Drzewo kategorii
Licznik odwiedzin

POPŁAWSKI Marceli Feliks

POPŁAWSKI Marceli Feliks (1882–1948),  kompozytor, dyrektor Konserwatorium Pomorskiego Towarzystwa Muzycznego w Toruniu


Profesor klasy skrzypiec

Urodził się 9 lipca 1882 r. w Pieńkówce w powiecie jampolskim na Podolu, w rodzinie ziemiańskiej Gustawa i Klementyny z Leszczyńskich. Od najmłodszych lat przejawiał wybitne zdolności muzyczne, toteż oprócz normalnej nauki w żytomierskim I gimnazjum klasycznym uczęszczał także na lekcje gry na skrzypcach i naukę kompozycji.

Po ukończeniu gimnazjum udał się do Kijowa, gdzie w latach 1900–1903 studiował na politechnice, skąd przeszedł na wydział prawa tamtejszego uniwersytetu. Równocześnie też w latach 1903–1907 uczęszczał do kijowskiej szkoły muzycznej. Po uzyskaniu dyplomu muzyka, dla pogłębienia dalszych studiów muzycznych, udał się do Lipska i tam w 1908 r. otrzymał dyplom kompozytorski z odznaczeniem w klasie Maxa Regera i dyplom wirtuozowski w klasie skrzypiec.

Po uzyskaniu dyplomów w Lipsku studiował jeszcze kompozycje u Wincentego d’Indy w Paryżu, a następnie u Aleksandra Głazunowa w Petersburgu. W okresie pobytu we Francji grał w kilku orkiestrach i sporo komponował.

Z jego dorobku kompozytorskiego na uwagę zasługiwał koncert skrzypcowy, koncert na harfę chromatyczną, ponadto utwory skrzypcowe, fortepianowe, kameralne, symfoniczne i pieśni.

W 1912 r. rozpoczął Popławski działalność pedagogiczną jako profesor klasy skrzypiec w szkole muzycznej Cesarskiego Towarzystwa Muzycznego w Jarosławiu nad Wołgą. Nauczał tam do 1916 r. W 1917 r. przybył ponownie do Kijowa, gdzie wraz z Jarosławem Iwaszkiewiczem, Mieczysławem Szpakiewiczem, Stanisławem Kwaskowskim i innymi utworzył teatr polski – Studium Teatralne Stanisławy Wysockiej. Objął w nim kierownictwo muzyczne; był kompozytorem wielu doskonałych ilustracji muzycznych do sztuk teatralnych. W 1920 r. przedostał się do Warszawy, gdzie był urzędnikiem Komisariatu Rządu, skąd w 1921 r. powołano go do Torunia na stanowisko kierownika muzycznego Teatru Narodowego. W Toruniu Marceli Popławski mieszkał przy ul. Bydgoskiej 26 w pensjonacie dr Kazimiery Żuławskiej, wdowy po pisarzu Jerzym Żuławskim. W pensjonacie tym – stanowiącym rodzaj salonu literackiego – mieszkali znani Popławskiemu ze Studium Teatralnego z Kijowa dyrektor i reżyser teatru toruńskiego Mieczysław Szpakiewicz oraz scenograf i malarz Feliks Krasowski, a także aktorzy i reżyserzy: Michalina Szpakiewicz, Stanisław Dąbrowski, Władysław Helleński i inni. Poza pełnieniem funkcji kierownika muzycznego teatru toruńskiego był Popławski członkiem teatralnej komisji artystycznej; należał również do Konfraterni Artystów w Toruniu.

O swej pracy w zakresie stosowania muzyki w teatrze napisał w artykule pt.: “O muzyce w teatrze słów kilka”, zamieszczonym w książce: Trzechlecie Teatru Narodowego w Toruniu


Dorobek kompozytorski

Na początku 1923 r. opuścił Toruń pierwszy dyrektor Konserwatorium i dyrektor artystyczny Pomorskiego Towarzystwa Muzycznego i kierownik klasy skrzypiec Adam Kuryłło, w związku z tym z dniem 1 lutego tego roku obowiązki te powierzono Marcelemu Popławskiemu.

Jako dyrektor Konserwatorium i dyrektor artystyczny PTM oraz profesor klasy skrzypiec, czynił Popławski starania o uzyskanie przywilejów i subwencji dla kierowanej przez siebie placówki. Dzięki m. in. jego zabiegom i staraniom w listopadzie 1925 r. Konserwatorium PTM zostało zatwierdzone przez Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego i zaliczone do wyższych uczelni artystycznych pod nazwą “Konserwatorium Muzyczne Pomorskiego Towarzystwa Muzycznego”. Od tego czasu Ministerstwo wykazywało dla tej uczelni duże zainteresowanie i życzliwość.

Poza tym Popławski brał czynny udział w organizowaniu przez PTM publicznych koncertów muzycznych, wykonywanych przez uczniów i pedagogów z Konserwatorium PTM. Koncerty te cieszyły się zawsze dużym zainteresowaniem; pisał o nich recenzje i sprawozdania w prasie pomorskiej. Zamieszczał też artykuły popularyzujące życie i twórczość kompozytorów polskich, wygłaszał odczyty i referaty.

Nie zaniedbywał też Popławski popularyzowania własnej twórczości. W lutym 1927 r odbył się w małej sali Filharmonii w Warszawie, urządzony staraniem Stowarzyszenia Współczesnych Kompozytorów Polskich wieczór, na którym m. in. wykonano jego utwory.

Rok później, 7 marca 1928 r. odbył się w auli gimnazjum męskiego w Toruniu koncert kompozytorski Marcelego Popławskiego.

W 1932 r. opuścił Marceli Popławski Toruń i zamieszkał w Równem, gdzie był sekretarzem Urzędu Rozjemczego do Spraw Finansowo-Rolnych, a następnie kierownikiem biura finansowo-rolnego tamtejszego sejmiku powiatowego.

W 1934 r. przeprowadził się do Warszawy i objął stanowisko asesora biura personalnego Warszawskiej Dyrekcji PKP, równocześnie został referentem muzycznym okręgu warszawskiego Kolejowego Przysposobienia Wojskowego.

W 1935 r. utworzył i prowadził do wybuchu wojny w 1939 r. reprezentacyjną orkiestrę symfoniczną kolejarzy. Podczas okupacji niemieckiej był urzędnikiem w cukrowni w Guzowie pod Żyrardowem, jednocześnie dorabiał grając po kawiarniach i restauracjach.

Po wyzwoleniu zorganizował i został dyrektorem Szkoły Muzycznej w Pabianicach oraz profesorem klasy skrzypiec Instytutu Muzycznego w Łodzi, będąc również członkiem orkiestry tego Instytutu. Nie stronił też od pracy społecznej, będąc m. in. prezesem Koła Łódzkiego Związku Kompozytorów Polskich oraz członkiem okręgowego Sądu Koleżeńskiego Związku Zawodowego Muzyków Rzeczypospolitej Polskiej w Łodzi.

Dorobek kompozytorski Marcelego Popławskiego, liczący około 250 pozycji, w większości zaginął w latach pierwszej i drugiej wojny światowej. Obejmował on oprócz opery wszystkie gatunki muzyki, m. in. 2 poematy symfoniczne, 3 koncerty skrzypcowe, koncert na harfę, 3 kwartety, oraz liczne ilustracje muzyczne do niemal całego repertuaru teatralnego i szereg doskonałych drobniejszych kompozycji instrumentalnych i pieśni.

Marceli Popławski zmarł 1 maja 1948 r. w Łodzi i pochowany został na Starym Cmentarzu Katolickim przy ul. Ogrodowej. Po stracie żony przed 1920 r. nowej rodziny nie założył.


Bibliografia:

K. Przybyszewski, Toruński Słownik Biograficzny, t. 1 ToMiTo Toruń 1998.


FOTOGALERIA