Drzewo kategorii
Licznik odwiedzin

MAGIERSKI (Magersky) KAROL

MAGIERSKI (Magersky) KAROL (1724-1790), złotnik tor.

Urodzony w Nieszawie w rodzinie katolickiej. Przed 1743 r. przybył do Torunia, gdzie w latach 1743-50 był uczniem mistrza Jana Letyńskiego, jednego z najwybitniejszych nowożytnych złotników toruńskich. Z kolei w latach 1750-57 pracował jako partacz, czyli rzemieślnik znajdujący się poza strukturami cechowymi, w parafii franciszkanów-bernardynów. Tam też mieszkał aż do śmierci, w sąsiadującej z kościołem kamienicy na terenie jurydyki bernardyńskiej (ob. Panny Marii 2). Już po zakończeniu pobierania nauk w warsztacie J. Letyńskiego wystąpił 5 listopada 1753 jako świadek w procesie toczącym się przeciw swemu nauczycielowi w sprawie fałszowania srebra.

Mistrzem został dopiero 10 lat później (16 lipca 1764). Brak danych u kogo odbywał praktykę czeladniczą i wyzwolenie na mistrza. Do cechu przyjęto go po wykonaniu majstersztyku oraz wpłaceniu grzywny w wysokości 600 guldenów jako kary za partactwo. W księgach toruńskich cechu złotników wymieniony został zaledwie kilka razy, co świadczy o dość niskiej pozycji M. w hierarchii cechowej. Nie pełnił żadnych prestiżowych urzędów cechowych takich jak starszy czy podstarszy. Zmarł krótko przed 16 XI 1790, kiedy został pochowany. Magierski żenił się dwukrotnie. 20 IV 1755 poślubił Mariannę Fordańską (1725-63) córkę Pawła, partacza krawieckiego z Torunia, i Agnieszki. Z małżeństwa tego urodziło się 4 dzieci: Anna Marianna (1756-7), Barbara (1757-8), Franciszek Ksawery (ur. i zm. 1760) i Antonina (1762-79). Ponownie Magierski ożenił się 4 X 1770 z Marianną Dzięcielską (1733-98), córką Błażeja i Reginy. W związku tym urodziło się 6 dzieci: Karolina Kunegunda (1774-96), Wojciech Wincenty (ur. 1776), Józef Gabriel (1778-9), Franciszek Salezy (ur. 1780), Karol Kazimierz (ur. 1783) i Salomea Elżbieta (1785-6). Wdowa po Magierskim wyszła potem za mąż za jego ucznia Józefa Staniszewskiego.

Wyroby ze złota na potrzeby liturgiczne

Magierski sygnował swoje wyroby znakiem monogramowym KM w polu prostokątnym. Cecha ta występuje w latach 1763-90. Obecnie znanych jest niespełna 20 jego prac, przy czym zaledwie kilka jest datowanych. Jego twórczość obejmuje wyłącznie sprzęty kościelne. Zachowały się tylko dwie sygnowane przez niego monstrancje z Raciążka oraz z kościoła śś. Janów w Toruniu (1773). Przypisuje mu się również monstrancje z Nieszawy oraz Ciechocina. Pozostają one w wyraźnej zależności formalnej od dzieł J. Letyńskiego, u którego pobierał nauki.

Dość wysoką klasę reprezentuje monstrancja z Nieszawy (II poł. XVIII w.) posiadająca niezwykle regularną kolistą glorię, ramiona z postaciami świętych oraz koronę w zwieńczeniu. Zachował się również wykonany przez Magierskiego tron na monstrancję z katedry w Chełmży (II poł. XVIII w.). Pomimo mało starannego odlewu figurek aniołków zwraca on uwagę umieszczonym w polu inskrypcyjnym napisem „Trino Deo Honor et Gloria” [Bogu w Trójcy Cześć i Chwała] oraz znanym symbolem Trójcy Św. (trójkąt z okiem i promienistym nimbem). Co ważniejsze, dzieło to wyróżnia się w dorobku Magierskiego poprzez fakt, iż stanowi zapowiedź nadchodzącego klasycyzmu, czego przejawem jest zastosowanie takich elementów jak rogi obfitości mieszczące symbole eucharystyczne i grube wieńce laurowe. Magierski jawi się tutaj jako prekursor zmian stylistycznych zachodzących w środowisku toruńskich złotników.

Z warsztatu Magierskiego pochodzą również następujące obiekty jego autorstwa: trzy kielichy mszalne (Nieszawa, Koziebrody, Żurawin – 1790), krzyż ołtarzowy (Nieszawa), dwa relikwiarze (Rumian, Toruń – kościół NMP – 1770), dwa krzyże relikwiarzowe (Karnkowo – 1773, 1783), tacka z kościoła parafialnego w Chełmnie oraz taca bracka z Pelplina, korona na rzeźbę Matki Boskiej z Dzieciątkiem (Rywałd Szlachecki).

Zachowało się również aż siedem plakiet wotywnych wykonanych przez Magierskiego (Sierpc, Młyniec – dwie, Chełmno – dwie, Nowe Miasto Lubawskie, Dźwierzno – 1775). Zachowane w dość dużej liczbie prace Magierskiego wskazują na dość przeciętny poziom techniczny jego warsztatu, zwiastując postępujący regres w produkcji cechowej. Objawia się to przede wszystkim w dość nieudolnym kształtowaniu postaci ludzkich i daleko idącym naśladownictwie wzorów swego mistrza. Większość obiektów wykonanych przez Magierskiego należy do stylistyki rokokowej, jednakże w jego zdobnictwie pojawiają się już elementy nadchodzącego klasycyzmu.

Bibliografia

A. Kucharski, K. Mikulski, Toruński Słownik Biograficzny t. V, ToMiTo, UMK, Toruń 2007