Drzewo kategorii
Licznik odwiedzin

KLIMOSZ PAWEŁ

KLIMOSZ PAWEŁ (1879-1953), nauczyciel, działacz społeczny i oświatowy, kurator ewangelicko-augsburskiej parafii i  diecezji pomorsko-wielkopolskiej w Toruniu.

Urodził się 18 V 1879 w Ropicy w pow. cieszyńskim, w ewangelickiej rodzinie Jerzego i Anny z Cymorków. Po ukończeniu 4-ch klas polskiej szkoły powszechnej w Końskiej oraz dalszej nauce w szkole powszechnej i wydziałowej w Cieszynie, wstąpił tamże do Państwowego Seminarium Nauczycielskiego, które ukończył 27 września 1899 składając egzamin dojrzałości. Podczas nauki w seminarium był członkiem i przez pewien okres prezesem tajnego polskiego związku młodzieży „Jedność”.

Po uzyskaniu dyplomu, a następnie zdaniu egzaminu nauczycielskiego w listopadzie 1901 nauczał w szkołach polskich w wioskach beskidzkich: Piasku, Ołdrzychowicach, Końskiej i Lesznej Dolnej, gdzie był kierownikiem szkoły. W roku szkolnym 1907/8 uczęszczał na 12 miesięczny kurs matematyczno-przyrodniczy dla nauczycieli szkół wydziałowych, uzyskując dyplom uprawniający do nauczania w tych szkołach. Będąc nauczycielem jednocześnie brał aktywny udział w ruchu niepodległościowym i społeczno-oświatowym Śląska Cieszyńskiego. Od 2 VII 1914 do VIII 1915 odbył służbę wojskową w armii austriackiej.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości został powołany przez Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego na stanowisko tymczasowego inspektora szkolnego powiatu działdowskiego, na jesieni 1920 przybył do Działdowa, gdzie zorganizował kurs dla polskiej kadry pedagogicznej (październik 1920 – styczeń 1921). Po ukończeniu kursu polonistycznego przy UJ w Krakowie oraz złożeniu w 1922 egzaminów inspektorskiego i administracyjnego w Toruniu, 13 marca 1923 mianowany został stałym inspektorem szkolnym w Działdowie.

Na stanowisku tym położył duże zasługi w organizacji i polonizacji szkolnictwa na terenie Działdowszczyzny. Jednocześnie czynnie uczestniczył w życiu społeczno- oświatowym i religijnym ewangelików polskich. Był m.in.: sekretarzem Towarzystwa Przyjaciół Mazur (od 1921), prezesem Rady Kościelnej pierwszej polsko-ewangelickiej parafii w Działdowie (od 1923), prezesem Rady Nadzorczej Towarzystwa Szkoły Rzemieślniczej (od 1927), członkiem komitetu powiatowego Towarzystwa Czytelni Ludowych, działaczem Związku Obrony Kresów Zachodnich i współzałożycielem Muzeum Mazurskiego.

W czerwcu 1932 przeprowadził się wraz z rodziną do Torunia, a 30 listopada 1932 przeniesiony został w stan spoczynku. Przez cały czas pobytu w Toruniu, w czasie kiedy parafia toruńska nie miała jeszcze stałego duszpasterza, uczył dzieci religii, pracował w Szkółce Niedzielnej i był od 1935 członkiem Rady Kościelnej Polskiego Zboru Ewangelicko-Augsburskiego w Toruniu, a od 16 października 1938 jej prezesem.

Po wybuchu drugiej wojny światowej był trzykrotnie aresztowany przez gestapo i w 1940 osadzony w obozie koncentracyjnym w Oranienburgu, następnie w Dachau. Po wojnie wrócił do Torunia, gdzie od 1945 był kuratorem parafialnym, a od 1950 kuratorem diecezjalnym diecezji pomorsko-wielkopolskiej Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Polsce. Za zasługi w dziedzinie organizacji i rozwoju oświaty oraz polonizacji szkolnictwa na Działdowszczyźnie odznaczony został Złotym Krzyżem Zasługi.

Klimosz zmarł 9 grudnia 1953 w Toruniu i pochowany został w kwaterze ewangelicko-augsburskiej cmentarza staromiejskiego św. Jerzego, obok wcześniej zmarlej jego córki Nelli. W małżeństwie zawartym w 1906 z Marią Marszałek, córką kierownika szkoły w Piosku pod Jabłonkowem, miał Klimosz dwie córki i syna. W Toruniu wraz z rodziną mieszkał przy ul. Jęczmiennej 22.

Bibliografia
J. Przybyszewski, Toruński Słownik Biograficzny t. V, ToMiTo, UMK, Toruń 2007