Drzewo kategorii
Licznik odwiedzin

ORNASS Jan Chryzostom

ORNASS  Jan Chryzostom (1859–1932). senior sądownictwa pomorskiego w Odrodzonej Rzeczypospolitej


Wiceprezes Sądu Apelacyjnego w Toruniu

Urodził się 24 stycznia 1859 r. w Rajkowach koło Pelplina w powiecie tczewskim, w rodzinie zasłużonej dla polskości Pomorza. W latach 1869–1879 uczęszczał do gimnazjów w Pelplinie i Chełmnie. Następnie studiował prawo na uniwersytetach we Wrocławiu i Berlinie, składając w 1883 r. egzamin referendariuszowski.

Po studiach aplikował przy sądach w Wąbrzeźnie, Grudziądzu i Kwidzynie. W 1889 r. złożył egzamin asesorski. po czym pracował do kwietnia 1894 r. w sądownictwie toruńskim. Dnia 5 kwietnia 1894 r. powierzono mu stanowisko sędziego sądu powiatowego w Sępólnie Krajeńskim, skąd w 1900 r. przeszedł do Elbląga na stanowisko sędziego okręgowego.

W 1908 r. otrzymał nominację na sędziego apelacyjnego w Kwidzinie, dochodząc wkrótce do tytułu tajnego radcy przy Wyższym Sądzie Krajowym (Oberlandesgericht) tamże. Powszechną w czasach niewoli praktyką było odsuwanie Polaków od stanowisk sędziowskich, a do absolutnych wyjątków należało powierzenie im stanowisk kierowniczych w sądownictwie.

Dojście do tak wysokich stanowisk w sądownictwie niemieckim zawdzięczał Jan Ornass swojej niezmordowanej pracy, wiedzy i zdolnościom. Wiedza ta i zdolności oraz dokładna znajomość ustawodawstwa, ustroju sądownictwa i administracji obowiązującego w zaborze pruskim sprawiła, że minister byłej Dzielnicy Pruskiej w Poznaniu zwrócił się 23 grudnia 1919 r. do Kancelarii Cywilnej Naczelnika Państwa w Warszawie z wnioskiem o mianowanie Jana Ornassa prezesem Senatu Sądu Apelacyjnego w Toruniu.


Działacz plebiscytowy

Nominacja została podpisana 13 stycznia 1920 roku, lecz prezes Ornass objął swoje stanowisko dopiero w październiku tego roku, gdyż jako przewodniczący Komisji Kontrolnej plebiscytowej na powiat kwidzyński, działał do tego czasu na rzecz sprawy polskiej podczas plebiscytu.

Po przybyciu do Torunia prezes Ornass otrzymał też wkrótce nominacje na wiceprezesa Sądu Apelacyjnego. Jako znający dobrze obowiązujące w byłej Dzielnicy Pruskiej prawo, z chwilą spolszczenia sądownictwa pomorskiego został nauczycielem wszystkich napływających na Pomorze sędziów z innych dzielnic. Przyczynił się też wielce do ustalenia i ujednolicenia orzecznictwa sądowego w Apelacji toruńskiej.

Jan Ornass pracował w Sądzie Apelacyjnym w Toruniu przez pięć lat, dopóki tylko sił i zdrowia mu starczało, wywierając na działalność tego Sądu znaczny, dominujący wpływ.

Pogarszające się zdrowie, zwłaszcza zaś wzrok, spowodowały, iż Jan Ornass wystąpił ze służby sądowej, przechodząc w październiku 1925 r. na emeryturę.

Jan Chryzostom Ornass, w uznaniu zasług położonych na polu organizacji sądownictwa w Rzeczypospolitej Polskiej odznaczony został w 1924 r. Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. Zmarł 22 marca 1932 r. w Toruniu i pochowany został na cmentarzu staromiejskim św. Jerzego.

Małżonka jego Anna Elfrida, urodzona 17 stycznia 1869 r. w Grudziądzu, w rodzinie Maurycego i Otylii z domu Maska, działała na polu pracy charytatywnej, jako wincentka i sodalistka; m. in. była przewodniczącą Stowarzyszenia św. Elżbiety w Sępólnie na Pomorzu, następnie prowadziła tę działalność w Elblągu i Kwidzynie. Po zamieszkaniu w Toruniu przez szereg lat była przewodniczącą Stowarzyszenia Pań Miłosierdzia św. Wincentego a Paulo parafii NMP oraz przewodniczącą Sekcji Zbiórki i Rozdzielczej Miejskiego Komitetu Pomocy Zimowej Bezrobotnym. Anna E. Ornass zmarła 12 maja 1956 r. i pochowana została w grobie rodzinnym obok męża.

Ornassowie mieli córkę Annę, urodzoną, 29 grudnia 1891 r., nauczycielkę gimnazjów toruńskich. Po utworzeniu Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, jako znająca dobrze języki obce, robiła kwerendy i wypisy archiwalne dla historyków toruńskich i Towarzystwa Naukowego. Anna Ornass zmarła 8 marca 1983 r. i pochowana została w grobie rodzinnym obok rodziców. W Toruniu Ornassowie mieszkali przy ul. Bydgoskiej 36.


Bibliografia:

K. Przybyszewski, Toruński Słownik Biograficzny, t. 1 ToMiTo Toruń 1998.


FOTOGALERIA