Drzewo kategorii
Licznik odwiedzin

ROSOCHOWICZ ARNOLD

ROSOCHOWICZ ARNOLD JAN (1889-1969), inż. budowniczy-architekt, przedsiębiorca budowlany i właściciel tartaku w Toruniu, działacz narodowy i społeczny.

Urodził się 26 VI 1889 w Miłosławiu w pow. wrzesińskim, w rodzinie Antoniego, działacza polskiego z czasów zaborów, i Kazimiery Kluczyńskiej. W 1909 ukończył Państwową Szkołę Budownictwa w Poznaniu, gdzie już jako student brał czynny udział w organizacji Stowarzyszenie Techników Polskich (1906), pracując w nim bardzo intensywnie. Absolwentom tej szkoły przyznano w 1914-18 prawo do jednorocznej służby wojskowej i tym samym awans na oficera.

Wcielony do armii niemieckiej brał udział w pierwszej wojnie światowej. Po ucieczce z wojska z nad Renu, w grudniu 1918 zgłosił się do Narodowej Rady Ludowej w Poznaniu, chcąc brać udział w powstaniu wielkopolskim. Tam oświadczono mu, że z racji swego przygotowania zawodowego będzie bardziej potrzebny w miejscu zamieszkania jego rodziców, tj. w Toruniu, gdzie są także prowadzone w konspiracji prace nad organizacją powstania antyniemieckiego na Pomorzu.

Po przybyciu do Torunia zgłosił się Rosochowicz do Polskiej Rady Ludowej, z ramienia której mianowany został dowódcą I kompanii Straży Ludowej w Toruniu. Natomiast kapitan Tadeusz Janowski rozkazał mu zorientować się, jak silne są załogi niemieckie w koszarach w obrębie twierdzy toruńskiej oraz jakie są zapasy drewna budulcowego w tartakach toruńskich i na składach, potrzebne dla ewentualnej odbudowy mostu w Toruniu (istniała obawa wysadzenia mostu przez Niemców i odcięcia Pomorza od Wielkopolski).

W trakcie tworzenia kompanii szturmowej i szeregów powstańczych w Toruniu Niemcy aresztowali kilkunastu członków toruńskiej Polskiej Rady Ludowej, co zmusiło toruńską Radę Ludową do zaniechania dalszych przygotowań do powstania zbrojnego. Wówczas Rosochowicz z polecenia Rady Ludowej wstąpił do niemieckiego związku „Arbeitsgeber-Verband für das Baugewerbe” w Toruniu, celem zorientowania się w panujących tam nastrojach, a zwłaszcza w możliwościach zatrudnienia polskich robotników przy pracach doraźnych, jednocześnie próbując wystarać się o nowe miejsca pracy na okres przejściowy podczas przejęcia miasta przez władze polskie. Pomagał także ochotnikom przy przejściu przez „zieloną granicę” do formujących się pułków pomorskich w Wielkopolsce.

Następnie z ramienia Rady Ludowej był członkiem komisji do przejmowania i pilnowania obiektów budowlanych, gmachów wojskowych i użyteczności publicznej; przejmował m.in. budynek dawnej Szkoły Przemysłowej na siedzibę Urzędu Województwa Pomorskiego (obecnie Collegium Maius UMK). Jako członek Komitetu Przygotowawczego do przyjęcia Wojska Polskiego i udekorowania miasta oraz dowódca I kompanii Straży Ludowej, kompletnie umundurowanej i uzbrojonej, witał wkraczające do Torunia Wojsko Polskie.

Podczas wojny polsko-bolszewickiej w 1920 stanął jako ochotnik na czele Drużyny Strzeleckiej, z zamiarem przyjścia na odsiecz Warszawie; jednakże Dowództwo Obozu Warownego w Toruniu zatrzymało go jako specjalistę w budowie twierdz i umocnień w celu umocnienia twierdzy toruńskiej przed inwazją bolszewicką.

W tym roku też był współzałożycielem Stowarzyszenia Techników w Toruniu, a w późniejszych latach czynnym członkiem Związku Techników Rzeczpospolitej Polskiej oddział toruński i Bractwa Strzeleckiego. Uważając wówczas, że przemysł budowlany winien się rozwijać, nie przyjął propozycji pracy w urzędach budowlanych i nie obawiając się konkurencji niemieckiej pobudował nowy, jedyny polski tartak parowy z heblarnią i przedsiębiorstwem robót inżynieryjno-budowlanych w Toruniu, tworząc w tej gałęzi polską placówkę przemysłową.

Rosochowicz zmarł 12 VII 1969 w Toruniu i pochowany został na cmentarzu staromiejskim św. Jerzego. W małżeństwie z Marią Antoniną Józefą Jankowską, ur. 17 V 1899 w Toruniu, córką kupca Józefata i Jadwigi z Rudzińskich, zm. 29 VII 1973, miał synów: Andrzeja Antoniego Józefa, ur. 5 IV 1926 w Toruniu, przymusowo wcielonego 1945 do Wehrmachtu, nie wrócił z wojny – ślad po nim zaginął; Jacka Ignacego ur. 5 VII 1928 w Toruniu, z zawodu technika budowlanego, zm. 4 X 1990 i pochowanego na cmentarzu staromiejskim św. Jerzego; Stefana Jana, ur. 24 XI 1929 Toruniu, absolwenta Akademii Rolniczej w Poznaniu – mgr. inż. leśnika, zm. 5 XI 1960 w Toruniu i pochowanego na cmentarzu staromiejskim św. Jerzego oraz Jerzego Michała, ur. 17 X 1943 w Toruniu, z zawodu technika mechanika, zamieszkałego z rodziną w domu po rodzicach.

Rosochowicz miał siostrę i 4 braci; siostra Janina, po mężu Schmidt, ur. w 1895 w Miłosławiu, ukończyła pensję Sióstr Urszulanek w Liebenthal (Lubomierz koło Kłodzka), zm. w 1927 w Toruniu, pochowana na cmentarzu staromiejskim św. Jerzego; bracia: Zbigniew, ur. w 1891 w Miłosławiu, z zawodu kupiec, zm. 17 I 1972 w Toruniu i pochowany na cmentarzu staromiejskim św. Jerzego; Marian, ur. w 1893 w Miłosławiu, inż. rolnictwa, dyr. Stadniny Koni w Walewicach, zm. w 1950 w Toruniu i pochowany na cmentarzu staromiejskim św. Jerzego; Tadeusz, ur. w 1898 w Miłosławiu, lekarz med. – psychiatra, zm. w 1954 w Starogardzie Gdańskim i tam pochowany; Henryk, ur. w 1900 w Miłosławiu, mgr inż. budowy okrętów, członek Polskiej Rady Portu Gdynia, zginał w 1942 w Oświęcimiu; Antoni Florian, ur. 4 V 1909 w Toruniu, mgr prawa – prawnik, zm. 22 IX 1977 w Toruniu i pochowany na cmentarzu staromiejskim św. Jerzego. W Toruniu Rosochowiczowie mieszkali przy ul. A. Mickiewicza 100.

Bibliografia
K. Przybyszewski, Toruński Słownik Biograficzny t. V, ToMiTo, UMK, Toruń 2007