Drzewo kategorii
Licznik odwiedzin

KRYŃSKI WACŁAW

KRYŃSKI WACŁAW herbu Przegonia (1898-1980), major Wojska Polskiego, inż. rolnik, działacz społeczny w Toruniu.
Adiutant Józefa Piłsudskiego
Urodził się 8 VIII w Radomiu w wielodzietnej rodzinie Adama i Anny z Majewskich. Do 1914 uczęszczał do gimnazjum w Lubartowie, gdzie ojciec jego prowadził nieme kino. W 1915 uciekł z bratem Zygmuntem do Legionów i w Pierwszej Brygadzie służył jako szeregowiec, następ-nie dowódca sekcji.

W drugiej połowie 1917 pod nazwiskiem Wacław Ciesiński pracował jako praktykant rolny w majątku Szczuchnia, działał także w POW. Od 1918 pełnił służbę w I Pułku Szwoleżerów Józefa Piłsudskiego w stopniu podchorążego. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Był ranny pod Mińskiem Litewskim. Za bohaterstwo został odznaczo-ny czterokrotnie Krzyżem Walecznych oraz Krzyżem Virtuti Militari V klasy.

W 1921 zdał maturę w Gimnazjum im. M. Reja w Warszawie. Prze-chodził kolejne awanse na podporucznika, porucznika, rotmistrza; w 1922 ukończył kurs informacji lotniczej, a w 1927 kurs łączności. Jako rotmistrz od 1 stycznia 1931 był adiutantem ds. specjalnych Józe-fa Piłsudskiego w Gabinecie Ministerstwa Spraw Wojskowych z zachowaniem przynależności do I Pułku Szwoleżerów. 30 grudnia 1932 został uhonorowany Krzyżem Kawalerskim Francuskiej Legii Honorowej. Wraz z pułkownikiem. Karczem opracował w 1931 Zarys hist. wojennej I Pułku Szwoleżerów Józefa Piłsudskiego.

Od 1934 do 17 kwietnia 1937 został odkomenderowany do Szkoły Podchorążych dla podoficerów w Bydgoszczy na dowódcę szwadronu szkolnego z zachowaniem przynależności do I Pułku Szwoleżerów. Również w tym czasie był wykładowcą w Szkole Podchorążych Kawa-lerii w Grudziądzu.

Awansowany na majora w 1936, został później przeniesiony do Pułku Korpusu Ochrony Pogranicza na dowódcę Dyonu Szkolnego Kawalerii Korpusu Ochrony Pogranicza „Niewirków” w Niewirkowie koło Rów-nego. W tym roku otrzymał też Złoty Krzyż Zasługi. 1 września 1939 w Niewirkowie zastała go wojna. Dyon Korpusu Ochrony Pogranicza Niewirków zmobilizowano jako odwód Naczelnego Wodza. Wraz z dyonem brał udział w walkach z oddziałami Armii Czerwonej 27 IX 1939 w miejscowości Domaszewo nad Bugiem.

Major Kryński przebił się z dyonem z Niewirkowa przez Polesie do SGO „Polesie” (Tuszyn-Susz Doraźne-Chumań-Łachy nad Bugiem). 28 września 1939 Dyon dostał przydział do Podlaskiej Brygady Kawa-lerii generała Kmicic-Skrzyńskiego (SGO „Polesie” generała Francisz-ka Kleeberga). W składzie Podlaskiej Bryg. Kawalerii brał udział w walkach z oddialami. Armii Czerwonej 29-30 IX 1939 pod miejsco-wością Jabłoń.

W końcowych walkach SGO „Polesie” brał wraz z dyonem udział w walkach z niemiecką 13 Dywizją Pancerną. Dyon Korpusu Ochrony Pogranicza Niewirków złożył 6 października 1939 broń jako ostatni w Hordzieszkach. Dowództwo niemieckie salutowało pokonanym. Ge-nerał Kleeberg przyznał Kryńskiemu Złoty Krzyż Virtuti Militari IV klasy za bitwę, za męstwo, za przebicie się z Niewirkowa.

Krzyż ten przeleżał w Ministerstwie do 1969, gdyż nikt nie poinfor-mował odznaczonego, że dostał ten najwyższy order bojowy. Komuni-ści przesłali mu order pocztą! Kryński był więc jednym z niewielu Po-laków dwukrotnie odznaczonym Krzyżem Virtuti Militari
.
W niewoli z nadzieją powrotu do Polski
Lata niewoli to najgorszy okres życia Kryńskiego. Osadzony w obozie jenieckim Oflag VII a w Murnau cierpiał z głodu, bezsilności, tęsknoty za najbliższymi, dowiedział się, że żona z córkami przeżyły, ale straciły wszystko. Dorobek życia został za Bugiem.

Kryński się nie poddawał; uczył się języka, rolnictwa, pomagał innym. W książce Odrutowane miasteczko Józef Kazimierz Kowalski pisał o nim, że koledzy nazywali go „mamą” tak był opiekuńczy, serdeczny, życzliwy.

W marcu 1945 skończyła się niewola, a 19 czerwca rozkazem Do-wództwa II Korpusu Polskich Sił Zbrojnych major Kryński wrócił do służby czynnej. Dostał przydział do VI Pułku Pancernego „Dzieci Lwowskich” we Włoszech. Od stycznia 1946 do kwietnia 1947 pełnił służbę jako zastępca dowódcy Pułku w 25 Pułku Ułanów Wielkopol-skich w Anglii.

Wreszcie 26 października 1947 wrócił do Polski. Wraz z rodziną za-mieszkał w Toruniu. Rozpoczął pracę w rolnictwie, najpierw w cukrownictwie (Centralny Zarząd Plantatorów Buraka Cukrowego i Ziemniaka Przemysłowego w Toruniu), a od 1952 do emerytury w 1968 w melioracji (Rejonowe Kierownictwo Robót Wodno-Melioracyjnych w Toruniu). W międzyczasie skończył studia rolnicze w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie uzyskując dyplom inż. rolnika. Zajmował aż do emerytury stanowisko głównego specjalisty ds. zagospodarowania pomelioracyjnego łąk i pastwisk.

Wiele miejsca w jego życiu zajmowała działalność społeczna. Należał do Związku Zawodowego Pracowników Rolnych, gdzie pełnił wiele funkcji. Pracował bardzo aktywnie w NOT, w Stowarzyszeniu Inżynie-rów Techników Wodnych i Melioracyjnych pełniąc tam wiele ważnych funkcji. Wielce zasłużył się w kształceniu młodych kadr łąkarskich.

W uznaniu zasług w pracy społecznej otrzymał godność Honorowego Przewodniczącego Toruńskiego Oddziału Stowarzyszenia Inżynierów Techników Wodnych i Melioracyjnych oraz członka honorowego tego Stowarzyszenia. Ponadto odznaczono go Złotą i Srebrną Odznaką Ho-norową wymienionego Stowarzyszenia, Złotą i Srebrną Odznaką Ho-norową NOT i wieloma innymi odznaczeniami. Do partii polit. nie na-leżał.

Zmarł 12 VII 1980 i pochowany został w grobach rodzinnych na cmentarzu staromiejskim św. Jerzego w Toruniu. W małżeństwie za-wartym w 1925 z Heleną Bogusławską (herbu Jastrzębiec) miał dwie córki: Annę Teresę, ur. 20 I 1927 i Ewę Danutę, ur. 27 I 1931. W To-runiu mieszkał przy ul. F. Chopina 24 m. 8, nast. J. Słowackiego 63 m. 8.

Bibliografia

E. Łubkowska, K. Przybyszewski, Toruński Słownik Biograficzny t. V, ToMiTo, UMK, Toruń 2007