Drzewo kategorii
Licznik odwiedzin

MICHAŁEK Stefan

MICHAŁEK Stefan (1888–1955), adwokat, prezydent i przewodniczący Rady Miejskiej Torunia


Inicjator utworzenia Towarzystwa Miłośników Torunia

Urodził się 13 maja 1888 r. w Nowym Mieście Lubawskim, w rodzinie adwokata-notariusza Bolesława, działacza polskiego, m. in. założyciela Towarzystwa Gimnastycznego “Sokół” w Nowym Mieście Lubawskim, i Melanii Boye. Uczęszczał do progimnazjum w Nowym Mieście Lubawskim i Gimnazjum i Liceum Ogólnokształcącego w Brodnicy, gdzie w 1907 r. złożył egzamin dojrzałości.

Następnie studiował prawo i ekonomię na uniwersytetach w Bonn, Monachium i Królewcu. W Monachium należał do istniejącego od 1902 r. stowarzyszenia studentów-Polaków “Vistula”, skupiającego głównie Pomorzan.

Bezpośrednio po ukończeniu studiów i złożeniu egzaminu prawniczego w 1910 r. w Królewcu pracował jako referendarz w sądzie powiatowym w Iławie i Gdańsku. Od 1 października 1911 r. do 30 września 1912 r. odbywał roczną służbę wojskową w Gdańsku, a następnie pracował tamże we wszystkich instancjach sądu, aż do wybuchu wojny.

W latach 1914–1918 służył w armii niemieckiej na froncie wschodnim i zachodnim, a od zakończenia wojny do 30 kwietnia 1920 r. w Wojsku Polskim w randze podporucznika. Był trzykrotnie ranny – odznaczony Krzyżem Żelaznym II i I klasy. Urlopowany z wojska, w 1919 roku był komendantem Straży Ludowej w Lubawie i z jej ramienia witał wkraczające na Pomorze, w styczniu 1920 r., Wojsko Polskie.

Po złożeniu we wrześniu 1919 r. egzaminu sędziowskiego, pracował krótko w styczniu 1920 r. jako asesor Sądu Grodzkiego w Nowym Mieście. Pod koniec stycznia tego roku przybył do Torunia na stanowisko sędziego Sądu Okręgowego. 1 lutego 1922 r. Rada Miejska Torunia wybrała Stefana Michałka na prezydenta miasta – pełnił te obowiązki od 27 kwietnia tego roku do 8 sierpnia 1924 r.

Jako prezydent Torunia był Michałek wiceprezesem powstałego 19 maja 1922 r. Koła Miast Pomorskich oraz pierwszym prezesem założonego m. in. z jego inicjatywy 28 maja 1923 r. Towarzystwa Miłośników Torunia.
Po rezygnacji ze stanowiska prezydenta miasta był adwokatem w Toruniu, ponadto w latach 1924–1932 notariuszem. W 1925 r został członkiem zarządu poznańskiej korporacji adwokackiej i jej rzecznikiem dyscyplinarnym.


Dziekan Pomorskiej Rady Adwokackiej

Od powstania w 1937 r. Pomorskiej Rady Adwokackiej do września 1939 r. sprawował funkcję jej dziekana.. Był również członkiem zarządu Pomorskiego Związku Adwokatów Polskich. Należał do Związku Ludowo-Narodowego, później Stronnictwa Narodowego, gdzie sprawował m. in. funkcję Oboźnego Wojewódzkiego Obozu Wielkiej Polski; z ramienia endecji wybrano go w 1928 r. posłem na sejm, lecz po pierwszej sesji sejmowej zrezygnował z tej godności.

Był przez kilka kadencji członkiem Rady Miejskiej Torunia, pełniąc również obowiązki jej przewodniczącego. Ponadto był członkiem Sejmiku Powiatowego i Pomorskiego sejmiku Wojewódzkiego, będąc w latach trzydziestych jego przewodniczącym. Oprócz tego był wieloletnim członkiem Wojewódzkiej Rady Administracyjnej, prezesem Pomorskiego Związku Oficerów Rezerwy na Dowództwo Okręgu Korpusu VIII, członkiem Rady Nadzorczej “Pomoc Inwalidom”, Towarzystwa Akcyjnego dla przemysłu i rolnictwa.

Należał także do Towarzystwa Gimnastycznego “Sokół” w Toruniu, gdzie m. in. pełnił obowiązki członka sądu honorowego oraz w latach 1926–1955 do Towarzystwa Naukowego w Toruniu, będąc w latach 1948–1949 członkiem zarządu. Poza tym 10 grudnia 1923 r. mianowany został członkiem honorowym Chóru św. Cecylii przy parafii Najświętszej Marii Panny w Toruniu, a w 1926 r. został prezesem Ligi Katolickiej przy tej parafii.

Po wybuchu drugiej wojny światowej aresztowany przez hitlerowców, więziony był w Forcie VII w Toruniu; po zwolnieniu , w obawie przed ponownym aresztowaniem, wyjechał z rodziną do Warszawy, gdzie pracował jako tłumacz przy Sądzie Okręgowym, a od 1 sierpnia 1942 r. do 31 lipca 1944 r. jako notariusz.

Po upadku powstania warszawskiego był dyrektorem Rady Głównej Opiekuńczej w Radomiu, skąd po wyzwoleniu wrócił w kwietniu 1945 r. do Torunia. Tu wznowił, przerwaną wojną, działalność Pomorskiej Rady Adwokackiej i prowadził kancelarię adwokacką do 1948 r.

Od marca 1946 r. do stycznia 1949 r. był wykładowcą prawa cywilnego na Wydziale Prawno-Ekonomicznym Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. W 1950 r. przeniósł się do Warszawy, gdzie zmarł 17 stycznia 1955 r. i pochowany został na Cmentarzu Powązkowskim.

Od 26 listopada 1920 r. Stefan Michałek żonaty był z Heleną Dzięgielewską i miał z nią synów: Witolda Józefa; Bolesława – znanego krytyka i scenarzystę filmowego, ambasadora Rzeczypospolitej Polskiej we Włoszech, zmarłego w 1997 r.; córkę Hannę Marię – lekarkę zamieszkałą w Rzymie.

W Toruniu Michałkowie mieszkali przy ul. Adama Mickiewicza 18, następnie Juliusza Słowackiego 72.


Bibliografia:

K. Przybyszewski, Toruński Słownik Biograficzny, t. 1 ToMiTo Toruń 1998


FOTOGALERIA