Drzewo kategorii
Licznik odwiedzin

PRAWDZIC KUCZALSKA Helena

PRAWDZIC KUCZALSKA Helena (1854–1927), pionierka wychowania fizycz¬nego kobiet w Polsce, nauczycielka gimnastyki w szkołach toruńskich, działaczka społeczna


Propagatorka gimnastyki szwedzkiej

Urodziła się w 1854 r. w Krzemieńcu na Podolu, w rodzinie ziemiańskiej. Trudno ustalić, jakie posiadała wykształcenie. Po konfiskacie przez rząd carski majątku Kuczalskich, Helena z rodzicami zamieszkała w Warszawie, gdzie nauczała języka francuskiego w domach prywatnych.

Chcąc doskonale poznać język udała się na studia filologiczne do Paryża. Tam poprzez studentów Szwedów zainteresowała się modną wówczas gimnastyką szwedzką Linga. Pragnąc dobrze poznać tę dziedzinę, aby następnie prowadzić i propagować ją w kraju, wyjeżdżała Kuczalska trzykrotnie do Szwecji; po raz drugi w 1890 r. i trzeci w 1892 r. Tam jako hospitantka zapoznała się z pracą Królewskiego Centralnego Instytutu Gimnastycznego oraz prywatnego Instytutu Gimnastycznego J. Arvedsona w Sztokholmie, w których uczono nauczycieli gimnastyki leczniczej i pedagogicznej.

Po powrocie do Warszawy w 1890 r. działała w dziedzinie wychowania fizycznego, a w 1892 r. otworzyła przy ul. Nowogrodzkiej w Warszawie, pierwszy na ziemiach polskich “Zakład Gimnastyki Szwedzkiej, Leczniczej, Zdrowotnej i Masażu dla Kobiet i Dzieci” Heleny Kuczalskiej. Zamierzała również założyć przy zakładzie szkołę dla nauczycieli gimnastyki, jednakże nie otrzymała na nią zezwolenia władz carskich.

W 1898 r. przeniosła zakład do nowego wygodnego lokalu przy ul. Marszałkowskiej – narożnik Moniuszki, gdzie 1 września 1900 r. uruchomiła pierwszy, półtoraroczny, nieoficjalny kurs dla nauczycielek gimnastyki. Nadal nie zrezygnowała z założenia szkoły. otworzyła ją, za zgodą władz, dopiero 1 kwietnia 1906 r. pod nazwą: “Warszawska Szkoła Gimnastyki Szwedzkiej i Masażu Heleny Kuczalskiej”. Szkoła miała 2-letni program nauczania. Wykształcono w niej oraz na kursach gimnastycznych wielu dobrych i poszukiwanych nauczycieli tej specjalności.


Inicjatorka ćwiczeń gimnastyki leczniczej

Kuczalska interesowała się też losem dzieci, organizując dla chorych – w miesiącach letnich, początkowo w Rabce, a później również w Ciechocinku – ćwiczenia gimnastyki leczniczej, dla zdrowych zaś gry i zabawy. Poza tym Kuczalska znana była w Warszawie jako działaczka Ogrodów Gier i Zabaw Ruchowych im . W. E. Raua; inicjatorka i założycielka żeńskiego gniazda “Sokoła” – Towarzystwa Gimnastycznego “Grażyna”, Towarzystwa Popierania Rozwoju Fizycznego Kobiet i Dzieci oraz Warszawskiego Klubu Wioślarek.

Oprócz tego pisała i tłumaczyła artykuły głównie z dziedziny wychowania fizycznego kobiet, zamieszczane m. in. w: “Ruchu”, “Zdrowiu”, “Krytyce Lekarskiej”, “Bluszczu” i “Słowie Pomorskim”; napisała książkę pt.: “Pół tuzina komedyjek, Upominek świąteczny i wakacyjny dla moich młodych przyjaciół z Rabki”, Warszawa 1900; wygłaszała odczyty oraz uczestniczyła w międzynarodowych kongresach wychowania fizycznego: w Brukseli w 1910 r., Odense w 1912 r. i w Paryżu w 1913 r. W latach 1914–1918 przebywała w Rosji.

Po zakończeniu pierwszej wojny światowej wróciła do kraju i zamieszkała w Toruniu, gdzie pracowała jako nauczycielka gimnastyki w miejskim gimnazjum żeńskim, następnie w seminarium nauczycielskim żeńskim, wreszcie jako założycielka i kierowniczka własnego przedszkola. Ponadto była przewodniczącą Gimnastyczno-Sportowego Koła Pań w Toruniu i Prezeską Koła Polek Polskiego Żołnierza oraz członkiem Zarządu Pomorskiego Towarzystwa Muzycznego. W 1924 r. odznaczona została Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.

Helena Kuczalska zmarła 30 kwietnia 1927 r. w Toruniu, a pochowana została na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie. Rodziny nie założyła. W Toruniu mieszkała przy ul. Bydgoskiej 62.


Bibliografia:
K. Przybyszewski, Toruński Słownik Biograficzny, t.. 3 ToMiTo UMK Toruń 2002


FOTOGALERIA