Drzewo kategorii
Licznik odwiedzin

KLUNDER JAKUB JAN

 

KLUNDER  JAKUB JAN (1849-1927), dr, ks. proboszcz parafii Wniebowzięcia NMP w Toruniu, biskup sufragan chełmiński

Urodził się 23 VII 1849 w Koślince (obecnie dzielnica Tucholi), w wielodzietnej rodzinie małorolnego chłopa Jana i Franciszki z Chylewskich. Kształcił się w miejscowej szkole i w 1862-71 w Gimnazjum Klasycznym w Chojnicach jako stypendysta Towarzystwa Pomocy Naukowej dla Młodzieży Prus Zachodnich. Po egzaminie dojrzałości studiował teologię w WSD w Pelp­linie (l871-4) i na Uniwersytecie Gregoriańskim w Rzymie; w 1874-6 mieszkał w Papieskim Kolegium Polskim. Słuchał wykładów z prawa rzymskiego i kanonicznego, a po otrzymaniu doktoratu obojga praw przyjął 15 kwietnia 1876 w Rzymie święcenia kapłańskie w Bazylice Laterańskiej.

Wrócił do diecezji; nie mógł być zatrudniony w duszpasterstwie z powodu Kulturkampfu. W 1876-77 pracował jako domowy nauczyciel u wybitnego działacza polskiego, powstańca z 1863 i posła na sejm pruski Emila Czarlińskiego w Brąchnówku pod Chełmżą. Następnie wyje­chał do Bawarii, gdzie życzliwie przyjęty przez biskupa augsburskiego pracował przez kilka lat jako kapelan w Pfaffenhausen. Po powrocie do Diecezji Chełmińskiej w 1884 był wikarym w Pucku, zarządzał od 1885 parafią w Nidzicy, gdzie został proboszczem 11 maja 1887.

Jako proboszcz parafii Wniebowzięcia NMP w Toruniu od 22 X 1889, w 1897-1905 także pełnił funkcję dziekana toruńskiego. Rozpoczął również prace przy renowacji kościoła. W 1890-95 pod kierunkiem M. Hertera prowadzono prace zabezpieczające przy sklepieniach i odchylonych od pionu filarach oraz częściowo wymieniono wadliwą więźbę dachową, zrekonstruowano maswerki okienne, a w 1897 odrestaurowano szczyt wschodni. W 1891 odkryto w kościele spod kilku warstw pobiału XIV-wieczne malowidła ścienne należące do najwybitniejszych dzieł malarstwa gotyckiego na Pomorzu Wschodnim.

Władze pruskie wymieniały go wśród księży prowadzących antypruską działalność. Znał osobiście i przyjaźnił się z wieloma wybitnymi działaczami polskiego ruchu narodowego. Od 1897 aż do śmierci był członkiem Towarzystwa Naukowego w Toruniu. Jako długoletni członek TNT w 1925 z okazji jubileuszu 50-lecia w liście gratulacyjnym do TNT napisał m.in.: Łączy mnie z Towarzystwem pamięć dawnych wybitnych członków Jego – pp. Michała Sczanieckiego, Antoniego Kalksteina, Emila i Leona Czarlińskich, Ludwika Ślaskiego i synów jego, Edwarda Donimirskiego, Ignacego Danielewskiego i innych – lecz przede wszystkim przypomina mi się dziś ziomek mój, bo obaj należeliśmy do tej samej parafii, śp. ks. Stanisław Kujot […] Nie zakładajcie rąk Waszych, lecz wpatrując się w chlubne postacie dotychczasowego okresu, pielęgnujcie prace Towarzystwa Naukowego i ukazujcie Pomorze w prawdziwym świetle hisortycznym, aby się już nikt nie odważył nami pogardzać, nam ubliżać […]. Ostatnie zdanie tego listu (jak stwierdził cytowany tu prof. Józef Borzyszkowski) zawiera jednoznaczne samookreślenie się autora jako Polaka.

Analizując całe jego życie, nie można wątpić w szczerość tej wypowiedzi. 28 października 1905 został ks. Klunder kano­nikiem gremialnym Kapituły Katedralnej w Pel­plinie, a 6 lipca 1907 Ojciec św. Pius X miano­wał go biskupem tytularnym selimbryjskim i sufraganem chełmińskim. Sakrę biskupią otrzymał w katedrze pelplińskiej 15 sierpnia tego roku. Ustanowił szereg fundacji, m.in. na rzecz Collegium Marianum w Pelplinie. Był ponadto dziekanem kapituły (instalowany 23 czerwca 1909), radcą w Generalnym Wikariacie, prezesem Stowarzyszenia św. Józefata w Diecezji Chełmińskiej i członkiem Diecezjalnym Rady Stowarzyszenia św. Wojciecha i Bonifacego. Mimo pracy w diecezji i podeszłego wieku brał udział w pracach Konferencji Epi­skopatu Polski po 1918. Kiedy biskup Stanisław Wojciech Okoniewski został w 1925 koadiutorem biskupa Augustyna Rosentretera, biskup Klunder zrezygnował z funkcji sufragana; wówczas papież Pius XI mianował go asystentem tronu papies­kiego.

Biskup Klunder zmarł w Pelplinie 20 IX 1927 i pochowany został w tamtejszej katedrze.
Bibliografia
J. Przybyszewski, Toruński Słownik Biograficzny t. V, ToMiTo, UMK, Toruń 2007