Drzewo kategorii
Licznik odwiedzin

ŁEBIŃSKI WŁADYSŁAW STANISŁAW MICHAŁ

ŁEBIŃSKI WŁADYSŁAW STANISŁAW MICHAŁ (1840-1907), pseudonim Saława Władysław, Domarat, Gwiazdor z Gwiazdorów, Morius, dr filozofii., dziennikarz, literat, działacz społeczno-polityczny, redaktor „Gazety Toruńskiej”.

Urodził się 3 X 1840 w Stążkach w pow. świeckim, w rodzinie ziemiańskiej Jana Halki-Łebińskiego i Konstancji Brochwicz-Trembeckiej. W latach 1849-58 uczęszczał do gimnazjum w Chełmnie. Po uzyskaniu świadectwa dojrzałości studiował we Wrocławiu filologię i historię, uzyskując w 1863 doktorat na podstawie rozprawy De nuntiorum terrestrium in Polonorum Reipublicae origine, conditione, rebus gestis. Pars prior (1468-1668).

W czasie studiów był skarbnikiem i prezesem Towarzystwa Literacko-Słowiańskiego. Po uzyskaniu dyplomu przez kilka miesięcy brał udział w powstaniu styczniowym 1863-64, po czym wrócił do Wrocławia. W latach 1867-70 był redaktorem „Gazety Toruńskiej”. Będąc człowiekiem rozmiłowanym w literaturze, z wykształceniem humanistycznym, zaangażowanym w sprawy społeczne i narodowe, propagował podniesienie oświaty ludu, poprawę jego warunków bytowania, rozwój mieszczaństwa, odrodzenie Polski przez naukę i pracę.

Po wyjeździe do Poznania w 1870 rozpoczął szeroką działalność społeczno-polityczną, dziennikarską, publicystyczną i naukową. Był m.in. współzałożycielem i członkiem zarządu Towarzystwa Czytelni Ludowych, członkiem Stowarzyszenia Drukarzy Polskich w Poznaniu, członkiem Komisji wykonawczej Komitetu Teatralnego, działał w dyrekcji Towarzystwa Oświaty Ludowej, był w radzie nadzorczej, a następnie sprawował funkcję dyrektora technicznego w Towarzystwie Ubezpieczeń „Westa”, brał udział w pracach Towarzystwa Przemysłowego, współdziałał w utworzeniu Banku Ziemskiego, w 1884 był radnym miejskim, a w następnym roku sekretarzem komitetu wyborczego dla wyborów w Poznaniu.

W latach 1871-1907 był członkiem zwyczajnym Wydziału Historyczno- Literackiego, Wydziału Nauk Ekonomicznych i Statystycznych, Komisji Meteorologicznej, Komisji Archeologicznej, Komisji Onomatologicznej i w latach 1875-82 skarbnikiem Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Dzięki jego staraniom Biblioteka PTPN otrzymała wiele darów, w tym kilka tysięcy woluminów zbiorów Towarzystwa Literacko-Słowiańskiego we Wrocławiu. Ponadto w latach 1880-86 był członkiem zwyczajnym Towarzystwa Naukowego Torunia.

Po zakupieniu w 1871 drukarni w Dreźnie od J. I. Kraszewskiego, sprowadził ją do Poznania i drukował w niej druki na wysokim poziomie graficznym oraz „Wiarusa” i „Polnische Correspondenz”. Propagował w nich hasła pracy organicznej, unikania walki, próbował również bez powodzenia oddziaływać na opinię niemiecką, stając w obronie interesów polskich. Wydawał także krótko tygodnik „Trud”, pierwszy w zaborze pruskim organ polskiego przemysłu i handlu.

W 1873 rozpoczął Łebiński drukowanie „Dziennika Poznańskiego”, najbardziej wpływowej w zaborze pruskim gazety, zamieszczając w niej także swoje artykuły. Potem sprzedał redakcję „Dziennika”, swoją drukarnię, a 15 listopada 1896 został jego naczelnym redaktorem i był nim do śmierci. Dokonał wówczas zmian organizacyjnych w redakcji, zatrudniając w miejsce przygodnych współpracowników 5 stałych redaktorów wyszukał też stałych korespondentów w różnych miastach kraju i Europy. Pismo posiadało charakter konserwatywny, zwalczało prądy demokratyczne i radykalną walkę narodową oraz stawało w obronie intere-sów ziemiaństwa. Jako redaktor bardzo wpływowego w zaborze pruskim dziennika Łebiński sam wiele publikował, m.in. pisując artykuły programowe do tygodnika „Praca”, wysyłał korespondencję do petersburskiego „Kraju” oraz często występował publicznie.

Poza licznymi publikacjami prasowymi był Łebiński. także autorem książek i broszur związanych ze swoją działalnością: Kółka rolniczo-włościańskie i rozwój pracy ok. rolniczej oświaty. ludowej w Wielkim Księstwie Poznańskim i Prusach Zach. (odb. z „Ateneum”), Warszawa 1881; O podstawach przemysłu i słówko o handlu, Poznań 1883; Materiały do słownika łacińsko-polskiego średniowiecznej łaciny i starożytności polskich. „Roczniki TPN” 1885; Materiały do słownika historyczno-językowego i starożytności polskich, I. Militaria, starożytności rycerskie, żołnierskie, łowieckie, Poznań 1889; W sprawie systematycznego opracowania osobnej nauki starożytności polskich, [w:] Pamiętnik Drugiego Zjazdu Historyków Polskich. we Lwowie, Lwów 1890.

Publikował rozprawy naukowe oraz sztuki dla teatrów amatorskich, wśród nich: Kamieniarz albo piosnka swatem. Komedia, Poznań 1884; Wybory w szwalni. Krotochwila, Poznań 1885; Sen Turkawki ongi woźnicy króla Jana III, Poznań 1885; „Oryl“. Komedia z przedmieścia, ze śpiewem, w jednym akcie, Bydgoszcz 1869.

Łebiński zmarł w Poznaniu 9 X 1907 i tam został pochowany na Cmentarzu Zasłużonych na Wzgórzu św. Wojciecha. W małżeństwie z Marią Bończa-Mieczkowską miał czworo dzieci: Witolda, inż. w Warszawie, Stanisława, Annę, zamężną za Adamem Karwowskim i Marię, zamężną za S. Zabłockim. Z drugą żoną Marią z Gościckich Bogusławską miał syna Tadeusza.

Bibliografia
K. Przybyszewski, Toruński Słownik Biograficzny t. V, ToMiTo, UMK, Toruń 2007