Drzewo kategorii
Licznik odwiedzin

RYNIEWICZ ANTONI

RYNIEWICZ ANTONI (1881-1944), filolog polski i romański, nauczyciel i dyrektor gimnazjum , autor prac historyczno-literackich i pedagogicznych, kurator Kuratorium Okręgu Szkolnego Pomorskiego w Toruniu, działacz społeczny.

Urodził się 14 IX w Mielcu, w rodzinie Tomasza i Julii ze Staniszewskich. Uczęszczał do III Gimnazjum Klasycznego w Krakowie i gimnazjum w Bochni, gdzie w 1900 uzyskał świadectwo dojrzałości. Po odbyciu rocznej służby wojskowej w Wiedniu rozpoczął studia filologiczne na Wydziale Filozofii Uniwersytetu Lwowskiego. Po otrzymaniu stypendium rządowego w roku akademickim 1903/1904 kontynuował dalsze studia na Uniwersytecie w Wiedniu oraz w nowym roku na Sorbonie w Paryżu.
W 1905 został nauczycielem języka polskiego i francuskiego oraz historii w Wyższej Szkole Realnej w Stanisławowie. W nowym roku zdał we Lwowie egzamin nauczycielski uprawniający do nauczania języka polskiego i francuskiego w szkołach średnich, w czerwcu 1908 otrzymał dyplom doktorski na Uniwersytecie Lwowskim. W 1907-9 był nauczycielem gimnazjum w Śniatyniu, a później do 1914 w II Szkole Realnej we Lwowie.

W tamtych latach dużo podróżował oraz publikował, m.in.: w Sprawozdaniu Dyrekcji c. k. Wyższej Szkoły Realnej w Stanisławowie za rok szkolny 1906/1907 opublikował pracę Listy Krasickiego. Szkic krytyczno-porównawczy, a w „Pamiętniku Literackim” z 1909 artykuł Nowe objaśnienia tytułu Anheliego.

Porucznik wojsk austriackich
Po wybuchu pierwszej wojny światowej w stopniu porucznika został przydzielony do 36 pułku pospolitego ruszenia wojsk austriackich i skierowany na front wschodni, gdzie dostał się do niewoli rosyjskiej. Dzięki zabiegom Komitetu Polskiego w Kijowie od października 1915 otrzymał status uchodźcy.

Zamieszkał w tym mieście i w roku szkolnym 1916/1917 uczył w polskim gimnazjum żeńskim, a następnie do 1919 był dyrektorem męskiego gimnazjum „Macierzy Polskiej” i członkiem zarządu polskiego towarzystwa nauczycielskiego w Kijowie. Ponadto był członkiem Wydziału Oświaty Przy Komitecie Rady Okręg. Kijowskiej Polskiego Towarzystwa Pomocy Ofiarom Wojny, z ramienia którego opracował „Prowizoryczny program szkół średnich na Rusi”. Poza tym dla potrzeb szkół polskich napisał i wydał w Kijowie w 1919 Początkowy kurs historii średniowiecznej i nowożytnej ze szczególnym uwzględnieniem dziejów Polski następnie wydał w 1920 oraz 1929 we Lwowie.

Latem 1919 powrócił Ryniewicz do Polski i został nauczycielem II Szkoły Realnej we Lwowie. Tu w 1920 opublikował dla potrzeb szkolnych Zwięzły podręcznik do nauki języka francuskiego oraz Gramatykę elementarną języka francuskiego.

W marcu 1920 przybył na Pomorze, gdzie został dyrektorem państwowego gimnazjum w Chełmnie. Już podczas pierwszej polskiej konferencji Rady Pedagogicznej, odbytej 12 kwietnia tego roku, złożył hołd pamięci polskich pedagogów i wychowanków, którzy w latach zaboru pruskiego ratowali polskość gimnazjum przed germanizacją. Stanowisko dyrektora gimnazjum piastował do czerwca 1921, a następnie do sierpnia 1925, z krótką przerwą od września 1923 do stycznia 1924, kiedy pełnił obowiązki kuratora Okręgu Szkolnego Wołyńskiego – był wizytatorem Kuratorium Okręgu Szkolnego Pomorskiego. W październiku 1923 z okazji 150-rocznicy ustanowienia Komisji Edukacji Narodowej i śmierci ks.S. Konarskiego, jako przewodniczący Komitetu Obchodowego z ramienia Zarządu Okręgu Towarzystwa Nauczycieli Szkół Wyższych w Toruniu, zamieścił w „Słowie Pomorskim” okolicznościowy artykuł, w którym pisał na temat oświaty i wychowania młodzieży na przykładzie ważnych faktów i wydarzeń historycznych z życia narodu.

Natomiast we wrześniu 1925 w związku z inauguracją w Toruniu „Wielkiego Tygodnia Lotniczego” w obszernym artykule na łamach „Słowa Pomorskiego” apelował do społeczeństwa aby nie zdawało troski o bezpieczeństwo kraju tylko na barki rządu, lecz wykazało się dobrowolną ofiarnością na rzecz rozwoju lotnictwa w Polsce. Z podobnym apelem wystąpił w październiku 1937 z okazji Tygodnia Budowy Szkół Powszechnych przed mikrofonami Rozgłośni Pomorskiej Polskiego Radia w Toruniu, przedstawiając zagadnienia szkolnictwa na Pomorskiego. Od września 1925 do listopada 1927 był kuratorem Okręgu Szkolnego Wileńskiego, następnie do marca 1929 kuratorem Okręgu Szkolnego Łódzkiego, po czym przeniesiony został w stan spoczynku.
W 1929-1935 był dyrektorem prywatnego gimnazjum męskiego im. Edwarda Rontalera w Warszawie. Był wówczas także członkiem Wydziału Szkolnego oraz Wydziału Bibliotek i Oceny Książek Polskich Macierzy Szkolnej. W tym okresie opracował i wydał jako lektury z języka francuskiego Les femmes savantes (Poznań 1930) Molier’a i Histoire de Charles XII (Poznań 1931) .

Kurator Kuratorium Okręgu Szkolnego Pomorskiego
Powołany z powrotem do służby czynnej i mianowany kuratorem KOS Pom. w Toruniu, pełnił swe obowiązki od 1 września 1937 do wybuchu drugiej wojny światowej. Po przybyciu ponownie do Torunia włączył się w życie kulturalne miasta, pisał artykuły do prasy pomorskiej o patriotycznym wychowaniu młodzieży, w 1937 przyjął funkcję prezesa reaktywowanego po przerwie Towarzystwa Przyjaciół Torunia (wcześniej i obecnie ToMiTo), gdzie m.in. wygłaszał odczyty, np.: Wskazania wychowawcze w filozofii Bergsona.

3 kwietnia 1938 w związku ze zmianą granic administracyjnych i utworzeniem tzw. „Wielkiego Pomorza”, w obszernym artykule w „Słowie Pomorskim” pisał o pięknie krajobrazu i zabytków Pomorza. Ponadto był prezesem Pomorskiego Okręgowego Komitetu Towarzystwa Popierania Budowy Szkół Powszechnych (1938-39), prezesem Zarządu Regionalnego Społecznego Komitetu Radiofonizacji Kraju w Toruniu. Ryniewicz odznaczony był Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.

W czasie okupacji niemieckiej mieszkał w Warszawie, pracował w szkołach średnich i brał udział w tajnym nauczaniu. Działał też w Biurze Szkolnym Ziem Zachodnich. Zginął od kuli niemieckiej 3 VIII 1944 w powstaniu warszawskim podczas udzielania pomocy rannemu dozorcy domu przy ul. Raszyńskiej 56, w którym mieszkał. W dorobku naukowym, poza już wspomnianymi, pozostawił wiele cennych prac ogłaszanych w czasopismach pedagogicznych i wygłaszanych na zjazdach pedagogicznych w Paryżu i Genewie (1930).

W małżeństwie zawartym 31 I 1910 z Haliną ze Speichertów miał córkę Janinę. W Toruniu mieszkał przy ul. H. Sienkiewicza 46.

Bibliografia
K. Przybyszewski, Toruński Słownik Biograficzny t. V, ToMiTo, UMK, Toruń 2007