Drzewo kategorii
Licznik odwiedzin

ŁABISZYŃSKI (Labischinius) TEODOR

ŁABISZYŃSKI (Labischinius) TEODOR (ok. 1615-1684), gwardian klasztoru reformatów w Podgórzu.

Dokładna data urodzenia nie jest znana. Do Zakonu Braci Mniejszych Reformatów w Kustodii Wielkopolskiej św. Antoniego z Padwy wstąpił w 1630. Uczynił tak wspólnie ze swym bliźniaczym bratem Marianem w bardzo młodym wieku, prawdopodobnie w 16 roku. życia, taka była bowiem dolna granica wiekowa kandydatów wstępujących do zakonu. Nowicjat obydwaj odbyli w Miejskiej Górce k. Rawicza, gdzie 25 XII 1631 złożyli śluby zakonne. Święcenia kapłańskie otrzymali ok. 1637. Należeli niewątpliwie do zakonników bardzo zdolnych, Marian już po 10 latach służby wszedł do ścisłego zarządu prowincji. W latach 1641-43 pełnił funkcje kustosza (zastępcy prowincjała), a w latach 1646-49 definitora, później był gwardianem, m.in. w Osiecznej k. Leszna Wielkopolskiego, Włocławku i Lutomiersku. Zmarł 23 X 1670 w Woźnikach k. Grodziska Wielkopolskiego, jako aktualny definitor.

Pierwsze informacje dotyczące działalności w zakonie Teodora pochodzą z lat 1643-46, sprawował w tym czasie funkcję sekretarza prowincji. W 1645 przewodniczącego komisji egzaminującej kandydatów wstępujących do zakonu w klasztorze w Osiecznej. W 1649 wysunięto jego nominację na urząd kustosza. Stanowisko przyjął po złożeniu urzędu definitora przez brata Mariana (zgodnie z przepisami zakonnymi w zarządzie prowincji nie mogły być osoby powiązane ze sobą w pierwszym stopniu pokrewieństwa).

Pełniąc ten urząd wziął udział wraz z prowincjałem ojcem Bonawenturą Truszkalawskim w kapitule generalnej zakonu odprawionej w 1651 w Rzymie. Jako towarzysza delegowano z nimi zakonnika ojca Antoniego Krotoszyńskiego, który odebrał z rąk kardynała Ginettiego, pełnomocnika ds. duchownych u papieża Innocentego X, relikwie wraz ze świadectwem ich autentyczności przeznaczone dla budowanego wówczas kościoła w Podgórzu.

Komisarz Ziemi Świętej
Podczas pobytu w Rzymie Łabiszyński zyskał dla siebie nominację na komisarza Ziemi Świętej. Pełnienie tej godności uwzględniało organizowanie w kraju zaplecza finansowo-materialnego i duchowego dla misjonarzy, dając mu stosunkowo dużą niezależność od władz prowincji. Funkcja angażowała go ponadto osobiście w zbieranie ofiar pieniężnych, co było w sprzeczności z praktyką ówczesnych reformatów. Kwestie te stały się przyczyną opozycji wobec jego poczynań. Z czasem dołączyły do nich zarzuty natury osobistej, związane z protekcją na rzecz brata Mariana. W rezultacie w połowie 1652, na wniosek zarządu prowincji, władze generalne zakonu cofnęły mu nominację na komisarza Ziemi Świętej. Jednocześnie skończyła się jego trzyletnia kadencja na urzędzie kustosza.

Doceniając jego znakomite zdolności organizacyjne, władze prowincji kierowały go w kolejnych latach do placówek, w których zakon rozpoczynał swą działalność, lub należało przygotować w nich zaplecze dla planowanych prac budowlanych. Pierwszą taką placówką był klasztor w Kaliszu, gdzie 1654 mianowany został gwardianem. Na rzecz placówki udało mu się wkrótce pozyskać dużą darowiznę ziem, na których rok później rozpoczął budowę nowego (obecnego) murowanego kościoła i klasztoru.

W 1657 został pierwszym przełożonym placówki w Poznaniu, gdzie prawdopodobnie wziął udział w negocjacjach dotyczących lokalizacji przyszłego kościoła i klasztoru. Zakonowi zaoferowano w nich teren na dobrach kapituły katedralnej zwanych Zawady, lecz nie odpowiadał on ich oczekiwaniom, z uwagi na piaszczysty grunt. Wynegocjowali ostatecznie teren na Śródce, jednak nie było to po myśli prowadzącego sprawę fundacji Feliksa Mietlickiego, archidiakona poznańskiego, który uważał pierwszą propozycję za właściwą. Przytoczył m.in. przykład kościoła i klasztoru w Podgórzu, jako budowli wzniesionej należycie na podobnym gruncie jak proponowany reformatom w Zawadach. Na wynik negocjacji jego argumentacja jednak nie wpłynęła.

Łabiszyński na urząd gwardiana klasztoru w Podgórzu skierowany został podczas kapituły odbytej 20 VIII 1658 w Wieluniu. Stanowisko przyjął w czasie wojny szwedzko-polskiej, z powodu której od 1655 w placówce wstrzymano wszelkie prace przy wznoszeniu nowego zespołu kościelno-klasztornego, prowadzone od 1647 lub 1648. Wzniesione było prezbiterium, korpus nawowy z nieukończoną fasadą oraz wschodnie i częściowo południowe skrzydło klasztoru. Po ustaniu działań wojennych czynił starania o wznowienie prac budowlanych oraz przygotował świątynię do konsekracji. Dokonał jej dnia 22 VI 1659 biskup Stefan Kazimierz Charbicki, sufragan lwowski i prepozyt włocławski.

W połowie listopada 1658 gościł w klasztorze króla Jana Kazimierza wraz z żoną i częścią dworu, przybyłych tu w związku z wyzwalaniem Torunia spod okupacji szwedzkiej. Król dla upamiętnienia zwycięstwa obiecał ufundować kościołowi ołtarz główny oraz dwa ołtarze boczne, jednak zebrana na ten cel składka okazała się za mała. Środki z niej wykorzystano w 1661 do wykonania relikwiarzy ołtarzowych.

Ze stanowiska gwardiana Łabiszyński ustąpił 12 lipca 1659 w związku z wyznaczeniem go na członka komisji powołanej do opracowania nowej redakcji kodeksu ustawodawstwa partykularnego prowincji (statutów). W pracach nad tym przedsięwzięciem uczestniczył do 1661, kiedy projekt statutów zatwierdziła kapituła w Pakości. Wydane zostały dwa lata później, stały się pierwszymi drukowanymi statutami reformatów w Polsce. Stanowiły podstawę prawną życia prowincji do 1757, kiedy zostały znowelizowane.

Na kapitule w 1661 otrzymał propozycję objęcia urzędu definitora, został w ten sposób członkiem 4-osobowej rady prowincjała, czyli zarządu prowincji. Urząd złożył po upływie kadencji w październiku 1664. Dla ostatnich 20 lat jego życia brak danych, prawdopodobnie wycofał się z życia czynnego.

Zmarł 11 III 1684 w klasztorze w Kaliszu, pełniąc obowiązki spowiednika. W XVIII w. w tradycji zakonnej zaliczany był do zakonników zmarłych w opinii świętości.

Bibliografia
P. Machala, Toruński Słownik Biograficzny t. V, ToMiTo, UMK, Toruń 2007