Drzewo kategorii
Licznik odwiedzin

KAMIŃSKI HENRYK STANISŁAW

KAMIŃSKI HENRYK STANISŁAW (1928-1997), działacz org. młodzieżowych, nauczyciel, historyk.

Urodził się 12 XI w Toruniu jako syn Władysława, z zawodu motorniczego tramwajów, i Bronisławy z domu Skowrońskiej. Ukończył Państwową Szkołę Powszechną nr 5 (do 1939 – polską, do 1942 – niemiecką). W marcu 1943 został zatrudniony jako robotnik młodociany w firmie Johan Broda-Baugescheft przy ul. Koszarowej 15-17. Pracował tam przez cały okres okupacji do 1 lutego 1945. Dwa dni później przy wyjściu z zakładu został zatrzymany przez wojskowy patrol radziecki. Przetrzymywany był najpierw w Toruniu w różnych aresztach i punktach zbornych, m.in. w więzieniu wojskowym przy ul. św. Jakuba i w budynku niemieckiej policji kryminalnej (później Collegium Maius UMK). Stąd wywieziony został z większą grupą osób z Torunia do obozu zbiorczego w Ciechanowie, a następnie do sowieckiego łagru Wesolówka na Uralu.

Jako więzień młodociany zatrudniony był przy wyrębie lasów, w tartaku, przy budowie drewnianych chodników na terenie obozu oraz przy kopaniu grobów. W sierpniu 1945, ze stwierdzoną chorobą dróg oddechowych i węzłów chłonnych, został wysłany do Polski i umieszczony w obozie repatriacyjnym w Poznaniu, skąd zwolniono go do domu. Po niezbędnym leczeniu podjął pracę w swym dawnym zakładzie, gdzie w czerwcu 1946 uzyskał list czeladniczy tokarza. Rozpoczął wtedy naukę w szkole średniej, uzyskując w 1950 maturę w Państwowym Liceum dla Dorosłych im. S. Żeromskiego w Toruniu.

W roku szkolnym 1950/51 podjął pracę jako nauczyciel w szkole podstawowej w Kamionkach, następnie na toruńskim Podgórzu. Jako wyróżniający się w pracy z młodzieżą harcerską został w 1952 mianowany kierownikiem toruńskiego Domu Harcerza, który prowadził do 1954. Przeniesiony następnie do Zarządu Miejskiego ZMP przepracował tam dalsze trzy lata.

W kwietniu 1957 wrócił do pracy w szkolnictwie, najpierw jako nauczyciel Szkoły Podstawowej nr 13. Równocześnie podjął naukę w Studium Nauczycielskim, które ukończył 1958. W latach 1959-65 był nauczycielem w Szkole Podstawowej nr 7, skąd został przeniesiony na stanowisko kierownika Szkoły Podstawowej nr 17 na Rudaku.

W latach 1962-68 odbył zaoczne studia na Wydziale Humanistycznym UMK. W grudniu 1968 uzyskał dyplom mgr. historii na podstawie pracy Strajk szkolny na Ziemi Chełmińskiej w latach 1906-1907 w świetle relacji „Gazety Toruńskiej”. W 1969 ukończył też na UMK Podyplomowe Studium Etyki.

Dyrektor SP nr 1 i publicysta
W 1975 objął obowiązki dyrektora Szkoły Podstawowej nr 1 (przy ul. Wielkie Garbary) w Toruniu. Na tym stanowisku przepracował dalsze dziesięć lat do przejścia na emeryturę w 1985.

Wiele lat swego życia poświęcił Kamiński pracy naukowej nad historią pomorskiego szkolnictwa i nauczycieli. Pierwszą publikację opartą na pracy mgr. wydał w „Roczniku Toruńskim” (t. 7: 1972) pt. Strajk szkolny w Toruniu i powiecie toruńskim w latach 1906-7. Inny obszerny fragm. tej pracy Strajk szkolny na Ziemi Chełmińskiej w latach 1906-7 wydał kilka lat później w „Roczniku Grudziądzkim”. W 1980 współredagował zbiór artykułów i wspomnień działaczy młodzieżowych, opublikowanych pt. Z dziejów ruchu młodzieżowego na Pomorzu.

W 1988 opublikował kilkanaście biogramów nauczycieli i działaczy społecznych w SBDRRTor., którego był również współredaktorem.
Ważną pracą Kamińskiego dotyczącą historii szkolnictwa jest publikacja Losy nauczycieli i pracowników oświaty m. Torunia i powiatu toruńskiego w latach 1939-45. („Rocznik Toruński”, t. 20: 1991 s. 91-130). Jej częścią jest Słownik biogramów nauczycieli poległych i zmarłych w latach 1939-45. Opracowany drogą szczegółowych kwerend źródłowych w archiwach państwowych, instytucyjnych i prywatnych, obejmuje 126 nazwisk pomordowanych nauczycieli zmarłych w więzieniach i obozach, rozstrzelanych w egzekucjach oraz poległych w wojnie obronnej 1939 i powstaniu warszawskim.

Pracą Kamińskiego o wyjątkowym znaczeniu, inspirowaną osobistymi przeżyciami, jest Internowanie mieszkańców Torunia, Chełmży i powiatu toruńskiego po wkroczeniu Armii Czerwonej w 1945 r. („Rocznik Toruński”, t. 22: 1994). Praca wzbudziła wielkie zainteresowanie i emocje rodzin osób wywiezionych z Torunia na katorgę, z których wiele nie powróciło.

Drugim tematem zainteresowań historycznych Kamińskiego było toruńskie śpiewactwo, czego wyrazem była bogato ilustrowana praca Towarzystwo Śpiewacze „Lutnia” w Toruniu w latach 1920-39 opublikowana również w „Roczniku Toruńskim” Planował także opracowanie historii Towarzystwa Śpiewaczego „Halka” z toruńskiego Podgórza. Zdążył jeszcze w 1994 (pod pseudonimem Jarosław Henska) opublikować w „Nowościach” dwa szkice Podgórska „Halka” w latach 1919-39 i Podgórska „Halka” w latach 1947-62.

Ponadto w „Roczniku Toruńskim”, „Toruńskim Informatorze Kulturalnym” i „Nowościach” wydrukował też życiorysy wybitnych toruńskich działaczy muzyki i śpiewactwa, m.in. L. Makowskiego, K. Kadleca, J. M. Wieczorka, Z. Moczyńskiego, J. Bruskiego, S. Dorawy, L. Rutkowskiego. Prowadził także szczegółowe badania nad historią tajnego nauczania w języku polskim na terenie Torunia i Grudziądza podczas okupacji niemieckiej. Kilka biogramów nauczycieli zaangażowanych w te działania opublikował w SBKP wydanym przez Fundację APAKTor.

W listopadzie 1996 ukazała się w „Nowościach” ostatnia publikacja Kamińskiego Symbol polskości. W 20. rocznicę nadania imienia Szkole Podstawowej nr 1 w Toruniu. Był to wyraz ścisłego związku uczuciowego Kamińskiego z tą szkołą jako jej wieloletniego dyrektora i inicjatora nadania jej w 1976 im. „Uczestników Strajku Szkolnego w 1906-7 r.”

Zmarł 2 I 1997 po wieloletniej chorobie nabytej w młodości na katordze; pochowany na cmentarzu św. Jerzego w Toruniu. Kamiński posiadał odznaczenia: Złoty Krzyż Zasługi, Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski i Złotą Odznakę ZNP. Z małżeństwa z Cecylią z domu Strzelecką miał córkę Grażynę, nauczycielkę, i syna Andrzeja – mechanika samochodowego. W Toruniu Kamińscy mieszkał przy ul. Rybaki i ul. J. Bema 66 a.

Bibliografia
T. Zakrzewski, Toruński Słownik Biograficzny t. V, ToMiTo, UMK, Toruń 2007