Drzewo kategorii
Licznik odwiedzin

LUBICZ HALINA

LUBICZ HALINA (1906-1991), właściwie Halina Pempkowska, I voto Żuchowska, II voto Kirszke, harcerka, aktorka, reżyser, dzia-łaczka społeczna

Urodziła się 5 II 1906 w Białej Podlaskiej, w rodzinie. Michała (dzia-łacza niepodległościowego, artysty estradowego, restauratora, szewca), i Marii z domu Wolf (artystki i tancerki rewiowej). Dzieciństwo spę-dziła u babki w Dreźnie. Tam uczęszczała do szkoły baletowej i konserwatorium, w klasie fortepianu.

Jesienią 1918 rodzice jej przenieśli się do Torunia, gdzie zakupili ka-mienicę przy ul. Sukienniczej 6. Tu kontynuowała naukę w Gimnazjum Humanistycznym i Szkole Handlowej, pobierając nadal lekcje muzyki i uczęszczając do Studia Dramatycznego. Wkrótce naukę przerwała wojna polsko-bolszewicka; wzięła w niej udział jako sanitariuszka. W tym czasie związała się z harcerstwem – pracowała w komendzie chorągwi i teatrzyku harcerskim. 5 czerwca 1921 była wśród witających wizytującego Toruń Marszałka Józefa Piłsudskiego jedyną harcerką, która się z nim spotkała. W 1922-23 była kierownikiem. Komendy Dostaw Harcerskich. 27 czerwca 1922 została wybrana sekretarzem powstałego właśnie Koła Przyjaciół Harcerstwa. Po maturze w 1923 podjęła pracę urzędniczki w Urzędzie Wojewódzkim Pomorskim w Toruniu. Rok później została żoną p.o. komendanta Chorągwi Pomorskiej ZHP druha Teodora Żuchowskiego. W tym czasie zdobyła mistrzostwo Pomorza w pisaniu na maszynie. Po ślubie pracowała jako „siła biurowa” w firmie „Elektromotor”.

W 1925 debiutowała na deskach Teatru Miejskiego. Od 1927 wystę-powała również w Teatrze Żołnierskim DOK VIII, a potem rów-nież w Teatrze Rewiowym. Namiętnie grała w tenisa, m.in. startowała w mistrzostwach Pomorza w 1924. Jeździła konno.

W 1935 przeniosła się do Poznania, gdzie grała w Teatrach: Letnim, Narodowym i Operetce. Po wybuchu drugiej wojny światowej praco-wała fizycznie jako sprzątaczka i jako kontystka, ale pamiętała o teatrze. 25 grudnia 1939 wystawiła konspiracyjnie w prywatnym mieszkaniu w Poznaniu sztukę teatralną pt. „Legenda o królowej Kin-dze”. Od 1943 prowadziła konspiracyjny teatrzyk lalkowy, którego ostatnią okupacyjną premierą był „Śpiewak leśny” H. Żuchowskiego (syna). 17 IV 1945 teatrzyk ten został przekształcony w Miejski Teatr Marionetek (przy ul. św. Marcin – Podgórnej 8), a nast. Teatr Lalki i Aktora, z którym odwiedziła wiele miast i wsi nie tylko wojewódz-twie poznańskim. Do 1951 była jego dyrektorem. W nowym roku przeniosła się do Teatru Polskiego.

W grudniu 1954 wyjechała do Zielonej Góry, gdzie do grudnia 1973 mieszkała w Domu Aktora. 20 lat była aktorką, kierownikiem arty-stycznym i reżyserem w Teatrze Ziemi Lubuskiej, m.in. w rolach: Pani Soerensen w „Niemcach”Leona Kruczkowskiego, Matki w „Balladynie” Juliusza Słowackiego, Królowej Matki w „Bolesławie Śmiałym” Stanisława Wyspiańskiego, Siostry Przełożonej w „Fizykach” Friedricha Dürrenmatta, czy „znakomita rola tytułowa” w „Matce” Maksyma Gorkiego.

W 1959 utworzyła przy Teatrze sceną lalkową, która w 1962 prze-kształciła się w Teatr Lalek „Cudaczek”. W 1960 związała się z teatrzykiem radiowym „Klimacik” – debiutowała w nim rolą „roz-tropnej wiejskiej kobiety” Apolonii Skiby w „Apolonia Skiba ma głos”. Teatrzyk zakończył działalność w 1968, ale nie zakończyła się jej współpraca z radiem.

15 grudnia 1974 debiutowała jako reżyser słuchowiska „A życie toczy się dalej” H. Ankiewicza. Rola Starej Kobiety w „Całej mojej nadziei” M. Pilichowskiego, określona jako „znakomita kreacja aktorska”, dała jej I nagrodę w przeglądu słuchowisk regionalnych Naczelnej Red.akcji Literackiej Polskiego Radia w 1976, a trzy lata później wyróżnienie za reżyserię „Miłości” J. Borszewicza.

Animatorka ruchu artystycznego

W sumie zagrała ok. 200 ról dramatycznych i operetkowych, wiele re-żyserowała. Wyreżyserowała też ok. 30 sztuk dla dzieci, z których część napisała, na przykład „Bajki z Betlejem” wystawione 15 grudnia 1946. Była animatorką, instruktorką i opiekunką amatorskiego ruchu artystycznego.

Poza pracą zawodową i działaniami z nią związanymi, udzielała się społecznie. Już w 1953 związała się z Polskim Związkiem Niewido-mych. W poznańskim Zarządzie Okręgu była kierownikiem pracy kul-turalno-oświatowej, opiekując się m.in. zespołami artystycznymi nie-widomych i niepełnosprawnych. Pracę tę kontynuowała w Zielonej Górze, gdzie niewidomego i bezrękiego żołnierza doprowadziła do doktoratu z polonistyki. Mówiła o sobie: Nigdy nie umiałam przejść obojętnie obok drugiego człowieka. Na wdzięczność nie warto czekać. Wtedy można się zawieść. Trzeba robić tylko to, co dyktuje serce. Po to, by ludzie mogli uwierzyć, że drugi człowiek jest dobry. Jako dowód wdzięczności otrzymała honorowe członkostwo Polskiego Związku Niewidomych i Związku Niewidomych Żołnierzy.

Przez dwa lata przewodnicząca Wojewódzkiego Oddziału Związku Zawodowego Pracowników Kultury i Sztuki, a gdy 9 grudnia 1973 zo-stała wybrana radną WRN w Zielonej Górze mogła skuteczniej zabie-gać o poprawę sytuacji materialnej i mieszkaniowej ludzi kultury i jej rozwój na terenie miasta i województwa. Przez kilka lat należała też do Związku Artystów Scen Polskich. Była uczestniczką Kongresu Kultury Polskiej w grudniu 1981.

Zmarła 1 IV 1991 w Zielonej Górze. Za pracę zawodową i społeczną była odznaczona: Orderem Sztandaru Pracy II klasy (1984), Orderem Odrodzenia Polski III klasy (1976, IV klasy (1971), V klasy (1967), Złotym Krzyżem Zasługi (1958), Srebrnym Krzyżem Zasługi (1955), Odznaką Zasłużonego Działacza Kultury (1963) i Orderem Uśmiechu (1974). Była laureatką Lubuskiej Nagrody Kultury I stopnia (1963), tytułu „Lubuszanin roku 1966”, Nagrody miasta Zielonej Góry (1970), Nagrody Kultury „Nadodrza” (1970) i tytułu Zasłużony Obywatel Zie-lonej Góry (1971). W 2000 jej imię otrzymała jedna z sal Teatru w Zielonej Górze, a w 2003 jedno z zielonogórskich rond. W Toruniu mieszkała przy ul. S. Klonowica 41.

Bibliografia
K. Przybyszewski, L. J. Welker , Toruński Słownik Biograficzny t. V, ToMiTo, UMK, Toruń 2007