Drzewo kategorii
Licznik odwiedzin

OWSIANY RYSZARD

OWSIANY RYSZARD (1880–1956), urzędnik państw., społecznik, orędownik spraw kresowych na Pomorzu.

Urodził się 14 III 1880 w majątku Izabelin, pow. Nowogródek, syn Edwarda i Julii z Urbanowiczów. Pochodził ze zubożałej szlachty kresowej herbu Ostoja. Miał ośmioro braci i dwie siostry. Po ukończeniu szkoły średniej, od października 1897, był sekretarzem sędziego śledczego w Nowogródku. Od grudnia 1898 pracował w majątku Szczorse w pow. nowogródzkim, głównie w administracji dóbr hrabiostwa Chreptowiczów-Buteniewów.

W grudniu 1901 został powołany do wojska rosyjskiego, ukończył szkołę podoficerską i oficerską. Po służbie wojskowej nadal pracował jako zarządca majątków hr. Chreptowicza, a od 1910 został mianowany leśniczym na 8000 ha lasów i plenipotentem ZG dóbr, mieszkał w leśniczówce Poniemoń nad Niemnem koło Nowogródka.

W 1908–14 był z wyboru ziemian członkiem przysięgłym przy Sądzie Okręgowym w Nowogródku. W listopadzie 1914 powołany został do wojska rosyjskiego, a po zwolnieniu, w sierpniu 1915, powrócił do administracji majątków, za wyjątkiem 1915–18, gdy w okresie okupacji niemieckiej prowadził polską szkołę powszechną na wsi w pow. słonimskim. W styczniu 1916 wstąpił do Polskiej Organizacji Wojskowej Okręg XI w Wilnie, został zaprzysiężony i pod pseudonimem „Kłos” współdziałał z oddziałami lotnymi Polskiej Organizacji Wojskowej w pow. święciańskim, oszmiańskim i nowogródzkim.

W kwietniu 1918 wrócił do majątku Szczorse i od grudnia organizował pomoc Legionom Polskim w walce z bolszewikami. Uwięziony przez nich otrzymał sądowy wyrok śmierci. Uratowała go miejscowa ludność. Opuścił tereny okupowane przez bolszewików, pozostawiając cały swój dobytek w majątku Dobrecz koło Nowogródka.

W czerwcu 1919 został urzędnikiem w starostwie nowogródzkim. Przed inwazją bolszewicką w lipcu 1920 ewakuowano urzędy polskie i ich pracowników z Kresów Wschodnich na Pomorze.

Urzędnik państwowy w Toruniu

Owsiany osiadł w Toruniu, gdzie od października 1920 do czerwca 1926 pracował w różnych wydziałach urzędu woj. pomorskiego. Był inicjatorem, organizatorem i prezesem powstałego 18 XII 1920 w Toruniu Komitetu Wileńskiego, organizującego wsparcia dla plebiscytu na Litwie Środkowej (8 I 1922) i wyborów do Sejmu wileńskiego. Komitet zorganizował m.in. dojazd pomorskich Kresowian na te wybory pociągami. Jako orędownik spraw kresowych na Pomorzu Owsiany był przyjęty na audiencji przez marszałka J. Piłsudskiego, podczas jego wizyty 5 VI 1921 w Toruniu, otrzymał podziękowanie za prace społeczne na Pomorzu na rzecz Polaków na Kresach, a w szczególności za zorganizowanie Wileńskiego  Komitetu Plebiscytowego.

Po plebiscycie Komitet  28 III 1922 zakończył swoją działalność, a na jego bazie powołano Stowarzyszenie  Polaków z Kresów Wschodnich w Toruniu. Owsiany  był organizatorem i czynnym członkiem zarządu tego stowarzyszenia. Prowadziło ono społeczną działalność kulturalno-towarzyską, samopomocową, gromadziło środki i wspierało zubożałych Kresowian.

W Toruniu Owsiany działał też społecznie, m.in. w Pomorskim Towarzystwie Opieki nad Dziećmi, PCK, był ławnikiem w urzędzie rozjemczym Rady Miasta, zasiadał w zarządach spółdzielni: Gospodarczej Urzędników Państwowych  i Komunalnych oraz Mieszkaniowej Oficerów i Urzędników w Toruniu. Od 1 VII 1926 r. Owsiany został przeniesiony na stanowisko intendenta do MSW w Warszawie, gdzie pracował do 1939.

Po wojnie, już na emeryturze, mieszkał w Zielonej Górze, Gliwicach i w Kartuzach. Był odznaczony Medalem Niepodległości, Srebrnym Krzyżem Zasługi, Medalem X-lecia Odzyskanej Niepodległości, Odznaką Honorową Obrony Mienia Polskiego w Rosji, Odznaką Pamiątkową Federacji Polskich  Związków Obrońców Ojczyzny.

W małżeństwie z Amelią z Lewszeckich miał syna Edwarda (1904–39; lekarz) i pięć córek: Stanisławę (1900–40; żona Edwarda Dubanowicza), Wandę (1901–92; żona primo voto Emila Juchniewicza, secundo voto Franciszka Bzdęgi-Gostyńskiego, tertio voto Pawła Kurlandczyka), Reginę (1906–99; żona Kazimierza Sarneckiego), Janinę (1908–93; żona Jerzego Zejdlera) i Helenę (1913–93; żona Wiesława Kowalskiego).

W Toruniu Owsiany mieszkał przy ul. Szerokiej 8. Zmarł 27 XII 1956 w Kobysewie. Został pochowany na cmentarzu katolickim w Kartuzach.

Bibliografia

  1. Z. Jędrzyński,Toruński Słownik Biograficzny t. VI, ToMiTo, UMK, Toruń 2010