Drzewo kategorii
Licznik odwiedzin

ROTH FERDYNAND

ROTH FERDYNAND KAZIMIERZ HENRYK (1888-1941), inż. mierniczy, kierownik Oddziału Mierniczego, Urbanistycznego i Komunikacyjnego Zarządu Miasta w Toruniu, działacz społeczny.

Urodził się 20 VII 1888 w Brodach w Małopolsce, w rodzinie Ferdynanda i Leonardy z domu Strettner. Uczęszczał do gimnazjum w mieście rodzinnym gdzie w 1908 uzyskał świadectwo dojrzałości. W 1905-8 należał i działał w tajnej organizacji niepodległościowej uczniów gimnazjum. W tym czasie brał czynny udział w organizowaniu Drużyn Bartoszowych w Brodach i powiecie, był członkiem Towarzystwa Akademickiego Młodzieży Polskiej w Brodach. Następnie studiował na Politechnice (w szkole politechnice) we Lwowie, gdzie 1 lipca 1912 złożył egzamin państwowy na inż. mierniczego.

Do 31 grudnia 1912 pracował jako mierniczy prywatny, potem do 30 grudnia 1920, z przerwą 4 lat pierwszej wojny światowej, był kierownikiem Urzędu Katastralnego w Kalwarii Zebrzydowskiej; od 11 listopada 1918 w służbie państwa polskiego. W 1913 w Kalwarii Zebrzydowskiej był jednym z założycieli „Strzelca” i jego komendantem do wybuchu pierwszej wojny światowej.

Powołany do armii austriackiej, we wrześniu 1914 dostał się do niewoli rosyjskiej i jako jeniec wojenny działał jako tajny agitator wśród rekrutów armii rosyjskiej, za co skazany został na miesiąc ciężkiego aresztu. W 1917-18 w Bereźnie w pow. skowirskim i w Leszczynówce w pow. kumańskim wraz z jeńcami i miejscowymi Polakami rozpowszechniał ideę niepodległościową wśród tamtejszej ludności. Po powrocie z niewoli rosyjskiej z powodu niezdolności do służby wojskowej brał czynny udział w Straży Obywatelskiej w Kalwarii Zebrzydowskiej.

Prace na rzecz rozbudowy Torunia.
Następnie od 31 XII 1920 do 30 XII 1928 był kierownikiem Urzędu Katastralnego w Inowrocławiu, potem kierownikiem Oddziału Mierniczego, Urbanistycznego i Komunikacyjnego Zarządu Miasta w Toruniu. Jako kierownik wymienionego Oddziału inż. Roth także przez dłuższy czas p.o. naczelnika Wydz. Budownictwa Miejskiego, następnie Wydziału Rozbudowy Miasta; przyczynił się wówczas walnie do prac nad rozbudową miasta, których natężenie przypadło na okres jego urzędowania w toruńskim Zarządzie Miasta. W tym czasie urządzono nowe ulice, place i osiedla pod budowę domów miejskich. Ponadto prowadzono prace pomiarowe dla sporządzenia nowego planu rozbudowy miasta, zwłaszcza na terenach lewobrzeżnych Wisły.

Zasługą Rotha było także umiejętne zorganizowanie robót w celu zatrudnienia licznych rzesz bezrobotnych i to przez szereg lat. Roth był ponadto prezesem zarządu Związku Zawodowego Pracowników Miejskich, członkiem Komisji Szacunkowej Majątku Miejskiego, brał również aktywny udział w pracach społecznych, a zwłaszcza na terenie szkolnictwa powszechnego, m.in. był przewodniczącym Koła Przyjaciół Harcerstwa przy II drużynie męskiej (Szkoła Powszechna nr 12). Posiadał Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości, Medal Brązowy za Długoletnią Służbę. Latem 1939 brał udział w budowie umocnień wojskowych w rejonie Tucholi.

Po wybuchu drugiej wojny światowej 5 września 1939 Rothowie wraz z pra-cownikami Urzędu Miejskiego w Toruniu ewakuowali się do Kowla, a następnie zamieszkali w Brodach, skąd latem 1940 zostali deportowani na Syberię, do wsi Suchy Ług. Jako znającemu dobrze język rosyjski polecono Rothowi zorganizowanie i kierowanie grupą budowlaną do budowy domów dla nowych zesłańców. Tam Roth chorował i zmarł na początku października 1941 w Lesprowichozie.

W małżeństwie z Marią Pollak, ur. 25 I 1892 w Budzanowcach pow. Trembowla, córką Józefa i Marii z domu Machnik, miał córkę Zofię Ludmiłę, ur. 16 IX 1919 w Kalwarii Zebrzydowskiej, pow. Wadowice, i syna Jerzego Józefa, ur. 2 III 1927 w Inowrocławiu. W Toruniu Rothowie mieszkali przy ul. Podmurnej 6/8.

Bibliografia
K. Przybyszewski, Toruński Słownik Biograficzny t. V, ToMiTo, UMK, Toruń 2007