Drzewo kategorii
Licznik odwiedzin

PĄCZEK Marian Antoni

PĄCZEK Marian Antoni (1884–1933), ks., filomata pomorski


Nauczyciel tajnego nauczania języka polskiego

Urodził się 14 września 1884 r. w Osieku w powiecie starogardzkim na Kociewiu, w rodzinie nauczyciela i organisty Józefa i Franciszki z domu Kwaśniewskiej. Uczęszczał do Collegium Marianum w Pelplinie i gimnazjum w Starogardzie, gdzie był jednym z aktywniejszych członków tajnego Towarzystwa Filomatów “Rzeczpospolita”.

Członkowie Towarzystwa oprócz potajemnej nauki języka polskiego i historii Polski przygotowywali się do przyszłej działalności w organizacjach polityczno-społecznych, kulturalno-oświatowych i gospodarczych oraz nawiązywali i utrzymywali kontakty z podobnymi organizacjami w regionie i dalszym terenie.

Po uzyskaniu świadectwa dojrzałości, jako stypendysta Towarzystwa Pomocy Naukowej, rozpoczął Marian Pączek studia prawnicze we Wrocławiu i w latach 1905–1906 w Berlinie, skąd jednak przeniósł się do Seminarium Duchownego w Pelplinie, gdzie 24 marca 1912 r, otrzymał święcenia kapłańskie. Po otrzymaniu święceń pracował jako wikariusz w Skarlinie, Szotlandzie pod Gdańskiem, Wąbrzeźnie i Koronowie, a od lutego 1916 r. w parafii św. Jakuba w Toruniu.

Od początku swej pracy duszpasterskiej w Toruniu włączył się bardzo aktywnie w nurt polskiego życia społeczno-kulturalnego w mieście. Wcześniej jeszcze, bo w 1913 r. wstąpił do Towarzystwa Naukowego w Toruniu, utrzymywał też bliskie kontakty z Towarzystwem Czytelni Ludowych.

Kiedy w latach 1917–1919 rozwinęło się tajne nauczanie języka polskiego, zorganizowane tak, iż tworzono przy parafiach tajne szkółki polskie, ks. Pączek brał w tej pracy bardzo żywy udział.

Poza katechizacją znajdował czas na pracę z dziećmi, na śpiewy i zabawy z nimi oraz urządzanie przedstawień amatorskich. Interesował się również początkami harcerstwa w Toruniu. W lecie 1917 r. należał do inicjatorów założenia I Drużyny Skautów im. Tadeusza Kościuszki. Oparciem w jej działalności było parafialne Bractwo św. Alojzego, skupiające głównie młodzież pozaszkolną, a ks. Pączek udzielał drużynie wsparcia finansowego i udostępniał salkę parafialną na organizowanie zbiórek.

Gdy w maju 1918 r. z inicjatywy ks. Henryka Szumana zawiązało się Pomorskie Towarzystwo Opieki nad Dziećmi, którego celem było m. in. umieszczanie sierot i dzieci opuszczonych w rodzinach zastępczych i ochronkach katolickich oraz wysyłanie dzieci miejskich na wakacje na wieś, inicjatywa ta spotkała się z natychmiastowym poparciem księży Józefa Wysińskiego i Mariana Pączka, którzy brali aktywny udział w pracach Zarządu tego Towarzystwa.

W kwietniu 1918 r. powstało w Poznaniu Powszechne Towarzystwo Pedagogiczne /PTP/, jako organizacja tajna, której jednym z celów było przygotowanie kadr dla przyszłego szkolnictwa polskiego. Towarzystwo to objęło swym zasięgiem działania Pomorze Nadwiślańskie, zaś na miesiąc przed wybuchem rewolucji listopadowej w Niemczech utworzyło oddział PTP na Prusy Zachodnie z siedzibą w Toruniu.

Do Zarządu Oddziału toruńskiego PTP wszedł także ks. Marian Pączek, a członkowie zarządu stali się w 1919 r. zawiązkiem Komisji Szkolnej na Rejencję Kwidzyńską, mającej znaczne zasługi w spolszczeniu szkół na tym terenie, którą to akcję rozpoczęto jeszcze przed objęciem Pomorza przez władze polskie.

W lipcu 1919 r. otrzymał ks. Pączek nominację na administratora parafii św. Jakuba, lecz nie długo piastował tę godność, gdyż wkrótce zgłosił się jako ochotnik do Wojska Polskiego, będąc w czasie wojny polsko-bolszewickiej kapelanem 66 Kaszubskiego Pułku Piechoty. Był także krótko proboszczem garnizonowym przy kościele św. Katarzyny w Toruniu.

Duszpasterstwo wojskowe tylko na krótki czas pochłonęło ks. Pączka; szczególne upodobanie miał w pracy wśród młodzieży, toteż w kwietniu 1921 r. udał się do Grudziądza, gdzie wkrótce został katechetą w Państwowym Gimnazjum Matematyczno-Przyrodniczym. Działał wówczas w grudziądzkim Obywatelskim Komitecie Plebiscytowym dla plebiscytu na Warmii i Mazurach.


Proboszcz przy Kościele Mariackim w Toruniu

Jako były filomata pomorski należał do grona założycieli Związku Filomatów Pomorskich /ZFP/ i 24 sierpnia 1922 r. wybrano go sekretarzem Zarządu grudziądzkiej grupy terenowej Związku.  Brał również czynny udział w akcji wojewody pomorskiego Jana Brejskiego, będąc w komitecie honorowym ZFP – działającym na rzecz pomocy materialnej Pomorzanom studiującym na Uniwersytecie Poznańskim i budowy dla nich pomorskiej bursy akademickiej w Poznaniu. Ponadto w latach 1921–1931 uczestniczył w czterech kolejnych Zjazdach Filomatów Pomorskich.

W dalszym ciągu też utrzymywał bliskie kontakty z Zarządem Okręgu Pomorskiego Towarzystwa Czytelni Ludowych, a także interesował się szczególnie działalnością związków i stowarzyszeń zrzeszających inteligencję pomorską. Wyrazem tych zainteresowań był jego artykuł pt.: “O stowarzyszeniach inteligencji katolickiej”, zamieszczony w nr 9 “Miesięcznika Diecezji Chełmińskiej” z 1931 r.

Z dniem 1 stycznia 1932 r. Ordynariusz Chełmiński ks. biskup dr Stanisław Wojciech Okoniewski powołał ks. Mariana Pączka na proboszcza przy Kościele Mariackim w Toruniu, gdzie radośnie był witany przez wszystkich, którzy go znali i cenili z poprzedniej jego działalności w naszym mieście.

Obdarzony bystrym umysłem, wykształcony zabrał się z wielkim zapałem do pracy duszpasterskiej. Nie było dziedziny w rozległej pracy parafialnej i społecznej, której by nie nadał swego piętna. Zajął się przygotowaniami do konserwacji powierzonego swej pieczy kościoła, otoczył opieką wszystkie organizacje kościelne oraz włączył się aktywnie do pracy w Towarzystwie im. Piotra Skargi, gdzie był kuratorem i w Sodalicji Pań, wygłaszając tamże referaty naukowe o wysokim poziomie.

Poza tym był dyrektorem Stowarzyszenia Pań Miłosierdzia św. Wincentego á Paulo oraz redaktorem wydawanych przez parafię Najświętszej Marii Panny “Wiadomości Kościelnych”, zamieszczał w nich własne artykuły.

Był członkiem zarządu Koła Przyjaciół Harcerstwa w Toruniu i brał gorliwy udział w poczynaniach Redakcji “Dnia Pomorskiego”, mających na celu ulżenie doli najbiedniejszej ludności miasta. Ponadto, mimo tak znacznych obowiązków, mając serce zawsze otwarte na potrzeby dzieci, przejął po ks. prałacie Henryku Szumanie prezesurę Pomorskiego Towarzystwa Opieki nad Dziećmi.

Ks. Marian Antoni Pączek zmarł nagle w nocy z 2 na 3 lutego 1933 r. i pochowany został na cmentarzu parafialnym przy ul. Józefa Wybickiego.


Bibliografia:

K. Przybyszewski, Toruński Słownik Biograficzny, t. 1 ToMiTo Toruń 1998.


FOTOGALERIA