Drzewo kategorii
Licznik odwiedzin

ROSZAK Jan

ROSZAK  Jan (1892–1952), dr prawa i ekonomista, dyrektor banków, działacz społeczny


Dyrektor okręgowy Banku w Katowicach

Urodził się 25 kwietnia 1892 r. w Poznaniu, w rodzinie urzędnika pocztowego Jana i Julii z Matuszewskich Uczęszczał do Gimnazjum św. Marii Magdaleny w Poznaniu, gdzie w 1912 r uzyskał świadectwo dojrzałości; następnie studiował prawo i ekonomię na Uniwersytecie i Wyższej Szkole Handlowej w Berlinie.

W 1916 r. złożył egzamin referendariuszowski przed Sądem Kameralnym w Berlinie i uzyskał doktorat z prawa. Po studiach praktykował od 18 września 1916 r. do 10 kwietnia 1917 r. w Banku Rzeszy (Reichsbank) w Berlinie, następnie do 12 czerwca 1917 r. jako wolontariusz bankowy w Domu Bankowym Kurt Asch w Berlinie, skąd powołany został do wojska.

Po powrocie z wojny był od 15 września 1918 do 16 kwietnia 1919 r. urzędnikiem bankowym w toruńskim oddziale Deutsche Bank. Po powstaniu wielkopolskim udał się do Poznania, gdzie do 30 kwietnia 1920 r. był kierownikiem Sekcji Handlu i Przemysłu przy Naczelnej Radzie Ludowej, a następnie rzeczoznawcą stosunków byłej Dzielnicy Pruskiej i zastępcą szefa Ekspozytury Obrotu Towarowego Ministerstwa Przemysłu i Handlu w Warszawie, z siedzibą w Berlinie.

Od 10 maja 1920 r. do 30 kwietnia 1922 r. był członkiem Zarządu Oddziału Banku Związku Spółek Zarobkowych w Toruniu, skąd udał się do Wąbrzeźna i tam do 31 marca 1923 r. był kierownikiem i współwłaścicielem Pomorskich Zakładów Wiertniczych “Zdrój”.

Po powrocie do Poznania był do 30 kwietnia 1924 r. szefem sekcji personalnej w centrali Banku Przemysłowców T. A. w Poznaniu, a następnie do 31 grudnia 1926 r. prokurentem i dyrektorem okręgowym tego Banku w Katowicach.

Z dniem 1 kwietnia 1927 r. został kierownikiem biura sprzedaży “Surofosfat” w Radomiu i Katowicach; funkcję tę pełnił do 1 kwietnia 1929 r.

Od 1 września 1929 r. do 31 grudnia 1930 r. był prokurentem dla spraw buchalteryjnych i finansowych w browarach poznańskich. W październiku 1931 r. wrócił na Górny Śląsk, gdzie otrzymał stanowisko syndyka i członka dyrekcji Komunalnej Kasy Oszczędności w Świętochłowicach, biorąc udział m. in. w akcjach oddłużeniowych, socjalnych itp. samorządów gospodarczych i terytorialnych.


Udział w akcji konta „A 1000”

Poza pracą zawodową dr. Jana Roszaka łączyły z Toruniem wydarzenia z okresu rewolucji antyniemieckiej po zakończeniu pierwszej wojny światowej, podczas której brał aktywny udział w działalności społeczno-politycznej.

W czasie swego zamieszkiwania w Toruniu, zaraz po zwolnieniu z wojska niemieckiego, od września 1918 r. włączył się czynnie w działalność Towarzystwa Gimnastycznego “Sokół”, zawieszoną przez lata wojenne. On to właśnie w gronie członków Zarządu Towarzystwa, wspólnie z dr med.. Zdzisławem Dandelskim, redaktorem Antonim Brejskim, Jakubem Suleckim, Bolesławem Makowskim i innymi, prowadził akcję werbunkową do “Sokoła”, której wynikiem było pozyskanie kilkuset członków.

Po zakończeniu wojny i wybuchu rewolucji listopadowej 1918 r. w Niemczech włączył się w konspiracyjne przygotowania do wybuchu zbrojnego powstania antyniemieckiego, którego celem był oswobodzenie Pomorza. Efektem tych działań było m. in. powstanie, (początkowo bezimiennie) Organizacji Wojskowej Pomorza, na czele której w Toruniu stał najpierw naczelnik Bolesław Makowski, a w styczniu 1919 r. kpt. Wacław Hulewicz.

Gdy zaniechano myśli o wybuchu powstania na Pomorzu, licząc na to, że zgodnie z pkt. 13 orędzia prezydenta Wilsona Polska odzyska Pomorze bez walki w wyniku postanowień traktatu wersalskiego, dr Roszak, jako członek Zarządu Banku Związku Spółek Zarobkowych i Gospodarczych w Toruniu włączył się w akcję tzw. konta “A 1000” – tworzenia funduszu na zakup broni – składanego ofiarnie przez ziemiaństwo pomorskie i lokowanego w tymże Banku dla powstańców wielkopolskich.

Poza tym był członkiem i brał aktywny udział w pracach Polskiej Rady Ludowej, z ramienia której był delegatem na odbywający się w dniach 3–5 grudnia 1918 r. Polski Sejm Dzielnicowy w Poznaniu. Ponadto był członkiem Rady Robotniczo-Żołnierskiej w Toruniu, radcą Izby Przemysłowo-Handlowej w Toruniu i członkiem Komisji Gospodarczej Magistratu toruńskiego. Należał także do Towarzystwa Naukowego w Toruniu.

Kiedy w połowie 1936 r. upłynęła 12-letnia kadencja prezydenta Torunia Antoniego Bolta, wojewoda pomorski Stefan Kirtiklis polecił organom miejskim rozpisanie konkursu na to stanowisko, wówczas wśród kilkunastu kandydatów do tej funkcji znalazł się także dr Jan Roszak. Ostatecznie jednak Rada Miejska Torunia powierzyła to stanowisko sędziemu Leonowi Raszei.

Dr Jan Roszak przeżył lata okupacji hitlerowskiej. Po wojnie był dyrektorem 2 Oddziału Narodowego Banku Polskiego w Katowicach. Zmarł 23 kwietnia 1952 r.


Bibliografia:

K. Przybyszewski, Toruński Słownik Biograficzny, t. 4 ToMiTo UMK Toruń 2004.


FOTOGALERIA