Drzewo kategorii
Licznik odwiedzin

Münnich Adam Włodzimierz

Münnich Adam Włodzimierz  (1883–1965), profesor gimnazjum, działacz społeczno-kulturalny


Profesor gimnazjum

Urodził się 13 lutego 1883 r. w Krakowie, w rodzinie inteligenckiej Władysława Aleksandra i Modesty z Bujnowskich. Ojciec jego z wykształcenia prawnik był sędzią, prokuratorem i prezesem Senatu Sądu Najwyższego w Wiedniu, dziadek zaś właścicielem majątku Filipkowice koło Tarnopola.

Adam Münnich uczęszczał do szkoły ludowej w Jaśle, potem w latach 1893–1901 był uczniem Gimnazjum św. Anny w Krakowie, gdzie 24 maja 1901 r. uzyskał świadectwo dojrzałości. Następnie zapisał się na Wydział Filozoficzny Uniwersytetu Jagiellońskiego, gdzie w latach 1901–1905 studiował filologię polską – jako przedmiot główny – i filologię klasyczną jako przedmiot poboczny.

Po ukończeniu studiów rozpoczął z dniem 1 września 1905 r. praktykę nauczycielską w III Gimnazjum Państwowym im. Jana Sobieskiego w Krakowie. Po odbyciu rocznej praktyki nauczycielskiej przygotował się do egzaminu nauczycielskiego i 27 listopada 1907 r. złożył taki egzamin przed cesarsko-królewską komisją egzaminacyjną przy Uniwersytecie Jagiellońskim.

Mianowany przez Galicyjską Radę Szkolną Krajową we Lwowie zastępcą nauczyciela w I Państwowym Gimnazjum w Tarnowie pozostawał na tym stanowisku do 31 stycznia 1908 r. Od 1 lutego 1908 r. do 31 sierpnia 1920 r. pełnił obowiązki nauczyciela w I Państwowym Gimnazjum w Przemyślu – początkowo, wedle ówczesnej hierarchii jako nauczyciel tymczasowy, potem – nauczyciel, a od 30 stycznia 1911 r. profesor.

Jako profesor gimnazjalny w Przemyślu zorganizował i prowadził gimnazjalne kółko literackie i dramatyczne, był reżyserem teatru szkolnego, postawionego na wysokim poziomie. Ponadto kierował Bratnią Pomocą uczniów, a w latach pierwszej wojny światowej zorganizował na dużą skalę akcję pomocy materialnej dla młodzieży.

Szerzył kulturę teatralną również poza szkołą, będąc wieloletnim reżyserem Polskiego Towarzystwa Dramatycznego im. Aleksandra Fredry, jednym z najbardziej czynnych członków jego zespołu artystycznego i członkiem Komisji Rewizyjnej oraz autorem sprawozdań teatralnych.

W 1914 r. Adam Münnich brał czynny udział w tworzeniu Legionów na Ziemi Przemyskiej. W momencie przewrotu politycznego w jesieni 1918 r. w byłej Galicji, powołany w listopadzie tego roku do Rady Narodowej, pracował z narażeniem życia w okresie okupacji ukraińskiej nad organizacją obrony Przemyśla. Zaliczony potem do grona pierwszych obrońców Przemyśla, odznaczony został “Gwiazdą Przemyśla”.

On też był jednym z aktywnych inicjatorów wznowienia, przerwanej wraz z wybuchem wojny, działalności Polskiego Towarzystwa Dramatycznego, a zwłaszcza jego Wydziału “Fredreum”, co nastąpiło dopiero w połowie 1916 r. Oprócz tego w 1920 r. zorganizował i prowadził “Teatr Żołnierski” przy wojskowym szpitalu okręgowym w Przemyślu.


Pedagog, kierownik literacki teatru toruńskiego

Z przyłączeniem Pomorza do Polski w 1920 r., opuścił profesor Adam Münnich Przemyśl dla Torunia. Powołany przez Komisję dla Spraw Wyznaniowych i Szkolnych przy Województwie Pomorskim w Toruniu na stanowisko polonisty w Państwowym Gimnazjum Klasycznym i Humanistycznym (później im. Mikołaja Kopernika) w Toruniu, pozostawał na tym stanowisku w służbie czynnej od 1 września 1920 do 9 września 1932 r.

Poza nauczaniem języka i literatury ojczystej potrafił profesor Münnich znaleźć jeszcze sporo energii i czasu dla prowadzenia zajęć pozalekcyjnych. I tak z jego inicjatywy powstało w gimnazjum Kółko Literackie i teatr szkolny, którego był kierownikiem literackim i reżyserem, rozpalającym wśród swoich wychowanków zainteresowanie teatrem. Jako dobry znawca twórczości Stanisława Przybyszewskiego reprezentował szkołę podczas pogrzebu pisarza.

Oprócz pracy w szkole prowadził Adam Münnich ponadto działalność społeczną w wielu dziedzinach, po części związanych z jego wiedzą i wykształceniem. Przez szereg lat prowadził wakacyjne kursy polonistyczne dla nauczycieli szkół powszechnych, organizował kursy polonistyczne dla oficerów Dowództwa Okręgu Korpusu VIII w Toruniu, wykładał literaturę w Oficerskiej Szkole Marynarki Wojennej w Toruniu. Brał czynny udział w życiu naukowym Torunia, będąc członkiem Towarzystwa Naukowego i współpracownikiem Instytutu Bałtyckiego w Toruniu. Był także w latach 1923–1929 prezesem Okręgu i członkiem Zarządu Głównego Towarzystwa Nauczycieli Szkół Średnich i Wyższych.

Jego zasługą było m. in. założenie funduszu pośmiertnego dla członków w obrębie Towarzystwa na Pomorzu. Ponadto był zastępcą przewodniczącego Koła Przyjaciół Harcerzy; działał w Komitecie Niesienia Pomocy Macierzy Szkolnej w Gdańsku, Komitecie Miłośników Sceny Narodowej w Toruniu i Komitecie Pomocy Teatrowi w Toruniu.

Adam Münnich był nie tylko wybitnym polonistą, lecz również znanym i cenionym krytykiem, recenzentem i sprawozdawcą teatralnym oraz kierownikiem literackim teatrów w Przemyślu i Toruniu.

Dając upust swoim zainteresowaniom literackim i publicystycznym, był autorem licznych artykułów, recenzji, sprawozdań literackich oraz szkolnych w prasie pomorskiej, poznańskiej, warszawskiej i lubelskiej, a także w “Tygodniku Literackim”, “Ruchu Literackim”, Myśli Narodowej” i innych. Ogłosił wyniki własnych badań jak: “Nieznane poezje Kasprowicza”, “Z białych kruków Książnicy toruńskiej”, “Sienkiewicz i sprawa polska w b. zaborze pruskim” oraz przyczynki do życia i twórczości Stanisława Przybyszewskiego.

Wydał drukiem Jana Ursyna Niemcewicza “Powrót posła” wraz ze wstępem i objaśnieniami. Poza tym był popularyzatorem wiadomości dotyczących Pomorza; wygłaszał na ten temat pogadanki przed mikrofonami Polskiego Radia. O tych szerokich zainteresowaniach najlepiej świadczą zebrane przeze mnie materiały do bibliografii jego prac, w liczbie ponad 400, które z pewnością nie wyczerpują wszystkich opublikowanych przez niego artykułów.

Jako emerytowany profesor Adam Münnich przeniósł się wraz z rodziną do Poznania, gdzie 20 sierpnia 1933 r. objął stanowisko nauczyciela języka polskiego w prywatnym gimnazjum żeńskim im. Królowej Jadwigi pani Sokolnickiej i nauczał w nim do 30 czerwca 1936 r.


Organizator szkolnictwa na Śląsku

Z Poznania profesor Münnich przeprowadził się do Katowic i tam od 1 października 1937 r. aż do wybuchu drugiej wojny światowej wykładał literaturę polską w Państwowej Szkole Górniczej. Po zajęciu Śląska przez Niemców Adam Münnich został 11 lutego 1940 r. aresztowany i uwięziony w Katowicach, skąd 14 kwietnia tego roku wywieziono go do obozu koncentracyjnego w Dachau, a stamtąd 1 sierpnia 1940 r. do Mauthausen-Gusen, gdzie pracował w kamieniołomach. Zwolniony 23 stycznia 1941 r., dzięki wstawiennictwu dworu królewskiego we Włoszech, wrócił do Katowic i pracował w tamtejszej fabryce żarówek “Helios”.

Po wyzwoleniu Katowic zajął się organizacją wydziału szkół średnich ogólnokształcących i pierwszych gimnazjów i liceów w tym mieście. Zatrudniony jako zastępca naczelnika Wydziału II i wizytator w Kuratorium Okręgu Szkolnego Śląskiego, uruchomił 22 listopada 1945 r. w Katowicach-Ligocie Państwowe Gimnazjum Koedukacyjne, w którym powierzono mu obowiązki dyrektora i gdzie pracował do 31 sierpnia 1948 r., kiedy to z powodu przekroczenia 65 roku życia i uzyskania praw do zaopatrzenia emerytalnego, przeniesiono go w stan spoczynku.

Także w Katowicach Adam Münnich udzielał się w pracy społecznej, będąc m. in. prezesem Polskiego Związku b. Więźniów Politycznych na Okręg Katowicki, współpracował również, z kierowaną przez jego ucznia z Torunia – prof. Tadeusza Mikulskiego, Komisją – Historyczno-Literacką Instytutu Śląskiego.

Profesor Adam Münnich odznaczony był w 1946 r. Złotym Krzyżem Zasługi. Zmarł 12 grudnia 1965 r. i pochowany został na cmentarzu rzymsko-katolickim w Katowicach-Ligocie.

W małżeństwie z Jadwigą Dobrzańską miał córki: Helenę i  Marię. W Toruniu Münnichowie mieszkali przy ul. Adama Mickiewicza 30.


Bibliografia:

K. Przybyszewski, Toruński Słownik Biograficzny, t. 4 ToMiTo UMK Toruń 2004.


FOTOGALERIA