Drzewo kategorii
Licznik odwiedzin

MARYANSKI [Mariański] JÓZEF

MARYANSKI [Mariański] JÓZEF IGNACY (1720–1761), kupiec i rajca toruński.

Urodził się w Toruniu 9 III 1720 jako syn Konstantego i Salomei z domu Wierzbicz (z Piotrkowa). Ojciec , pochodzący z Kalisza, uzyskał prawo miejskie w Toruniu w 1709 jako kupiec korzenny, szybko stając się jednym z bogatszych handlarzy. Mieszkał na rogu obecnej ul. Łaziennej i Ciasnej w tzw. domu (pałacu) Eskenów; zatrudniał aż dziewięć osób.

Po tzw. tumulcie toruńskim  z 1724 został na mocy dekretu sądu komisarskiego, jako katolik, wprowadzony 13 XII tego roku w skład rady toruńskiej. Zmarł jednak już 3 VI 1725. Wdowa po nim wyszła ponownie za mąż za toruńskiego  kupca (niemającego jednak praw miejskich), katolika Bogdana Hazę de Radlicz. Toczyły się długoletnie spory sądowe o spadek po Konstantym, a przedsiębiorstwo handlowe wyraźnie podupadło.

Maryanski wraz z braćmi, Walentym (1722–1750) (mylnie zapisanym jako Konstanty) i Janem (ur. 1723), został wpisany 14 X 1732 do jezuickiego gimnazjum w Braniewie. Później odbył w Gdańsku praktykę w zawodzie kupieckim. Po zgonie matki (ok. 1736) wraz z bratem Walentym przejęli firmę korzenną ojca i doprowadzili ją do rozkwitu.

Walenty utrzymywał korespondencję z Józefem Andrzejem Załuskim. Informował go o toruńskich  aukcjach książek i kupował na nich dzieła dla Biblioteki Załuskich. Maryanski 23 XII 1743 uzyskał prawa miejskie, ale już jako kupiec sukienny. Po zgonie brata Walentego (1750) prowadził handel także towarami korzennymi. 15 III 1747 został wybrany na członka Trzeciego Ordynku i jednocześnie na ławnika przedmiejskiego. Już 27 III 1748 został ławnikiem staromiejskim. Później (w 1754–60) toczył jednak spory z władzami miejskimi, m.in. o spadek po swym krewnym, rajcy Stanisławie Dutkiewiczu (zm. 1754).

Maryanski był członkiem deputacji stróży (1749–54) i deputacji pogłównego (1748–54). W 1755 podkanclerzy Michał Wodzicki i kanclerz Jan Małachowski rekomendowali go jako katolika do rady toruńskiej. Natomiast biskup warmiński Adam S. Grabowski, proszony przez toruńskich katolików o poparcie kandydatury Maryanskiego, zachował ostrożność, zwracając uwagę na jego konflikty z radą. Mimo to Maryanski  został 31 III 1756 wybrany w skład rady toruńskiej.

Żonaty od 1744 z Elżbietą z Jeleniewskich (1716–1745; córka Adama, szmuklerza, wdowa po ławniku przedmiejskim Paulu Zerbonim), a po jej śmierci ożenił się powtórnie (15 XI 1746) z pochodzącą z Piotrkowa Agnieszką z Dutkiewiczów (córka Antoniego lub Franciszka, braci toruńskich  rajcy Stanisława). Miał z nią ośmioro dzieci: Mariannę Salomeę (ur. 15 I 1748), Jadwigę Teresę (ur. 20 X 1752), Katarzynę Annę (ur. 3 V 1754), Annę Magdalenę (27 IV 1756–VIII 1795), Magdalenę Joannę (28 VII 1757–III 1764), Kaspra Melchiora Baltazara Franciszka Ksawerego (7 I 1759–24 IV 1759), Joannę Helenę Salomeę (ur. 22 V 1760) i pogrobowca Józefa Daniela (ur. 29 XII 1761).

Wdowa w 1774 skarżyła się radzie na niedostatek i na konieczność wyprzedaży ruchomego majątku. Maryanski zmarł po dwudniowej chorobie 21 VIII 1761. Pochowano go 27 VIII w kościele św. Jana. Została po nim, także w sferach protestanckich, bardzo pozytywna opinia, jako o człowieku uczciwym, rozsądnym, przyjaznym ludziom i prawdziwie troszczącym się o swe ojczyste miasto.

 Bibliografia

  1. J. Dygdała, Toruński Słownik Biograficzny, t.6 ToMiTo, UMK w Toruniu 2010