Drzewo kategorii
Licznik odwiedzin

KISIELKIEWICZ KASPER

KISIELKIEWICZ KASPER (1730–1785) – złotnik toruński

Urodzony w 1730, co wynika z zapisu w Księdze zgonów, informującego, że zmarł  mając 55 lat. Pochodził ze Lwowa. Do Torunia przybył w poł. lat 50. XVIII w. Pierwsza wzmianka o Kisielkiewiczu w księgach cechowych pochodzi z 15 XI 1756. Mistrzem złotniczym został 17 V 1758. Jako majstersztyk wykonał imbryk dwudzielny do parzenia kawy na trójnogu, zaopatrzony w dwie rączki oraz trzy dźwigi. Był drugim po Janie Letyńskim Polakiem, który osiągnął status mistrza złotniczego.

Do prawa miejskiego został przyjęty 18 VII 1760 jako przybysz ze Lwowa („aus Lemberg”). Ożenił się z Marianną Krzemieniewską (1744–810), córką Marcina. Miał kilkoro dzieci: dwóch synów zmarłych w dzieciństwie – Józefa Joachima (ur. 1779, zm. 30 IV 1782) i Jakuba Ignacego (ur. 1776, zm. 9 XI 1785), oraz córki: Agnieszkę Mariannę (ur. 1764), Mariannę Krystynę (1766–1775), Elżbietę (zm. 1772), Dorotę (ur. 1774), która wyszła później za mąż za Franciszka Winniewskiego (18 V 1800), Mariannę Annę (ur. i zm. 1782) i Mariannę Juliannę (ur. 13 II 1785).

Ojcem chrzestnym Doroty był znany złotnik toruński Michał Dawid Hausmann, co świadczy o bliskich relacjach łączących go z Kisielkiewiczem. 15 II 1785 odbył się chrzest kolejnej córki Julianny Marianny, a jej rodzicami chrzestnymi zostali Karol Magierski, nauczyciel Kisielkiewicza, oraz Konstancja Hausmannowa, żona Michała Dawida. Z zapisów w księgach cechowych wynika, że wszystkie dzieci zmarły w dzieciństwie lub młodym wieku. W momencie śmierci żony Marianny (17 V 1810) zapis metrykalny nie wspomina pozostałej rodziny, a jako spadkobierców wskazuje biednych.

Działalność zawodowa Kisielkiewicza trwała dwadzieścia cztery lata. Zaprzestał jej już na ponad r.ok przed śmiercią, o czym świadczy ostatnia wzmianka o nim w księgach cechowych, mówiąca o wniesieniu przez  opłaty kwartalnej (5 I 1784). W księgach cechowych brakuje informacji o pełnieniu przez niego jakichkolwiek funkcji cechowych. Nie ma też wzmianek o kształconych przez niego uczniach.

Pod koniec życia cierpiał prawdopodobnie na jakąś chorobę, gdyż umarł nagle i – jak zaznaczono – bez przyjęcia ostatnich sakramentów. Powodem mogło być znaczne pogorszenie jego sytuacji majątkowej w tym okresie. Zmarł w Toruniu  przed 15 IV 1785 (kiedy to został pochowany na cmentarzu parafii św. Jana). W Toruniu mieszkał z żoną na Starym Mieście.

Wyroby z warsztatu Kisielkiewicza

Kisielkiewicz. sygnował swoje wyroby cechą imienną (monogram KK w polu prostokątnym). Zachowała się niewielka liczba wytworów jego warsztatu, co może świadczyć o jego mało ożywionej działalności lub też spadającej liczbie zamówień w wyniku niepewnego statusu miasta w dobie rozbiorowej. Zachowane wyroby  dowodzą, że domeną działalności jego warsztatu były sprzęty liturgiczne produkowane głównie na lokalny rynek. Głównymi jego zleceniodawcami były toruńskie i okoliczne kościoły katolickie.

W dotychczasowym stanie wiedzy znanych było zaledwie sześć wyrobów pochodzących z jego warsztatu. Wśród nich największą wartość przedstawia monstrancja z toruńskiego kościoła Mariackiego pochodząca z 1760. Całość znanego dorobku uzupełniają tacki oraz plakietki wotywne z kościołów toruńskich  i świątyń prowincjonalnych (dwie z Chełmna i jedna z Młyńca). Ustalono także autorstwo K-a w odniesieniu do kielicha z kościoła Karmelitów w Trutowie (1775) oraz kielicha z kościoła parafialnego w Troszynie Polskim (1775), a także plakietki wotywnej z kościoła w Boleszynie (przed 1775) oraz zabytków tego typu z kościołów parafialnych w Nawrze (1784), Młyńcu Drugim i Koziebrodach (1768).

Dla kościoła św. Jana w Toruniu wykonał plakietkę wotywną z wyobrażeniem św. Barbary i św. Antoniego Padewskiego (1771), tacę zdobioną ornamentem rokokowym i motywami serc gorejących oraz monogramem Chrystusa IHS i słowem Maria (kościół Mariacki w  Toruniu – ok. 1762).

Kisielkiewicz zajmował się także produkcją przedmiotów codziennego użytku, szczególnie tacek, które w tym okresie były najbardziej masowo wytwarzanymi elementami zastawy stołowej. Zabytek tego typu, z jego cechą imienną i datą 1761, zachował się w zbiorach prywatnych w Krakowie. Pięknie trybowane obramienie ze starannie wykonanym rokokowym ornamentem w centrum zdradza duże umiejętności Kisielkiewicza w zdobieniu swoich wyrobów.

Wysoki poziom artystyczny prezentuje także monstrancja z kościoła Mariackiego w Toruniu, utrzymana jeszcze w czysto rokokowej stylistyce. Sposób jej wykonania wykazuje ciągle jeszcze bardzo silne wpływy wcześniejszych mistrzów: Letyńskiego i Hausmanna. Naśladownictwo wcześniejszych form zagwarantowało temu wyrobowi warsztatu Kisielkiewicza jeszcze stosunkowo bogate walory dekoracyjne. Pozostałe realizacje, poprzez swój prymitywizm, schematyzm i naiwność w oddawaniu konturów postaci, zdradzają już jednak postępujący upadek toruńskiego  złotnictwa w końcu XVIII w.

Bibliografia

  1. A.Kucharski, Toruński Słownik Biograficzny, t.6 ToMiTo, UMK w Toruniu 2010