Drzewo kategorii
Licznik odwiedzin

RYCHCIK JAN

RYCHCIK JAN (1903-1988) pseudonim Leonard Leszczyński, pedagog, organizator szkolnictwa specjalnego na Pomorzu, działacz społeczny i polityczny.

Urodził się 27 III 1903 w Gruszce w pow. mławskim, w wielodzietnej rodzinie chłopskiej Antoniego i Anastazji Lorkowskiej. W 1914-18 ukończył 4 klasy prywatnego gimnazjum w Mławie, a w 1921 10-miesisięczny kurs dla nauczycieli pomocniczych w Brodnicy. Następnie 13 maja 1922 rozpoczął pracę nauczyciela pomocniczego w szkole wiejskiej w Wąpielsku, Zalesiu, Pokrzydowie i w Nowym Dworze w pow. brodnickim.

W 1925 przerwał pracę w szkole, by uzupełnić swoje kwalifikacje pedagogiczne. Przez 2 lata był słuchaczem Państwowego Seminarium Nauczycielskiego w Działdowie. W lipcu 1927 został powołany do odbycia rocznej służby wojskowej w Szkole Podchorążych Rezerwy Nr 1 w Ostrowie-Komorowie. Przez następny rok szkolny 1928/29 uczył już samodzielnie w Rywoczynach w pow. działdowskim, skąd na własną prośbę przeniesiony został do szkoły podstawowej w Działdowie, w której nauczał w latach 1929-32, uzyskując w ostatnim roku szkolnym płatny urlop na ukończenie Państwowego Instytutu Pedagogiki Specjalnej w Warszawie, gdzie jego nauczycielami byli m.in. Maria Grzegrzewska i Janusz Korczak.

Następnie nauczał do 1935 w szkole specjalnej w Grudziądzu, skąd przeniesiony został do Chojnic po wygraniu konkursu na kierownika tamtejszej szkoły powszechnej. Po roku został kierownikiem szkoły specjalnej w Toruniu, w której pracował do sierpnia 1939. Jednocześnie działał społecznie i politycznie w PCK, pełniąc funkcję sekretarza Okręgowej Komisji Kół Młodzieży PCK, Związku Obrony Kresów Zachodnich, następnie Polskiego Związku Zachodniego, będąc członkiem komitetu kontroli Zarządu Okręgu PZZ w Toruniu, Związku Nauczycielstwa Polskiego, gdzie od 1937 był członkiem Zarządu Okręgu Pomorskiego i Organizacji Młodzieży Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego. Jako nauczyciel szkoły specjalnej w Toruniu organizował także pomoc dla bezrobotnych nauczycieli oraz dożywianie dla biednych dzieci.

28 sierpnia 1939 zmobilizowany został jako podporucznik rezerwy do 63 pułku piechoty z przydziałem na dowódcę karabinów maszynowych. W kampanii wrześniowej doszedł aż nad Bzurę, gdzie 18 września dostał się do niewoli niemieckiej z której po dwóch dniach zbiegł. Okres okupacji spędził w Generalnej Guberni; ukrywał się w Wąsach pow. Mińsk Mazowiecki, gdzie do 30 czerwca 1943 był nauczycielem w jednoklasowej szkole powszechnej. Następnie przeniósł się do Ursusa koło Warszawy, został kierownikiem gminnego biura Rady Głównej Opiekuńczej.

Działał w Tajnej Organizacji Nauczycielskiej, uczestnicząc w organizowaniu sieci tajnego nauczania, współpracował wówczas z Czesławem Wycechem, pełnomocnikiem rządu londyńskiego. Uczył na tajnych kompletach przyjmując pseudonim Leonard Leszczyński. Jako uczestnik konspiracji AK brał udział w powstaniu warszawskim.

Po wojnie powrócił do Torunia i do 31 sierpnia 1946 był kierownikiem szkoły specjalnej. Następnie pracował w Kuratorium Okręgu Szkolnego Pomorskiego w Toruniu, początkowo p.o. wizytatora szkolnictwa specjalnego na województwo bydgoskie, koszalińskie i olsztyńskie, później aż do 1960 był kierownikiem-naczelnikiem działu szkolnictwa specjalnego i opieki nad dzieckiem. Od 1960 do 1 września 1969, tj. do przejścia na emeryturę, pracował w ośrodku metodycznym, kierując sekcją szkół specjalnych. Pracował też bezpośrednio z dziećmi w Zakładzie Wychowawczym im. J. Korczaka w Toruniu.

Był także organizatorem i kierownikiem prowadzonych przez ministerstwo kursów dla wizytatorów szkolnictwa specjalnego i dyrektorem zakładów wychowawczych dla dzieci upośledzonych i głuchych. W 1955 uzyskał w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Warszawie dyplom nauczyciela szkół średnich ogólnokształcących i zakładów kształcenia nauczycieli z zakresu pedagogiki (uproszczony egzamin państwowy). Jednocześnie działał aktywnie społecznie, będąc m.in. od 1 kwietnia 1945 do 17 kwietnia 1948 prezesem Zarządu Okręgu Pomorskiego ZNP w Toruniu; reaktywował wówczas wspólnie z Władysławem Dobrowolskim i Janem Borkiem oddział powiatowego Związku. W 1957 na VI zjeździe delegatów został członkiem Prezydium Zarządu Głównego ZNP, a na VII zjeździe w 1960 został ponownie wybrany do ZG ZNP.

Ponadto w 1945 był współorganizatorem, następnie do 1950 prezesem Spółdzielczej Księgarni Nauczycielskiej w Toruniu, prowadzącej wydawnictwo, sprzedaż i wypożyczanie książek i podręczników szkolnych. Był także jednym z założycieli i członkiem Komitetu Redakcyjnego miesięcznika „Życie Szkoły”, wydawanej początkowo przez Wydział Pedagogiczny Zarządu Okręgu ZNP w Toruniu, później Ministerstwa Oświaty.

W 1948 był inicjatorem założenia w Toruniu Spółdzielni Inwalidów im. Jana Kilińskiego, został jej prezesem, a później przewodniczącym rady nadzorczej. Był także współzałożycielem i przewodniczącym komisji rewizyjnej Powszechnej (Toruńskiej) Spółdzielni Spożywców. Należał do grupy inicjatorów (PPR, PPS, PZZ, ZNP) powołania uniwersytetu w Toruniu. W czerwcu 1945 zjazd delegatów Okręgu Pomorskiego ZNP na jego wniosek uchwalił rezolucję wzywającą władze państwowe do szybkiego i ostatecznego rozstrzygnięcia losów uczelni.

Od maja 1945 do 1947 był członkiem Stronnictwa Ludowego. W czerwcu 1956 został kandydatem, a w 1957 członkiem PZPR, będąc członkiem egzekutywy POP przy Kuratorium oraz nieetatowym instruktorem Komitetu Miejskiego PZPR. W tymże roku został też przewodniczącym komisji rehabilitacyjnej przy Zarządzie Okręgu ZNP dla rozpatrzenia spraw nauczycieli skrzywdzonych przez władze oświatowe w 1950-57.

W 1946-72 był ławnikiem sądu powiatowego, a następnie sądu dla nieletnich w Toruniu. Był członkiem ZBoWiD, przewodniczącym komisji weryfikacyjnej Koła Nauczycielskiego, od 1976 zastępcą przewodniczącego Koła nr 3 ZBoWiD i członkiem wojewódzkiej komisji rewizyjnej Zarządu Woj. tej organizacji w Toruniu. W ostatnich latach swego życia działał w kole emerytów ZNP i przewodniczył Zarządowi Ogródków Działkowych ZNP. W uznaniu zasług za pracę społeczną odznaczony został m.in.: Krzyżem Oficerskim i Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Krzyżem Partyzanckim, Warszawskim Krzyżem Powstańczym, Medalem Komisji Edukacji Narodowej, honorowym tytułem „Zasłużony Nauczyciel PRL”, dwukrotnie Srebrnym Krzyżem Zasługi, Złotą Odznaką ZNP i Odznaką ZNP za Tajne Nauczanie.

Zmarł 3 II 1988 w Toruniu i pochowany został na cmentarzu staromiejskim św. Jerzego w Toruniu. Jego żona Halina, ur. 13 VI 1915 w Dniepropietrowsku, zmarła 17 XII 1995. W Toruniu Rychcikowie mieszkali przy ul. Legionów 1/6.

Bibliografia
K. Przybyszewski, Toruński Słownik Biograficzny t. V, ToMiTo, UMK, Toruń 2007