Drzewo kategorii
Licznik odwiedzin

MAKOWSKI Ludwik

MAKOWSKI Ludwik (1883–1939), mistrz krawiecki, działacz społeczny i śpiewaczy, członek Rady Miejskiej, honorowy radca Magistratu


Prezes Towarzystwa Śpiewaczego „Lutnia”

Urodził się 4 sierpnia 1883 r. w Gdańsku w rodzinie Jana i Julii z Makowskich. Mieszkał do 1 października 1883 r. w Nieżywięciu koło Brodnicy, następnie do 1 października 1900 r. w Wąbrzeźnie i do 28 marca 1901 r. w Hamborn i Berlinie. Ukończył sześcioklasową szkołę ludową oraz trzyletnią naukę zawodu wraz z dokształcającą szkołą przemysłową i wieczorowe kursy handlowe oraz języka polskiego.

28 marca 1901 r. przybył do Torunia, skąd po trzech miesiącach udał się do Nadrenii i Westfalii, gdzie działał m. in. w Towarzystwie Gimnastycznym “Sokół, towarzystwach śpiewaczych oraz robotniczych i przemysłowych. W latach 1903–1905 odbył zasadniczą służbę wojskową w Berlinie, potem po krótkim pobycie w Lipsku i Düsseldorfie osiedlił się na stałe w Toruniu, gdzie w 1906 r. założył przy ul. Kopernika, potem Szerokiej 36 pierwszy polski sklep garderoby męskiej na miarę i gotowej, prowadząc go do września 1939 r. Klientami jego, jako znanego i cenionego fachowca oraz głośnego wówczas działacza polskiego, było m. in. ziemiaństwo polskie z Pomorza i Królestwa.

Po zamieszkaniu w Toruniu wstąpił Makowski do Towarzystwa Śpiewaczego “Lutnia”, gdzie jako dobry organizator, wybrany został 21 listopada 1906 r. jego prezesem; godność tę sprawował z przerwą wojenną 1916–1917, do 1932 r. W okresie jego prezesury powiększyła się znacznie ilość członków “Lutni” oraz wzrosła jej rola artystyczna i społeczna, a Makowskiego mianowano w 1933 r. prezesem honorowym.

Jego autorytet sprawił też, że kiedy na zwołanym – z inicjatywy Alfonsa Hoffmanna – 22 sierpnia 1912 r. w Grudziądzu zjeździe delegatów towarzystw śpiewaczych z Pomorza, zawiązał się Pomorski Związek Kół Śpiewaczych na Prusy Zachodnie i Warmię /od 1920 r. Pomorski Związek Śpiewaczy z siedzibą w Toruniu, wybrano go pierwszym prezesem; funkcję tę pełnił do 1936 r. Ponadto w latach 1912–1918 był także prezesem I Nadwiślańskiego (Toruńskiego) Okręgu Kół Śpiewaczych. Należał również do Towarzystwa Przemysłowego w Toruniu, będąc w 1913 r. jego ławnikiem. Za swą gorliwość dla sprawy polskiej był przez Niemców pogardliwie nazywany “Polnischer Kőnig” (Król Polaków).

Po wybuchu rewolucji listopadowej 1918 r. w Niemczech, Makowski wszedł 17 listopada tego roku, z ramienia Polaków w skład utworzonej w Toruniu Rady Robotniczo-Żołnierskiej i kierował jej Wydziałem Wykonawczym i Biurem Centralnym. Równocześnie został członkiem Polskiej Rady Ludowej i tajnej Organizacji Wojskowej Pomorza oraz brał udział w niemiecko-polskiej delegacji do dowództwa frontu powstania wielkopolskiego

Po przejęciu Pomorza przez władze polskie Ludwik Makowski pomagał w organizowaniu wojska polskiego oraz stawił się jako ochotnik-sierżant, ze sformowanym przy jego współudziale “Toruńskim Pułkiem Ochotniczym” do obrony Warszawy w wojnie polsko-bolszewickiej 1920 r.


Działacz „Bractwa Strzeleckiego”

W 1923 r. był Makowski inicjatorem budowy pomnika Stanisława Moniuszki w Toruniu. Od 30 listopada 1921 do 28 VI 1922 r. pełnił obowiązki członka Rady Miejskiej, a od 19 lipca 1922 do 26 I 1934 r. honorowego radcy Magistratu, sprawując czynności decernenta poszczególnych jego wydziałów i deputacji. Ponadto od 11 czerwca 1931 do 15 grudnia 1933 r. był członkiem Komitetu Rozbudowy Miasta, a 28 lutego 1928 r. zgłosił swój udział w konkursie na stanowisko wiceprezydenta Torunia, lecz 20 marca tego roku zrezygnował, nie chcąc wchodzić w układy polityczne z endecją.

Poza tym Makowski należał i był działaczem “Bractwa Strzeleckiego” i Towarzystwa Gimnastycznego “Sokół” w Toruniu. Za działalność w okresie zaborów i męstwo na froncie odznaczony był Krzyżem Niepodległości i Krzyżem Walecznych. Posiadał też Złoty Krzyż Zasługi, Złotą Odznakę Związku Polskich Zespołów Śpiewaczych i Instrumentalnych oraz godność członka honorowego Towarzystwa Śpiewaczego “Solo” w Inowrocławiu.

Mianowany 4 września 1939 r. przez opuszczającego Toruń prezydenta Leona Raszeję komendantem “Straży Obywatelskiej”, został po zajęciu Torunia 7 września 1939 r. przez Niemców aresztowany i kilka dni później bez wyroku sądu przez hitlerowców zamordowany.

Z małżeństwa z Pelagią Burczyńską miał synów: Ludwika, Kazimierza i Tadeusza oraz córki Helenę i Michalinę.

Ku czci Ludwika Makowskiego, na domu, w którym mieszkał, pracował i działał (Szeroka 36), wmurowano tablicę pamiątkową. W Toruniu Makowscy mieszkali przy ul. Szerokiej 2, następnie 36.


Bibliografia:

K. Przybyszewski, Toruński Słownik Biograficzny, t.. 3 ToMiTo UMK Toruń 2002.


FOTOGALERIA