Drzewo kategorii
Licznik odwiedzin

KACZOR Jan

KACZOR Jan  (1891–1939), dyrektor Miejskiego Gimnazjum Żeńskiego w To­runiu


Nauczyciel łaciny i greki

Urodził się 22 listopada 1891 r. w Bielsku koło Strzelna na Kujawach w rodzinie obywatela ziemskiego Franciszka i Franciszki z Bąków. Po przygotowaniu w szkole ludowej i nauce domowej uczęszczał 4 lata do gimnazjum klasycznego w Trzemesznie. Następnie po przeniesieniu się ojca wraz z rodziną do Grudziądza, kształcił się od piątej klasy począwszy w królewskim gimnazjum klasycznym w Toruniu, gdzie 6 marca 1912 r. uzyskał świadectwo dojrzałości. Tego roku też rozpoczął studia filologiczne i filozoficzne na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu w Monachium, skąd, przeniósł się na uniwersytet we Wrocławiu, gdzie po zaliczeniu semestru na przełomie 1913/14 roku udał się na uniwersytet w Królewcu i tam zaliczył 3 dalsze semestry studiów.

W maju 1915 r., gdy przygotowywał się do egzaminu państwowego, wcielono go do wojska, w którym służył jako szeregowiec w 33 pułku piechoty aż do wybuchu rewolucji listopadowej 1918 r. w Niemczech. Po zwolnieniu z wojska udał się ponownie do Królewca i tam od grudnia 1918 r. do maja 1919 r. zaliczył ósmy brakujący semestr studiów i złożył w dniach 10–13 maja 1919 r. z odznaczeniem egzamin państwowy (pro facultate docendi) z języków starożytnych – łaciny i greki – oraz z języka niemieckiego, a 20 maja tego roku wstąpił do państwowej służby nauczycielskiej, otrzymując posadę w seminarium pedagogicznym w Nowym Mieście, jako tzw. referendariusz studiów. Tam też mocą rozporządzenia ministra kultury i sztuki mianowany został 1 października 1919 r. asesorem studiów.

Pod koniec 1919 r. skreślono Jana Kaczora z listy nauczycieli niemieckich, ponieważ urzędowo zgłosił władzom pruskim, że z chwilą połączenia Pomorza z Polską, wstąpi do służby polskiej. Już bowiem wcześniej w liście z 9 sierpnia 1919 r. do Wandy Szuman, jednej z organizatorów przyszłego polskiego szkolnictwa na Pomorzu, oraz w liście z 22 sierpnia tego roku do prof. dra Józefa Łęgowskiego, prezesa Komisji dla Spraw Wyznaniowych i Szkolnych w Toruniu, prosił ich o posadę w szkolnictwie polskim w Toruniu lub Grudziądzu.

Po przejęciu Pomorza przez władze polskie w styczniu i lutym 1920 r. Jan Kaczor pracował jeszcze do końca lutego w Nowym Mieście, skąd Komisja dla Spraw Wyznaniowych i Szkolnych w Toruniu przeniosła go do gimnazjum w Chojnicach, gdzie wówczas było szczupłe grono nauczycieli Polaków i gdzie brakowało nauczyciela języka polskiego.

W kwietniu 1921 r. Jan Kaczor zwrócił się do Kuratorium Okręgu Szkolnego Pomorskiego (KOS Pom.) w Toruniu o przeniesienie go do Państwowego Gimnazjum Męskiego w Toruniu. Prośbę swą motywował wakującą tam posadą, względami ekonomicznymi i rodzinnymi – 5 maja 1920 r. ożenił się – oraz tym, że od czasu zatrudnienia go w gimnazjum chojnickim, tamtejszy zespół nauczycielski tworzyli już w większości Polacy i dalszy jego pobyt na stanowisku w Chojnicach nie był już konieczny.

W związku z tym kurator KOS Pom. dr Jan Riemer przeniósł go z dniem 1 października tego roku do wspomnianego gimnazjum, powierzając mu obowiązki nauczyciela łaciny, greki, polskiego i matematyki oraz opiekuna klasy trzeciej. Równocześnie Minister Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego dekretem z 24 listopada 1921 r. mianował go na podstawie rozporządzenia Komisariatu Naczelnej Rady Ludowej w Poznaniu z 29 marca 1919 r., członkiem utworzonego Trybunału Dyscyplinarnego dla nauczycieli państwowych szkół średnich na terenie działalności KOS Pom. w Toruniu.


Dyrektor gimnazjum w Toruniu i Bydgoszczy

Uchwałami Magistratu i Rady Miejskiej Torunia powołano Jana Kaczora z dniem 1 stycznia 1923 r. na stanowisko dyrektora Miejskiego Gimnazjum Żeńskiego w Toruniu, przy równoczesnych obowiązkach nauczyciela łaciny oraz propedeutyki filozofii i historii. W związku z tym prezydent Torunia Stefan Michałek zwrócil się do kuratora dra J. Riemera o zatwierdzenie Kaczora na to stanowisko i jednoczesne urlopowanie go z Państwowego Gimnazjum Męskiego w Toruniu. Kuratorium mianowało Kaczora dyrektorem i udzieliło mu półrocznego urlopu, przedłużonego następnie na dalsze lata.

Jan Kaczor podjął obowiązki dyrektora w niesprzyjających warunkach, gdyż przeprowadzane poprzednio w szkole częste zmiany kierownictwa i nauczycieli wytworzyły w niej atmosferę nieładu i tymczasowości. Jednakże energia i ambicja nowego dyrektora przyczyniły się w wysokim stopniu do podniesienia poziomu naukowego i wychowawczego powierzonej mu placówki. Talent organizacyjny i wysokie kwalifikacje pozwoliły mu dość szybko zdobyć zaufanie nauczycieli i rodziców, przyczyniły się do stworzenia dobrej atmosfery pracy w szkole i uzyskania uznania władz szkolnych.

Do 1932 r. przeprowadzono kapitalny remont i modernizację szkoły (gmach przy ul. Wielkie Garbary – obecnie Szkoła Podstawowa nr 1). Zaopatrzono klasy i pracownie w brakujące sprzęty i przyrządy, wyposażono i urządzono gabinet lekarsko-dentystyczny, zakupiono nowe książki do biblioteki szkolnej oraz zatrudniono lekarkę, dentystkę i higienistkę. Także w procesie dydaktycznym i wychowawczym osiągano coraz lepsze wyniki. Sprawozdania z wizytacji szkolnych z lat 1929–1932 pełne były uznania dla sumienności nauczycieli, harmonii panującej wśród jego grona i stosowania nowoczesnych metod pedagogicznych. Podkreślano, że młodzież uczy się coraz gorliwiej, a większość lekcji należała do wzorowych.

Jednak na skutek splotu różnych niesprzyjających okoliczności, w tym kryzysu gospodarczego, od początku lat trzydziestych egzystencja szkoły została zagrożona, nastąpił znaczny odpływ młodzieży do innych szkół i zakład przestał być samowystarczalny. W tej sytuacji Rada Miejska postanowiła pozbyć się ciężaru szkoły poprzez jej likwidację.

Zabiegi dyrektora Kaczora o uratowanie szkoły nie przyniosły rezultatów, redukcja klas przebiegała powoli i nieubłaganie. Toteż jesienią 1934 r. dyrektor z żalem zrezygnował ze swego stanowiska i opuścił Toruń. Odejście jego wywołało głęboki smutek ze strony współpracowników, uczennic i ich rodziców. Jan Kaczor wyjechał z rodziną do Bydgoszczy, gdzie otrzymał posadę dyrektora Miejskiego Gimnazjum Męskiego im. Mikołaja Kopernika. Uroczyste zaprzysiężenie i wprowadzenie na urząd dyrektora Kaczora przez prezydenta Bydgoszczy Leona Barciszewskiego odbyło się 17 listopada 1934 r.

Dyrektor Kaczor kierował Gimnazjum oraz nauczał łaciny i propedeutyki filozofii aż do wybuchu wojny w 1939 r., przyczyniając się, podobnie jak w Toruniu, do pomyślnego rozwoju powierzonej sobie placówki. Poza pracą zawodową poświęcał się również działalności społecznej; był m. in. członkiem Zarządu Okręgu Pomorskiego Towarzystwa Nauczycieli Szkół Średnich i Wyższych, Zarządu Okręgu Pomorskiego Polskiego Czerwonego Krzyża i Polskiego Związku Zachodniego.

Przynależność do Polskiego Związku Zachodniego była głównym powodem jego aresztowania przez hitlerowców w połowie października 1939 r. i uwięzienia wraz z grupą, około 200 nauczycieli w stajniach byłych koszar artyleryjskich Bydgoszczy; 1 listopada 1939 r. Jana Kaczora wraz z wieloma innymi nauczycielami rozstrzelano w “Dolinie Śmierci” pod Fordonem. Wiosną 1947 r. zwłoki męczenników pomordowanych w “Dolinie Śmierci” zostały ekshumowane i uroczyście pogrzebane na Cmentarzu Bohaterów na Wzgórzu Wolności w Bydgoszczy. Zaś 13 września 1959 r. w budynku szkoły przy ul. Kopernika 1, z okazji zjazdu wychowanków byłego Męskiego Gimnazjum Matematyczno-Przyrodniczego im. Mikołaja Kopernika, odsłonięto tablicę pamiątkową ku czci zamordowanych w czasie okupacji hitlerowskiej profesorów tej szkoły.

W małżeństwie z Heleną Brzeską miał syna Jana Józefa Franciszka.


Bibliografia

K. Przybyszewski, Toruński Słownik Biograficzny, t.. 3 ToMiTo UMK Toruń 2002


FOTOGALERIA

Normal 0 21 false false false PL X-NONE X-NONE MicrosoftInternetExplorer4 K. Przybyszewski, Toruński Słownik Biograficzny, t.. 3 ToMiTo UMK Toruń 2002