślne uszkadzanie precyzyjnych części samolotowych.
Bibliografia
A. Zakrzewska, Toruński Słownik Biograficzny t. V, ToMiTo, UMK, Toruń 2007