Drzewo kategorii
Licznik odwiedzin

SKOWROŃSKI Marian Józef

SKOWROŃSKI Marian Józef (1900–1979), dr med., lekarz powiatowy i miejski w Toruniu, działacz społeczny


Doktor wszechnauk lekarskich

Urodził się 9 marca 1900 r. w Ostrowie Wielkopolskim, w rodzinie nauczycielskiej Władysława i Hortensji z Kamieńskich. W mieście rodzinnym uczęszczał do szkoły powszechnej i Gimnazjum Męskiego (obecnie I Liceum Ogólnokształcące). które ukończył w 1919 r.

Posiadając uzdolnienia artystyczne w zakresie malarstwa i muzyki, uczył się jednocześnie gry na fortepianie. Podczas nauki w gimnazjum ostrowskim był w 1915 r. współzałożycielem gimnazjalnej drużyny harcerskiej oraz należał do tajnego Towarzystwa Tomasza Zana, a w okresie wydarzeń poprzedzających Powstanie Wielkopolskie organizował w auli szkolnej lekcje śpiewu polskiego z towarzyszeniem fortepianu, które cieszyły się wielkim powodzeniem.

Po utworzeniu Uniwersytetu Poznańskiego rozpoczął studia przyrodnicze na Wydziale Filozoficznym, lecz wkrótce przeniósł się na Wydział Lekarski tej uczelni, skąd w 1923 r. wyjechał do Krakowa, gdzie na Uniwersytecie Jagielońskim studiował dalej medycynę i 4 marca 1927 r. uzyskał tytuł doktora wszechnauk lekarskich.

Jeszcze przed uzyskaniem dyplomu pracował w charakterze wolontariusza od 1 października 1925 r. do 1 czerwca 1926 r. w Zakładzie Higieny Uniwersytetu Jagiellońskiego, a następnie do 1 października 1927 r. w charakterze etatowego asystenta, pod kierunkiem prof. dr. Witolda Gądzikiewicza. Zajmował się wówczas zagadnieniami higieny doświadczalnej, przemysłowej i społecznej oraz metodologią tych nauk.

Wynikiem tej pracy było 9 publikacji zamieszczonych w “Polskiej Gazecie Lekarskiej”, “Klinice Ocznej”, “Archiwum Higieny”, “Przyrodzie Technice” oraz w czasopiśmie niemieckim. Poza tym prowadził wykłady i był egzaminatorem z dziedziny higieny ogólnej oraz higieny dziecka i opieki społecznej nad dzieckiem w Uniwersyteckiej Szkole Pielęgniarek i Higienistek im. Rokefellera w Krakowie.

Uchwałą z 5 lipca 1927 r Senat Akademicki Uniwersytetu Jagiellońskiego na wniosek Rady Wydziału Lekarskiego mianował dr. Mariana Skowrońskiego starszym asystentem Kliniki Pediatrycznej U. J. z ważnością nominacji od 1 października tego roku. Na stanowisku tym dr Skowroński zorganizował i prowadził przy klinice laboratorium do badań mleka, wygłaszał odczyty oraz opublikował kilka prac naukowych.


Lekarz miejski w Toruniu

W 1929 r. dr Skowroński zamieszkał w Toruniu, gdzie z dniem 1 lutego tego roku zaangażowany został na stanowisko lekarza powiatu toruńskiego, prowadząc jednocześnie prywatną praktykę jako specjalista chorób dziecięcych i pełniąc obowiązki lekarza szkolnego w Państwowym Gimnazjum Męskim im. M. Kopernika.

1 października 1931 r. magistrat toruński powierzył dr. Skowrońskiemu kierownictwo Wydziału Zdrowia oraz czynności lekarza sanitarnego i miejskiego w obrębie administracyjnym m. Torunia.

Zakres jego obowiązków obejmował m. in. opracowywanie planów dotyczących: higieny społecznej, walki z chorobami zakaźnymi i społecznymi, zakładów leczniczych, ambulatoriów, uzdrowisk, cmentarzy. Poza tym dr Skowroński jako lekarz miejski był jednocześnie lekarzem zaufania opieki społecznej miasta i w tym charakterze sprawował nadzór nad lecznictwem gminno-ubogich i wenerycznie chorych oraz wykonywał czynności lekarza sportowego w sprawach związanych z medycyną sportową.

Z chwilą przyjęcia na stanowisko lekarza miejskiego, dr. Skowrońskiemu powierzono jednocześnie stanowisko ordynatora oddziału dziecięcego Szpitala Miejskiego, a prezydent miasta Antoni Bolt mianował go jeszcze członkiem Deputacji Straży Pożarnej i Czyszczenia Miasta.

Mając tak rozległy zakres obowiązków, dr Marian Skowroński nie zaniechał przy tym działalności społecznej i naukowej. Będąc aktywnym członkiem Towarzystwa Lekarskiego w Toruniu pisał artykuły z zakresu swej specjalności lekarskiej do czasopism medycznych (opublikował około 20 prac naukowych z zakresu higieny doświadczalnej, zdrowia publicznego i chorób dziecięcych); wygłaszał odczyty na zebraniach Towarzystwa Lekarskiego i Konfraterni Artystów, której był członkiem, działał aktywnie w Towarzystwie Przyjaźni Polsko-Belgijskiej. Ponadto był zastępca członka Rady Okręgu Pomorskiego PCK.

W 1934 r. na łamach “Słowa Pomorskiego”, (nr 68–84) zamieścił obszerny, ilustrowany artykuł p.t. “Jak w średniowieczu dbano o zdrowie mieszkańców miasta Torunia”.

Po wybuchu drugiej wojny światowej dr Marian Skowroński został 11 kwietnia 1940 r. aresztowany przez Gestapo w Toruniu, w ramach tzw. “Intelligenzaktion” i osadzony w jednym z toruńskich fortów, a następnie wywieziony do obozu koncentracyjnego w Sachsenhausen koło Oranienburga.

W tym obozie zagłady, na skutek prymitywnych warunków sanitarnych, morderczej pracy i niedostatecznego odżywiania (do połowy września 1940 r. ubyło mu 35 kg wagi), ciężko zachorował na gruźlicę. Wywieziony został następnie do obozu koncentracyjnego w Dachau – cudem przeżył transport w wagonach bydlęcych.

Następnie, dzięki współwięźniowi, Zygmuntowi Sroczyńskiemu, koledze z czasów wspólnych studiów w Uniwersytecie Poznańskim udało się dr. Skowrońskiemu otrzymać lżejszą pracę i dodatkowe porcje zupy; stan jego zdrowia uległ poprawie.
Zatrudniony został wówczas na plantacji ziół, potajemnie leczył chorych. Z narażeniem własnego życia zdobywał dla nich lekarstwa, ratując wielu więźniom życie. Należał do powstałej w bloku 18 w 1940 r., zakonspirowanej organizacji pomocy koleżeńskiej pod nazwą “Samoobrona”.

Wiosną 1942 r. otrzymał pracę w obozowym laboratorium biologicznym, gdzie obok pracy badawczej powierzono mu także udzielanie pierwszej pomocy ofiarom wypadków. W tej pracowni biologicznej, dobrze wyposażonej w księgozbiór botaniczny i farmakologiczny pisał swój podręcznik “Fytoterapia chorób dziecięcych”, wydany drukiem po wojnie.


Na emigracji w USA

Zaraz po uwolnieniu obozu, 29 kwietnia 1945 r., przez 7-mą Armię Stanów Zjednoczonych, powierzono dr. Marianowi Skowrońskiemu leczenie chorych na gruźlicę współwięźniów w byłym szpitalu SS-mańskim, a w lipcu tego roku zaoferowano mu stanowisko dyrektora generalnego służby lekarskiej Misji Watykańskiej w Niemczech Zachodnich, w szpitalu powiatowym w Vaihingen-Enz, adaptowanym przez okupacyjne władze francuskie na sanatorium przeciwgruźlicze. W sanatorium tym przeprowadzano wszystkie większe zabiegi chirurgiczne oraz utworzono specjalny oddział dla dzieci z gruźlicą.

Po zlikwidowaniu w 1948 r. agend Misji Watykańskiej, dr Skowroński pracował jeszcze przez kilka miesięcy w szpitalu w Heilbronnie, a następnie wyemigrował z drugą żoną i córką z pierwszego małżeństwa Krystyną do Nowego Jorku. W lutym 1949 r. otrzymał posadę lekarza domowego oddziału gruźliczego szpitala powiatowego w Saginaw, Michigan.

Po złożeniu w czerwcu 1950 r. egzaminów stanowych otrzymał prawo praktyki lekarskiej w Stanie Nowy Jork. W 1955 r. uzyskał obywatelstwo Stanów Zjednoczonych i złożył kolejny egzamin uprawniający do praktyki lekarskiej w Stanie Michigan oraz do objęcia stanowiska asystenta dyrektora Szpitala Powiatowego w Saginaw.

W dwa lata później został starszym ordynatorem Michigańskiego Sanatorium Stanowego w Howell, a następnie zaproponowano mu przekształcenie tego sanatorium na szpital dla umysłowo upośledzonych dzieci, co łączyło się z awansem na superintendenta stanowego tej nowej placówki. Na stanowisku tym pracował do 1970 r., to jest do osiągnięcia wieku emerytalnego.

Następne lata życia spędzał wraz z rodziną na wschodnim wybrzeżu Florydy, gdzie nabył posiadłość w Deer Field Beach. Dr med. Marian Józef Skowroński zmarł śmiercią tragiczną 24 grudnia 1979 r., potrącony przez samochód.

Pierwszą jego żoną (ślub 24 czerwca 1929 r.) była Irena Agnieszka Jaranowska, urodzona 22 grudnia 1899 r. w Łobzowie. Zmarła 20 lipca 1989 r. i pochowana została w grobach rodzinnych na cmentarzu przy ul. Wybickiego w Toruniu.

Z małżeństwa tego urodziła się 9 grudnia 1930 r. w Toruniu, córka Krystyna Maria.W Toruniu Skowrońscy mieszkali przy ul Chełmińskiej 12, następnie przy Rynku Nowomiejskim 25.


Bibliografia:
K. Przybyszewski, Toruński Słownik Biograficzny,  t. 4 ToMiTo UMK Toruń 2004.


FOTOGALERIA