Drzewo kategorii
Licznik odwiedzin

KURYŁŁO Adam

KURYŁŁO Adam (1893–1970), muzyk współtwórca i prezes honorowy Pomorskiego Towarzystwa Muzycznego


Muzyk, wirtuoz i kompozytor

Urodził się 24 grudnia 1893 r. w Krakowie, w rodzinie Jana i Marii z Gierczyńskich. W mieście rodzinnym uczęszczał do Gimnazjum św. Anny, gdzie w 1911 r. uzyskał świadectwo dojrzałości z odznaczeniem. Następnie do 1914 r. studiował muzykologię u Zdzisława Jachimeckiego i polonistykę na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Równocześnie w latach 1909–1913 uczył się w Konserwatorium Towarzystwa Muzycznego, za dyrekcji Władysława Żeleńskiego, w klasie skrzypiec Karola Wierzuchowskiego. Zadebiutował na estradzie występem w dniu 8 listopada 1913 r. w wiedeńskim Musicvereinsaal, wykonując m. in. utwory Corellego, Mozarta i Wieniawskiego.

Po wybuchu pierwszej wojny światowej, wcielony do wojska austriackiego, służył w 57 pułku piechoty, będąc słuchaczem szkoły oficerskiej w Opawie. W czasie postoju na Morawach i w Wiedniu kontynuował dalsze studia muzyczne w wiedeńskiej Akademii Muzycznej u Otokara Ševčika, grał w tamtejszej orkiestrze operowej oraz koncertował w Czechach, na Morawach i na ziemiach polskich.

Równocześnie uprawiał kompozycję i muzykologię, zwłaszcza historię muzyki. Kilka jego utworów drukowała Księgarnia św. Wojciecha w Poznaniu, jak np. ilustrację muzyczną do obrazka scenicznego Marii Bogusławskiej, “Kto mi łzy powróci” oraz “Pieśń do słów Jachowicza”.

Z zakresu historii sztuki wydała Księgarnia i Drukarnia Zygmunta Jelenia w Tarnowie w 1913 r. jego pracę pt.: “Artur Grottger i rok 1863 w jego dziełach”.

W czasie przewrotu politycznego, jesienią 1918 r. przeszedł do wojska polskiego, odbył kampanię śląską w 16 pułku piechoty; jako inwalida wojenny został w maju 1919 r. zwolniony z wojska. Po kuracji udał się do Warszawy, gdzie przez kilka miesięcy uczęszczał na tamtejszy Uniwersytet oraz ukończył kurs wirtuozowski na skrzypcach u profesora Stanisława Barcewicza.


Okres toruński w życiu Adama Kuryłły

W kwietniu 1920 r. został Adam Kuryłło ponownie powołany do Wojska Polskiego i do listopada tego roku pełnił służbę przy 63 pułku piechoty w Toruniu. Po zwolnieniu z wojska zamieszkał z rodziną w Toruniu, początkowo przy ul. Koszarowej (obecnie Władysława Broniewskiego) 9, później przy ul. Bydgoskiej 16; otrzymał posadę stałego nauczyciela śpiewu w Miejskim Gimnazjum Żeńskim i włączył się bardzo aktywnie do pracy nad pobudzeniem życia muzycznego w mieście.

To on zainspirował Konfraternię Artystów w Toruniu do utworzenia Pomorskiego Towarzystwa Muzycznego, które zawiązało się w Toruniu 7 kwietnia 1921 r. Towarzystwo, którego dyrekcję artystyczną powierzono Kurylle, podjęło niezwłocznie bogatą działalność organizując biuro koncertowe, chór, orkiestrę symfoniczną, kwartet smyczkowy, a przede wszystkim Konserwatorium Muzyczne, którego dyrektorem został również Adam Kuryłło. Uroczysty koncert inauguracyjny orkiestry symfonicznej PTM pod batutą Kuryłły odbył się 8 maja 1921 r. w sali Dworu Artusa.

W tym czasie artysta wykazywał ogromną aktywność, koncertując w licznych miejscowościach Pomorza i Wielkopolski. W tym samym okresie – występował w wielkich metropoliach muzycznych Europy (w Berlinie, Wiedniu i Pradze)”.

Ponadto pisał wówczas artykuły do prasy pomorskiej, wygłaszał odczyty, m. in. napisał szkic o profesorze Stanisławie Barcewiczu, z okazji jego koncertu w Toruniu oraz wspomnienie pośmiertne o Władysławie Żeleńskim.

Okres toruński w życiu Adama Kuryłły był jakby przygotowaniem do jego wielkiego tournée artystycznego, które miało trwać 25 lat. Na początku 1923 r. artysta został zaangażowany przez Radio-Corporation of America w Nowym Jorku i koncertował w Stanach Zjednoczonych, Meksyku, Kanadzie, Australii, Indiach, na Alasce i na Hawajach.

Grał w najznakomitszych salach koncertowych; jako solista koncertów symfonicznych współpracował z artystami tej miary, co Ignacy Paderewski, Artur Rodziński, Sergiusz Kusewicki, Ignacy Friedman, Wilhelm Furtwängler, Adam Didur i inni.

Tam też zorganizował szkołę gry na skrzypcach dla uzdolnionych dzieci Polonii amerykańskiej, był kierownikiem artystycznym polskiej orkiestry symfonicznej w Stanach Zjednoczonych. Za oceanem przyczynił się do założenia Towarzystwa im. Henryka Wieniawskiego, które stało się organizatorem życia muzycznego w środowiskach polonijnych.

W 1948 r. Adam Kuryłło wrócił do kraju; zamieszkał w Luboniu pod Poznaniem i został profesorem Państwowej Szkoły Muzycznej im. Karola Kurpińskiego w Poznaniu. Od 1950 r. był koncertmistrzem w Wielkopolskiej Orkiestrze Symfonicznej i grał tam przez 15 lat.

Zaraz po powrocie do kraju odbył podróż artystyczną po Polsce. Dnia 11 października 1948 r. koncertował w auli Liceum Ogólnokształcącego im. Mikołaja Kopernika w Toruniu, wykonując wówczas własny utwór na skrzypce i fortepian pt.: “Tryptyk toruński”, a także utwory Czajkowskiego, Dworzaka, Rimskiego-Korsakowa i Wieniawskiego.

Ponownie gościł w Toruniu 3 listopada 1963 r.; wystąpił wówczas w Muzeum Etnograficznym z recitalem skrzypcowym, z okazji swego jubileuszu 50-lecia pracy artystycznej. Recital ten był wydarzeniem muzycznym dla Torunia. W uznaniu zasług dla naszego miasta nadano profesorowi Adamowi Kurylle godność honorowego prezesa Pomorskiego Towarzystwa Muzycznego.

Rada Państwa odznaczyła go Złotym Krzyżem Zasługi, Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu – Złotą Odznaką Honorową za zasługi dla rozwoju kulturalnego województwa.

Profesor Adam Kuryłło zmarł 27 stycznia 1970 r. w Poznaniu i pochowany został na cmentarzu w Żabikowie.

W małżeństwie zawartym w 1917 r. z Emmą Bogusławską – córką Marii Bogusławskiej, literatki i dziennikarki, autorki powieści “Gospoda pod Modrym Fartuszkiem” – miał Adam Kuryłło czworo dzieci, córki: Ewę,  Hannę, Marię oraz syna Jana.


Bibliografia:

K. Przybyszewski, Toruński Słownik Biograficzny, t. 4 ToMiTo UMK Toruń 2004.


FOTOGALERIA