Drzewo kategorii
Licznik odwiedzin

PALUSZYŃSKI STANISŁAW

PALUSZYŃSKI STANISŁAW (1893-1980), ks., proboszcz parafii św. Krzyża w Kaszczorku.

Urodził się 21 I 1893 w Toruniu, jako syn rzeźnika Michała i Anieli z domu Mełnickiej. Ochrzczony w kościele p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Toruniu, sakrament bierzmowania przyjął w kościele p.w. św. Jakuba w Toruniu z rąk biskupa Jakuba Klundera. Szkołę powszechną ukończył w Toruniu.

W 1913 zdał maturę w Humanistycznym Królewskim Katolickim Gimnazjum w Głogowie na Śląsku. Po odbyciu służby wojskowej w czasie pierwszej wojny światowej, w 1919 przekroczył mury Wyższego Seminarium Duchownego w Pelplinie. Święcenia kapłańskie przyjął 17 czerwca 1923 z rąk biskupa Augustyna Rosentretera. 21 czerwca 1923 odprawił mszę św. prymicyjną w kościele NMP w Toruniu.

Jako wikariusz służył w następujących parafiach: Bobrowo k. Brodnicy (1923), Piaseczno k. Gniewu (1923-25), Ostrowite k. Lubawy (1926-27) oraz Chełmno (1930-31). W latach 1927-30 był duszpasterzem Polskiej Misji Katolickiej we Francji. Egzamin proboszczowski zdał 18 listopada 1931. W latach 1932-34 był kuratusem parafii p.w. Matki Bożej Różańcowej w Sumowie k. Brodnicy, a w latach 1934-39 w parafii p.w. Świętych apostołów Filipa i Jakuba w Obkasie k. Sępólna Krajeńskiego.

Po wybuchu drugiej wojny światowej mianowano go kapelanem wojskowym. Z końcem września 1939 został zwolniony z duszpasterstwa wojskowego i powrócił do swej parafii w Obkasie. 27 października 1939 aresztowano go i po osadzeniu w areszcie w Kamieniu Krajeńskim przeniesiono do obozu koncentracyjnego Stutthof (grudzień 1939). Wraz z innymi kapłanami przebywającymi w obozie zmuszany był najcięższych prac, takich jak odśnieżanie obozu, wynoszenie zmarłych, oczyszczanie dołów kloacznych. Następnie więziony był w obozie koncentracyjnym Sachsenhausen, a od 14 grudnia 1940 w Dachau, gdzie otrzymał numer obozowy 22684. Wg wspomnień współwięźniów ks. Paluszyński był bity i upokarzany przez obsługę obozu, a także poddawany doświadczeniom pseudomedycznym

21 czerwca 1941 został zwolniony z obozu koncentracyjnego w Dachau, prawdopodobnie dzięki znajomości z Niemcami mieszkającymi w Obkasie, którzy starali się o jego uwolnienie. Następnie w latach 1941-45 był duszpasterzem w parafiach: Kiełbasin, Dźwierzno i Srebrniki k. Kowalewa Pomorskiego. Za spowiadanie w języku polskim był nękany przez Gestapo. Od ponownego uwięzienia wybronił go ówczesny proboszcz parafii św. Jana Chrzciciela w Toruniu ks. Franciszek Manthej, który był jego kuratorem w czasie wojny.

Po wojnie 25 kwietnia 1945 został mianowany administratorem parafii w Kaszczorku p.w. Podwyższenia Krzyża Świętego. Instytucję kanoniczną w tej parafii otrzymał dekretem biskupa Kazimierza Józefa Kowalskiego 8 sierpnia 1947. Ks. Paluszyński gorliwie wypełniał swoją służbę duszpasterską, która skupiała się wokół trzech świątyń: w Kaszczorku, w Złotorii i kościele w Grabowcu, przejętym po protestantach w 1945. Po jego wyremontowaniu i uporządkowaniu został uroczyście poświęcony przez ks. Paluszyńskiego 29 marca 1948 i otrzymał wezwanie Najświętszego Serca Pana Jezusa. Odległość pomiędzy tymi trzema kościołami proboszcz pokonywał na rowerze, a w latach późniejszych na motorowerze. Dzięki jego zaradności udało się pokryć dachem kościół w Złotorii oraz wytynkować go od środka.

Na lata jego pracy w Kaszczorku przypadł trudny okres dziejów parafii związany z upaństwowieniem i rozparcelowaniem uposażenia ziemskiego parafii. 1 lipca 1966 ks. Paluszyński przeszedł na emeryturę i jako rezydent zamieszkał na plebanii w Kaszczorku, gdzie z zapałem pomagał swojemu następcy ks. Andrzejowi Klempowi, m.in. poprzez słuchanie spowiedzi świętej. Głęboko przeżył pożar tutejszego kościoła 17 listopada 1966; przy jego odbudowie udzielał cennych rad i uwag, a także dodawał siły innym swoją pogodą ducha.

W 1971 obchodził 50-lecie swego kapłaństwa. 21 stycznia 1980 upadając ze schodów złamał nogę. W wyniku powikłań zmarł 20 II 1980 w szpitalu im. Batorego w Toruniu. Przed śmiercią przypominały mu się czasy niewoli w niemieckich obozach koncentracyjnych. Ks. Paluszyński spoczywa na cmentarzu w Kaszczorku przy figurze Matki Bożej.

Bibliografia
R. Zadura, Słownik Biograficzny t. V, ToMiTo, UMK, Toruń 2007