Drzewo kategorii
Licznik odwiedzin

KOSTRZAK JAN

KOSTRZAK JAN (1946–2004), historyk, działacz społeczny, dyplomata.

Urodzil się 8.III.1946 w Józefowie (pow. bydgoski), w rodzinie chłopskiej Czesława i Reginy Kostrzaków. Był najstarszym synem spośród czwórki rodzeństwa. Uczęszczał do szkoły podstawowej w Ostrowie, a następnie  od 1960 do Liceum Ogólnokształcącego im. Jana Kasprowicza w Inowrocławiu. Ze względu na warunki rodzinne został jednak zmuszony do przeniesienia się do Liceum Ogólnokształcącego  w Radziejowie, gdzie zdał maturę w 1964.

Następnie podjął naukę w szkole oficerskiej w Kaliszu, z której zrezygnował po ukończeniu pierwszego semestru z powodu ówczesnych warunków politycznych panujących w wojsku. Wtedy też w 1966 został przeniesiony do zasadniczej służby wojskowej w Chełmnie. Po jej ukończeniu w 1967 pracował jako spedytor w Zakładach Budowy Maszyn Makrum w Bydgoszczy.

Następnie przeniósł się do Torunia, gdzie podjął pracę w dziale organizacji Zakładów Włókien Sztucznych „Elana”. W 1967  rozpoczął studia historyczne w systemie zaocznym na UMK. Ukończył je w 1972 na podstawie pracy magisterskiej Stanowisko Inflant wobec konfliktów zbrojnych pol.-krzyżackich w pierwszej poł. XV w., napisanej na seminarium z historii średniowiecznej u prof. Mariana Biskupa.

Po studiach podjął pracę w toruńskiej Pracowni Historii Pomorza IH PAN, pełnił też funkcję sekretarza w redakcji „Zapiski Historyczne”. Opublikował wtedy kilka cennych artykułów, m.in. Stanowisko inflanckich władz zakonnych wobec wojen pol.-krzyżackich w latach  1409–22 oraz Rola Inflant w pierwszym okresie walki zakonu krzyżackiego z unią polsko-litewską w latach 1385–1404. Jako asystent zajmował się początkami systemu zgromadzeń stanowych w Inflantach w późnym średniowieczu. Tej też tematyce została poświęcona jego praca doktorska, obroniona w IH PAN w 1982, pt. Narodziny inflanckich zgromadzeń stanowych od XIII do poł. XV w., napisana pod kierunkiem prof. Mariana Biskupa (opublikowana pod tym tytułem w 1985).

Kostrzak  uczestniczył już wówczas w licznych konferencjach naukowych  w Polsce i w Niemczech, gdzie przebywał też na dłuższych stypendiach w 1984–86 i 1987. W 1989 był na stypendium w Estonii na zaproszenie tamtejszej akademii naukowej. Po uzyskaniu stopnia dr. zaczął zbierać materiały do przyszłej habilitacji, która miała być poświęcona ustrojowi ziem inflanckich w dobie średniowiecza i początków czasów nowożytnych.

Współzałożyciel Uni Wolności

W 1980–81 angażował się w tworzenie struktur NSZZ „Solidarność” w IH PAN i w regionie toruńskim. W 1989 czynnie włączył się do życia politycznego. Był jednym z twórców Komitetu Obywatelskiego w Toruniu; skupiał wokół siebie liczne grono ludzi nauki i kultury.

Po pierwszych wolnych wyborach włączył się w tworzenie Ruchu Obywatelskiego Akcja Demokratyczna (ROAD), przekształconego później w Unię Wolności. Był jednym z siedmiu współzałożycieli tej partii w Toruniu. Uczestniczył również w tworzeniu demokratycznych struktur władzy samorządowej, a także w wielu debatach na temat kształtu Polski demokratycznej.

W 1991 otrzymał propozycję stworzenia polskiej placówki dyplomatycznej w Estonii. W 1992 wyjechał do Rygi, gdzie objął funkcję konsula w tamtejszej Ambasadzie RP. Po uzyskaniu akredytacji, 31 VIII 1992 przeniósł się do Tallina. Podjął tam trud zorganizowania placówki dyplomatycznej RP.

Po dwóch latach został przeniesiony na stanowisko konsula generalnego w Kaliningradzie, które sprawował do 31 VIII 1996. Przyczynił się do budowy nowego gmachu konsulatu oraz skutecznie wsparł zabiegi polskiego proboszcza o uzyskanie działki pod budowę kościoła katolickiego w Kaliningradzie.

Po zakończeniu misji dyplomatycznej wrócił do pracy w IH PAN w Warszawie i podjął badania z zakresu dziejów byłych Prus Wschodnich (obwodu kaliningradzkiego) po 1945. Opublikował wtedy kilka artykułów, m.in. o początkach sowieckiej administracji północnej części Prus Wsch. Ponadto podjął w 2002 pracę nauczyciela akademickiego w Wyższej Szkole Humanistyczno-Ekonomicznej we Włocławku. Tam też był jednym z organizatorów konferencji naukowej w 2003 „Obwód Kaliningradzki Federacji Rosyjskiej – historia i współczesność”.

W 1997 został mianowany przez ks. biskupa Andrzeja Suskiego na pierwszego prezesa Akcji Katolickiej w diecezji toruńskiej. W czasie pełnienia przez niego tej funkcji zorganizował od podstaw struktury organizacji.

W 1998  został dyrektorem Urzędu Celnego w Tor.uniu. Pełnił tę funkcję do 30 IV 2003, kiedy został przeniesiony na stanowisko eksperta służby celnej.

Zmarł 29 IV 2004 po półrocznej walce z rakiem płuc. Został pochowany 4 maja na Centralnym Cmentarzu Komunalnym w Toruniu.

Bibliografia

  1. A. Kostrzak, Toruński Słownik Biograficzny, t.6 ToMiTo, UMK w Toruniu 2010