Drzewo kategorii
Licznik odwiedzin

KARWOWSKI OTTON ALEKSANDER

KARWOWSKI OTTON ALEKSANDER (1912-1980), lekarz-internista., kier. Ośrodka Zdrowia w Grębocinie w powiecie toruńskim

Urodził się 28 XII 1912 w Tobolsku na Syberii, w patriotycznej rodzinie sędziego Jerzego i Wiktorii z domu Kryska. Pradziadek Ottona, Stefan, w 1863 był uczestnikiem powstania styczniowego. Po jego upadku zesłany został na Syberię. Kiedy zakończył się okres zesłania, zdecydował się na pozostanie w Tobolsku. Jego wnuk Jerzy, ojciec Ottona, ukończył studia prawnicze na Uniwersytecie w Kazaniu, następnie pracował jako prawnik na Syberii. Po rewolucji 1917 w Rosji, jako urzędnik carski, został aresztowany i wywieziony do Moskwy, gdzie skazano go na karę śmierci.

W 1920 w ramach wymiany jeńców wziętych do niewoli w czasie wojny polsko-bolszewickiej, został zwolniony i zamieszkał wraz z rodziną w Nowogródku. Karwowski uczęszczał do szkoły podstawowej i gimnazjum w Nowogródku, a maturę zdał w 1931 w Nieświeżu. Wychowywany w rodzinnej tradycji i atmosferze patriotyzmu, od 11 do 19 roku życia należał do ZHP.

Po uzyskaniu świadectwa dojrzałości rozpoczął studia medyczne na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie, gdzie w 1937 uzyskał absolutorium, a 9 maja 1939 dyplom lekarza. W czasie studiów aktywnie uczestniczył w ruchu korporacyjnym (był członkiem korporacji Leonidania) i w pracach „Bratniaka”. W 1933-37 pracował jako asystent Zakładu Anatomii Prawidłowej pod kierunkiem prof. Michała Reichera, który pokładał w nim wielkie nadzieje. Ponadto w 1937 był lekarzem zakładowym Bursy Szkół Zawodowych i Rzemieślniczych.

W latach 1937-38 odbył czynną służbę wojskową w Centrum Wyszkolenia Sanitarnego. Po napaści Niemiec hitlerowskich na Polskę, w randze lekarza-porucznika kierował służbą lekarską w 74 pp., jako ordynator oddziału wewnętrznego Szpitala Polowego 903. W bitwie pod Łomiankami 17 IX 1939 z narażeniem życia podczas bombardowań i ostrzału artylerii opatrywał rannych na polu walki. Po rozbiciu pułku, w którym służył w okolicy Baranowicz, trafił do niewoli bolszewickiej. Wielu pojmanych wraz z nim oficerów później zginęło w Katyniu.

Karwowski zdołał uciec z niewoli. Dzięki dobrej znajomości języka białoruskiego udało mu się wymienić mundur wojskowy na ubranie białoruskiego chłopa i kontynuować ucieczkę. Do domu w Wilnie dotarł w stanie kompletnego wyczerpania. Ukrywał się. Po zajęciu Wilna przez Niemców nawiązał bliski kontakt z AK, w której szeregach był czynny do 1944.

Pracował w 1940 jako kierownik Domu Rekonwalescentów Polskiej Sekcji Litewskiego Czerwonego Krzyża w Wilnie. Następnie po ustanowieniu władzy radzieckiej został ordynatorem IV Miejskiego Szpitala Wewnętrznego w Wilnie, gdzie równocześnie był przewodniczącym Rady Zakładowej, członkiem zarządu Międzynarodowej Organizacji Pomocy Rewolucjonistom i ławnikiem Sądu Ludowego. W 1941 został kierownikiem Ośrodka Zdrowia w Butrymańcach, gdzie zastała go ponowna okupacja Litwy przez Niemców. Ponieważ w tym czasie musiał się ukrywać, pracował jako robotnik budowlany w Statybie, potem jako kierownik laboratorium i wreszcie internista szpitala jenieckiego.

W 1942 wyjechał na wieś i do 1945 był kierownikiem Ośrodka Zdrowia i Szpitala w Dziewieniszkach w powiecie wileńskim Ukrywał tam prof. Michała Reichera. Obaj prowadzili tajne nauczanie młodzieży polskiej i litewskiej w zakresie szkoły średniej i studiów medycznych.

Lekarz wiejski i społecznik
Po zakończeniu wojny i repatriacji w maju 1945 zamieszkał w Grębocinie pod Toruniem, gdzie od 19 czerwca pracował na stanowisku kierownika miejscowego Ośrodka Zdrowia, który sam zorganizował. Pełnił tę funkcję przez 35 lat swojego pracowitego życia. Jako lekarz obejmował swym działaniem 41 wsi należących wówczas do gmin: Lubicz, Obrowo, Łubianka i Łysomice. Chodził do chorych pieszo, jeździł rowerem, motocyklem, i czym się dało. Przez pierwszych dwanaście lat w ogóle nie korzystał z urlopu, bo po prostu nie miał go kto zastąpić. Kilka razy w miesiącu dojeżdżał do szpitala w Chełmży, gdzie był konsultantem. Jednocześnie sam się dokształcał, w tym okresie specjalizował się, uzyskując I stopień w zakresie chorób wewnętrznych. Bogaty w wiedzę, długoletnie doświadczenie w pracy zawodowej i społecznej był jednym z organizatorów służby zdrowia w powiecie toruńskim. Swoją wiedzą i doświadczeniem dzielił się z innymi.

Od 1945 do 1956 i ponownie w 1961-62 był wykładowcą anatomii prawidłowej na Wydziale Biologii i Nauki o Ziemi UMK, a w 1953-58 wykładowcą anatomii w Liceum i Szkole Felczerskiej w Toruniu. W tym samym czasie pisał skrypt Anatomia Prawidłowa Człowieka, który był wielokrotnie przepisywany na maszynie. Skrypt ten widywany był po latach, już w wersji powielaczowej, wśród studentów medycyny w Gdańsku jako cenna pomoc naukowa.

Przez wiele lat zbierał dane epidemiologiczne na terenie gminy Grębocin, tworząc z nich mapę zagrożeń środowiskowych. Niestety wówczas mało kto był zainteresowany takimi danymi. Przez kilka lat był wykładowcą TWP. Wygłaszał prelekcje na spotkaniach Uniwersytetu Powszechnego, zebraniach kół gospodyń wiejskich i strażackich. Przez kilkadziesiąt lat działał w Związku Ochotniczych Straży Pożarnych, a przez 35 lat był członkiem honorowym Ochotniczej Straży Pożarnej w Grębocinie. Działał także w ruchu związkowym, będąc w 1945-80 członkiem Związku Zawodowego Pracowników Służby Zdrowia, członkiem Rady Wojewódzkiej i delegatem na Kongres tego Związku. Był też członkiem i przewodniczącym Powiatowej Komisji Zdrowia oraz wieloletnim członkiem Oddziału Toruńskiego Polskiego Towa-rzystwa Lekarskiego. Od lipca 1945 należał do PPR, a następnie do PZPR. Kilkakrotnie był członkiem Komitetu Gminnego i Gromadzkiego tej partii, wykładowcą szkolenia partyjnego. Kilka lat był przewodniczącym Egzekutywy Wydziału Zawodowego Komitetu Powiatowego w Toruniu. Przez kilka kadencji był radnym Powiatowej i Gromadzkiej Rady Narodowej. Mimo pełnienia wielu funkcji społecznych zawsze na pierwszym miejscu stawiał pacjentów. Namawiany przez kolegów do powrotu na uczelnię lub do pracy w Gdańsku czy w Warszawie zawsze odmawiał. Był zbyt przywiązany do swojej pracy i do swoich pacjentów. Jego wielką pozazawodową pasją były znaczki pocztowe. Dzięki znaczkom miał wielu przyjaciół korespondencyjnych na wszystkich kontynentach.

Karwowski odznaczony był: Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Złotym Krzyżem Zasługi, Odznaką Zasłużonego Lekarza PRL, Medalem Trzydziestolecia, Odznaką Tysiąclecia Państwa Polskiego, Odznaką PCK, Srebrnym Medalem za Zasługi dla Pożarnictwa, Złotą Odznaką Popularyzowania Wiedzy, Odznaką Wzorowego Strażaka i Odznaką „Zasłużony dla Rozwoju Województwa Toruńskiego.

Zmarł 22 IV 1980 i pochowany został na cmentarzu. w Grębocinie. W małżeństwie z Haliną Janiną Ślinko, córką Włodzimierza, ur. 28 IV 1912 w Rydze, lekarzem pediatrą, absolwentką USB w Wilnie, wspólnie z mężem tworzącą Ośrodek Zdrowia w Grębocinie i jak on zaangażowaną w leczeniu małych mieszkańców Grębocina, zmarła 20 VI 2005, miał Karwowski troje dzieci: syna Jacka, prof. fizyki na UMK; córkę Małgorzatę, mikrobiologa na UMK, i syna Józefa, lekarza w Klinice Chorób Wewnętrznych w Bydgoszczy. Jedna z ulic Grębocina nosi imię Karwowskiego.
Bibliografia
K. Przybyszewski, Toruński Słownik Biograficzny t. V, ToMiTo, UMK, Toruń 2007