Drzewo kategorii
Licznik odwiedzin

MARCINEK WITOLD

MARCINEK WITOLD (1922-1999), rzeźbiarz i medalier.

Urodził się 9 X 1922 w Boniewie, pow. Włocławek, jako syn Andrzeja, właściciela gospodarstwa rolnego i Małgorzaty z domu Beta. Przed wybuchem drugiej wojny światowej w 1939 ukończył 3 klasę Gimnazjum Państwowego im. M. Konopnickiej w Wymyślinie. Maturę uzyskał w 1945 w Państwowym LO im. M. Konopnickiej we Włocławku.

W latach 1947-52 studiował rzeźbę na Wydziale Sztuk Pięknych UMK, pod kierunkiem Stanisława Horno-Popławskiego i Tadeusza Godziszewskiego. Po uzyskaniu dyplomu rzeźbiarza współpracował z prof. Horno-Popławskim przy odbudowie zniszczonych w czasie wojny elementów architektonicznych i rzeźb gdańskiej starówki.

W 1957 na podstawie zachowanych fotografii wykonał mierzącą 1,5 m kopię rzeźby Pięknej Madonny dla toruńskiego kościoła śś. Janów, w którym wcześniej znajdował się oryginał, zaginiony w ostatnim roku wojny. Ta rekonstrukcja przyniosła Marcinkowi wyjątkowe znaczenie, które stało się powodem szybkiego zatrudnienia go na Wydziale Sztuk Pięknych UMK.

W latach 1957-88 pracował w Instytucie Zabytkoznawstwa i Konserwatorstwa w Zakładzie Konserwacji Rzeźby i Detali Architektonicznych. W prowadzonej w tym okresie pracy dydaktycznej okazywał się cierpliwym, poszukującym wspólnie z uczniami najlepszych rozwiązań nauczycielem. Pełnił również różne funkcje w Toruńskim Oddziale Związku Polskich Artystów Plastyków, przede wszystkim przewodniczącego Sekcji Rzeźby. Wystawiał swoje rzeźby i medale na licz-nych ekspozycjach, tak indywidualnych jak i zbiorowych, m.in. trzykrotnie w Toruniu w latach 1958, 1974 i 1998 na wystawach „Grupy Toruńskiej, której był aktywnym członkiem.

Brał udział w wystawach wojewódzkich, okręgowych i ogólnopolskich w innych miastach – Sopocie, Gdańsku, Bydgoszczy, Warszawie, Olsztynie, Opolu i Radomiu oraz w trzech wystawach międzynarodowych – w Bolonii (1967), Pradze (1969) i Hawanie (1971). Ogółem w jego dorobku znalazło się 6 wystaw indywidualnych oraz udział w 24 wystawach zbiorowych.

Oprócz rzeźb i medali wykonywał także pomniki i tablice pamiątkowe, z których najbardziej znane to: pomniki na cmentarzu radzieckich jeńców wojennych na Glinkach k. Torunia (1968), pomnik-płyta M. Kopernika obok rektoratu UMK (1973) i pomnik S. B. Lindego przed tor. Książnicą Kopernikańską (1974). W latach 1975-76 wykonał w Bydgoszczy dla tamtejszej Filharmonii pomniki: Ludwika van Beethovena, Stanislawa Moniuszki oraz popiersia J.S. Bacha, A. Dworzaka i głowy G. Verdiego, F. Liszta i S. A. Poniatowskiego.

Dziełem Marcinka są również pomniki w Grudziądzu i Fordonie ku czci ofiar okupacji niemieckiej oraz znaki Zodiaku w Ciechocinku. Wykonał też kilka tablic pamiątkowych, m.in. z okazji 400-lecia Toruńskiego Gimnazjum Akademickiego (wspólnie z żoną, 1968) i ku czci 100-lecia urodzin M. Znamierowskiej Prüfferowej dla Muzeum Etnograficznego w Toruniu (1997).

Marcinek tworzył również różne medale z brązu – bite, odlewane i trawione, z których najbardziej znane są: II Pokój Toruński (wspólnie z żoną, 1966) i 500 rocznica urodzin M. Kopernika (1973). Marcinek jest też współautorem (z M. Hoffmann) fryzu wykonanego techniką scrafitto na kamienicy przy ul. Szerokiej w Toruniu, ówczesnym sklepie firmowym fabryki pierników „Kopernik” (1967).

Jego ogólny dorobek artystyczny obejmuje ponad 50 rzeźb w metalu, betonie, drewnie, granicie i gipsie, ok. 20 medali, jak również ok. 20 pomników oraz ok. 10 tablic pamiątkowych. Cała twórczość M. ewoluowała od tendencji klasycyzujących poprzez ekspresyjne, aż po szukanie najbardziej odpowiedniej formy w abstrakcji lub realizmie. Jego dzieła są świadectwem mistrzowskiego wykorzystania charakterystycznych cech poszczególnych rodzajów materiałów.

Za rzeźby, medale i projekty pomników otrzymywał kilkakrotnie wysokie nagrody. Jego prace znajdują się w zbiorach Muz. Okręg. w Toruniu i Bydgoszczy, Muzeum M. Kopernika we Fromborku, Muzeum w Grudziądzu i Włocławku, Muzeum Medalierstwa we Wrocławiu i Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie. Marcinek odznaczony był Złotym Krzyżem Zasługi (1978), Medalem 40-lecia PRL (1984) i Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1987). W 1988 przeszedł na emeryturę. Zmarł 12 II 1999, pochowany na cmentarzu przy ul. Antczaka. Żonaty od 1951 z Danutą Dońską – córką znanego lekarza, również absolwentką Wydziału Sztuk Pięknych UMK, artystką-grafikiem, z którą mieszkał przy pl. św. Katarzyny 7.

Bibliografia

T. Zakrzewski, Toruński Słownik Biograficzny t. V, ToMiTo, UMK, Toruń 2007