Drzewo kategorii
Licznik odwiedzin

SOCHANIEWICZ Kazimierz Roman

SOCHANIEWICZ  Kazimierz Roman (1892–1930), dr, historyk, archiwista


Doktor filozofii

Urodził się 28 lutego 1892 r. w Wieliczce, w rodzinie lekarza weterynarii Teofila, referenta spraw weterynaryjnych w Wydziale Samorządu Krajowego we Lwowie. Po ukończeniu czteroklasowej szkoły ludowej uczęszczał do gimnazjum klasycznego we Lwowie, wykazując duże zamiłowanie do historii; wiosną 1910 r. uzyskał świadectwo dojrzałości.

We Lwowie też ukończył uniwersytet, uzyskując w 1918 r. stopień doktora filozofii, jako uczeń głównie profesorów Stanisława Zakrzewskiego i Ludwika Finkla. Przez rok studiował w Instytucie Badań Historycznych (Institut für oesterreichische Geschichtsforsung) w Wiedniu. Jednocześnie w latach 1910–1912 odbył praktykę archiwalną w Archiwum XX Sapiehów.

Brał udział w pierwszej wojnie światowej, w stopniu oficera. Trudne warunki wojenne nadszarpnęły jego i tak już słabe zdrowie, lecz mimo to podczas pełnienia służby wojskowej wykorzystywał każdą wolną chwilę na prowadzenie poszukiwań naukowych, których rezultaty ogłaszał drukiem.

Potwierdzeniem wierności Sochaniewicza Zamościowi był jego udział w Zjeździe Naukowym im. Szymona Szymonowicza w Zamościu we wrześniu 1929 r., na którym wygłosił referat naukowy pt.: “Zagadnienia regionalne Zamojszczyzny” i pełnił funkcję sekretarza Zjazdu.

Referat ten został zamieszczony następnie w wydanym w 1930 r. w Zamościu “Pamiętniku” tego Zjazdu. Sochaniewicz postulował w nim m. in. badania naukowe monograficzne dotyczące Zamościa, Zamoyskich i Zamojszczyzny oraz wydawanie źródeł historycznych mogących ułatwić te badania. Do zagadnień tych powrócił także na Zjeździe Naukowym im. Jana Kochanowskiego w Krakowie w dniach 8 i 9 czerwca 1930 r., podczas którego ciężko zaniemógł, by w końcu ulec rozwijającej się chorobie.

Posiadając teoretyczne przygotowanie archiwalne i gruntowną znajomość języka niemieckiego nabytą w Wiedniu, Kazimierz Sochaniewicz zatrudniony został w państwowej służbie archiwalnej Odrodzonej Rzeczypospolitej. W latach 1919–1921 pracował w Wydziale Archiwów Państwowych w Warszawie, przede wszystkim w dziale Polskiego Archiwum Wojennego i Archiwum Skarbowym, kładąc w uporządkowanie tych zbiorów wiele pracy.

Następnie powrócił do Lwowa i poświęcił się pracy pedagogicznej, zostając profesorem historii i geografii w Prywatnym Gimnazjum Realnym im. Henryka Jordana; nie zaniedbywał przy tym pracy naukowej. W 1924 r. wysłany został jako ekspert delegacji Polskiej Państwowej Komisji Rewindykacyjnej w Moskwie, do prac poszukiwawczych zbiorów i pamiątek polskich w Rosji.

Doznał tam wielu przykrości, został aresztowany i przez dłuższy czas osadzony jako więzień polityczny w osławionych Butyrkach moskiewskich, co znowu mocno przyczyniło się do zniszczenia jego zdrowia. Po zwolnieniu wrócił do Lwowa, gdzie pracował do 1929 r. w VI Państwowym Gimnazjum im. Stanisława Staszica, będąc m. in. w latach 1927–1928 organizatorem kursu pedagogicznego i paleograficznego zorganizowanego przez Akademickie Koło Historyków Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie.


Kierownik Archiwum  Miejskiego

Wiosną 1929 r. Magistrat toruński rozpisał konkurs na posadę archiwisty Archiwum Miejskiego; wśród chętnych na to stanowisko zgłosił swoją kandydaturę również dr Kazimierz Sochaniewicz.

W październiku 1929 r. dr Kazimierz Sochaniewicz przybył do Torunia, by objąć kierownictwo Archiwum Miejskiego, w charakterze pracownika kontraktowego. Już wcześniej uzyskał zgodę kuratora Okręgu Szklonego we Lwowie Ignacego Pytlakowskiego oraz Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego na zwolnienie od zajęć szkolnych i bezpłatny urlop na czas do 31 sierpnia 1931 r.

W zawartej między Magistratem toruńskim a dr. Sochaniewiczem umowie w sprawie stosunku służbowego, zobowiązywał się on, poza zwykłymi obowiązkami archiwisty miejskiego, m. in. do: całkowitego uporządkowania zbiorów archiwum miasta w celu udostępnienia ich badaczom, opracowania statutu, regulaminu wewnętrznego i regulaminu pracowni naukowej archiwum, przygotowania do druku “Księgi ławniczej m. Torunia z lat 1363–1418”, objęcia referatu Wydawnictwa “Monografii m. Torunia”, przygotowywanej na 700-lecie miasta w 1933 r.

Poza tym dr. Sochaniewiczowi nie wolno było wykonywać pobocznych płatnych zajęć bez zgody Magistratu. Jedyny wyjątek stanowiła tu podjęta przez Sochaniewicza, jako członka Towarzystwa Miłośników Historii w Poznaniu, zlecona mu przez to Towarzystwo praca na temat historii politycznej Torunia w średniowieczu, do wspomnianej już planowanej “Monografii m. Torunia”. Oprócz tego otrzymał dr Sochaniewicz zgodę na nauczanie historii w I Gimnazjum Męskim im. Mikołaja Kopernika w Toruniu.

Chcąc spełnić solidnie podjęte przez siebie zadania, Kazimierz Sochaniewicz zabrał się z zapałem do pracy. W okresie do czerwca 1930 r. dokonał częściowej reorganizacji Archiwum, przygotowując je do roli “ogólno pomorskiego krajowego archiwum” i solidnego warsztatu pracy naukowo-badawczej oraz przygotował do wydania wspomnianą wyżej “Księgę ławniczą” oraz Kodeks dyplomatyczny Torunia. Pracę tę, podjętą z wielkim umiłowaniem przedmiotu i znawstwem zawodowym, przerwała mu choroba i przedwczesna śmierć.

Poza pracą zawodową i naukową dr Kazimierz Sochaniewicz oddawał się także z powodzeniem działalności społecznej; był m. in.: sekretarzem Polskiego Towarzystwa Heraldycznego, członkiem Zarządu Towarzystwa Naukowego w Toruniu, prezesem Związku Zawodowego Nauczycieli Szkół Średnich we Lwowie, członkiem Polskiego Towarzystwa Historycznego, Towarzystwa dla Popierania Nauki Polskiej we Lwowie, Towarzystwa Przyjaciół Zamościa, Towarzystwa Bibliofilów im. Joachima Lelewela w Toruniu i Tymczasowego Komitetu dla Stworzenia Muzeum Pomorskiego w Toruniu.

Oprócz tego współpracował z Komisją. Historyczną Polskiej Akademii Umiejętności w Krakowie; wygłaszał odczyty i referaty. Odznaczony był “Krzyżem Obrony Lwowa” i “Orlętami”.

Dr Kazimierz Sochaniewicz zmarł 28 grudnia 1930 r. we Lwowie i pochowany został na tamtejszym Cmentarzu Łyczakowskim.

W małżeństwie, zawartym 26 czerwca 1926 r., z Zofią Heleną ze Szczurkiewiczów, miał syna Lesława Teofila Juliana.

Z odejściem dr. Kazimierza Sochaniewicza nauka polska straciła jednostkę wybitną i obdarzoną wyjątkową wprost pamięcią, która pozwalała mu orientować się w najbardziej skomplikowanych problemach naukowych. Dzięki wielkim zdolnościom, nadzwyczajnej erudycji i zamiłowaniu do nauk historycznych zajmował poczesne miejsce wśród polskich badaczy przeszłości.

Należał do wybitnych w Polsce znawców historii prawa polskiego, heraldyki oraz dziejów miar i wag w Polsce. Był on autorem przeszło 120 publikacji naukowych zamieszczonych w różnych czasopismach, rocznikach, księgach pamiątkowych i w osobnych wydawnictwach.

Imię dr. Kazimierza Sochaniewicza nosi jedna z ulic Zamościa. W Toruniu mieszkał przy ul. Łaziennej 28, następnie Stanisława Moniuszki 1.


Bibliografia:

K. Przybyszewski, Toruński Słownik Biograficzny, t. 2, ToMiTo UMK Toruń 2000.


FOTOGALERIA