Drzewo kategorii
Licznik odwiedzin

KACZMAREK WILHELMINA

KACZMAREK WILHELMINA z domu Wojtowicz (1912-1983), pseudonim „Stefania“, działaczka społeczna i niepodległościowa, uczestniczka konspiracji 1939-1945.

Urodziła się 23 I 1912 w Castenuovo (ob. Erzegovi w Bośni-Hercegowinie) jako córka Franciszka – oficera armii austriackiej, później Wojska Polskiego i Wilhelminy z domu Proft – rodowitej Włoszki. Po 1920 przyjechała z rodzicami do Polski – najpierw do Przemyśla, później do Lwowa, gdzie ukończyła studia prawnicze, a następnie – z racji przydziału służbowego ojca do 31 pal. – do Torunia, gdzie zamieszkała na Podgórzu.

W 1937 wyszła za mąż również za oficera 31 pal. Mariana Kaczmarka. Nie pracowała zawodowo, zajmując się wychowaniem córki i działalnością społeczną w Polskim Białym Krzyżu i pułkowym kole opieki nad żołnierzami. Ukończyła kurs pułkowy z nauki obchodzenia się z bronią oraz LOPP.

We wrześniu 1939, jako żona oficera została z córką ewakuowana do Hrubieszowa, skąd wróciła na początku 1940 do Torunia. Dzięki zabiegom matki u wpływowego Niemca Bernera uzyskała skreślenie z listy Polaków przeznaczonych do wysiedlenia.

W 1941 zdobyła pracę w Heerestandortverwaltung jako robotnica w magazynie przyborów medycznych, z którego w ukryciu wynosiła leki, strzykawki, sterylizatory, prześcieradła na bandaże i przekazywała je za pośrednictwem Dubowikówny, byłej kierowniczki szkoły powszechnej na Stawkach, działającemu w konspiracji Kazimierzowi Jagielskiemu – podoficerowi Wojska Polskiego, który dostarczał te przybory do obozu jeńców angielskich na Stawkach.

Wspólnie z nauczycielką z Podgórza Stefanią Serafinową zorganizowała samopomoc dla rodzin aresztowanych i rozstrzelanych Polaków, włączając w tę akcję także innych zaufanych ludzi, m.in. Irenę Jagielską (córkę Kazimierza Jagielskiego) i Jerzego Radtke, a za jego pośrednictwem dr. B. Hinza. Gdy na początku 1942 (dzięki znajomości kilku języków i ukończeniu kursu maszynopisania i stenografii) zaczęła pracować w biurze płatnika jako maszynistka i tłumaczka, została zaprzysiężona do ZWZ-AK pod pseud. „Stefania“ i otrzymała zadania kurierskie i wywiadowcze. Pod wskazane adresy punktów kontaktowych (m.in. Haliny Krzeszowskiej pseudonim „Zofia“ – szefa WSK Okręgu AK Pomorze) przynosiła kilkakrotnie w tygodniu pocztę przyjmowaną od kurierki w domu Jagielskich (Stawki, ul. Złota 3) oraz pocztę z punktów kontaktowych na terenie Torunia do domu Jagielskich.

Wykorzystując okazjonalny dostęp do biurek niemieckich oficerów wykradała plany fortów i bunkrów na Podgórzu oraz kopie wszelkich wydawanych w biurze niemieckim zarządzeń i poleceń, przekazując te materiały również na punkt kontaktowy u Jagielskich.

We wrześniu 1943 została wyznaczona przez H. Krzeszowską na referentkę opieki społecznej, stając się odtąd jej bezpośrednią podwładną. W ramach wyznaczonych jej obowiązków referentki zorganizowała z I. Jagielską (pracującą na Dworcu Głównym) i z dr. B. Hinzem pomoc w postaci leków i środków sanitarnych dla jeńców włoskich pracujących również na Dworcu Głównym. Wspólnie z ojcem (pracującym w obozie jeńców angielskich) i matką (pośredniczącą w kontaktach z kapelanem jeńców włoskich – ks. Don Carlo Antonio) przekazywała zdobytą przez ich troje żywność i odzież do obu jenieckich obozów. Środkiem przewozu tych darów na punkt kontaktowy z włoskim kapelanem w aptece prowadzonej przez farmaceutkę Wołoszyk był wózek dziecięcy z siedzącą w nim córeczką Kaczmarek Ponadto K. do końca okupacji starała się o żywność dla nieznanych jej Polaków, przede wszystkim przez wykupywanie chleba na otrzymywane w punkcie kontaktowym znaczki niemieckie.

Od lutego 1945 do 1953 pracowała zawodowo jako radca prawny w Dyrekcji Lasów Państwowych Okręgu Toruń, następnie do 1976, tj. do przejścia na emeryturę w Okręgowym Przedsiębiorstwie Przemysłu Drzewnego. Równocześnie udzielała się społecznie., m.in. jako organizatorka przedszkola (1947) i bursy dla dzieci leśników oraz jako radca prawny w Lidze Kobiet i ławnik sądowy.

Zmarła po długiej chorobie serca 3 X 1983, pochowana na cmentarzu św. Jerzego w Toruniu. Odznaczona w 1978 Krzyżem AK.

Mąż Marian (8 XI 1908 – 22 I 2004), oficer artylerii, uczestnik kampanii wrześniowej, jeniec obozu niemieckiego w Murnau, żołnierz Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Po powrocie do Polski w 1951 był pracownikiem Toruńskich Zakładów Gastronomicznych, w latach 1954-57 pracownikiem administracyjnym Ministerstwa Szkolnictwa Wyższego, następnie do 1977 dyrektorem administracyjnym na UMK. Córka Elżbieta (ur. 1938) zamężna E. Stangricka, z wykształcenia inżynier geolog, mieszka w Toruniu.

Bibliografia
A. Zakrzewska, Toruński Słownik Biograficzny t. V, ToMiTo, UMK, Toruń 2007