Drzewo kategorii
Licznik odwiedzin

SOKOŁOWSKI Tadeusz Mieczysław

SOKOŁOWSKI Tadeusz Mieczysław (1887–1965), płk, prof. dr med., chirurg, starszy ordynator oddziału wewnętrznego 8 Szpitala Okręgowego w Toruniu


Lekarz 3 pułku piechoty Legionów

Urodził się 28 października 1887 r. w Worobinie w powiecie rówieńskim na Wołyniu, w majątku Broel-Platerów, w którym jego ojciec był pracownikiem administracji. W 1896 r. rodzice jego przeprowadzili się do Łodzi, chcąc zapewnić trójce swoich dzieci możliwość kształcenia się. W tym samym roku rozpoczął Sokołowski naukę w rosyjskim państwowym gimnazjum filologicznym; w klasie VI został członkiem “Koła”, tajnej organizacji samokształceniowej, której celem było studiowanie historii i literatury polskiej. W 1905 r. brał udział w strajku szkolnym, został wydalony z gimnazjum i pozbawiony prawa nauki w szkołach Królestwa Kongresowego. W tym czasie zetknął się z działaczami Polskiej Partii Socjalistycznej (PPS).

Brak możliwości dalszej nauki skłonił go do wyjazdu do Krakowa, by wziąć udział w kursach przygotowujących do matury, zorganizowanych dla młodzieży z zaboru rosyjskiego przez prof. Władysława Heinricha. Wkrótce jednak zrezygnował z kursu i udał się do Fryburga Szwajcarskiego, gdzie warunkowo przyjmowano na studia Polaków, także bez świadectwa dojrzałości. Podjął studia na Wydziale Przyrodniczym tamtejszego Uniwersytetu. Poznał tam kilku znanych polskich profesorów oraz Ignacego Mościckiego, późniejszego prezydenta Polski. Po krótkim pobycie wyjechał z Fryburga do Łodzi, gdzie zaangażował się w pracę partyjną PPS. Z początkiem 1907 r. udał się ponownie do Krakowa i tam jako ekstern złożył jesienią tego roku egzamin maturalny w III Gimnazjum (św. Jacka)

Po uzyskaniu świadectwa dojrzałości rozpoczął studia medyczne na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, które ukończył w 1913 r., uzyskując dyplom doktora wszechnauk lekarskich. Po studiach pracował krótko jako lekarz zdrojowy w Swoszowicach (obecnie w granicach m. Krakowa), a potem w Sławkowie pod Olkuszem. Z początkiem 1914 r. wrócił do Krakowa, gdzie odbył kilkumiesięczny staż na oddziale położniczo-ginekologicznym i oddziale chorób wewnętrznych Szpitala św. Łazarza. Następnie pracował jako wolontariusz (interesował się chirurgią), z możliwością uzyskania etatu asystenta w Klinice chirurgicznej prof. Bronisława Kadera.

Po wybuchu pierwszej wojny światowej w 1914 r. był lekarzem baonowym 5 i 1 pułku piechoty Legionów Polskich, pracując okresowo w szpitalach epidemicznych. Zetknął się wówczas z Józefem Piłsudskim. Brał udział w bitwach pod Winiarami i pod Łowczówkiem.. Następnie osadzony został przez Niemców w obozie w Szczypiornie.

Po wyzwoleniu z obozu był w latach 1917–1919 lekarzem na Oddziale Chirurgicznym w Szpitalu Dziecięcym im. Anny Marii w Łodzi. Po wybuchu wojny polsko-bolszewickiej znalazł się ponownie w Wojsku Polskim i został wiosną 1919 r. lekarzem 3 pułku piechoty Legionów, z którym dotarł do Mińska Litewskiego, gdzie był komendantem Szpitala Czerwonego Krzyża i jednocześnie ordynatorem Oddziału Chirurgicznego. Mianowany do stopnia podpułkownika, został szefem sanitarnym 22 Dywizji Ochotniczej, uczestnicząc w kampanii wojennej aż do jej zakończenia, biorąc m. in. udział w walkach nad Wkrą i nad granicą pruską oraz w ofensywie na tzw. Litwę środkową. Tam zachorował na tyfus powrotny i leczony był w Szpitalu PCK w Warszawie.


W szpitalu Diakonisek w Toruniu

W 1921 r. podpułkownik dr med. Tadeusz Sokołowski otrzymał urlop szkoleniowy z wojska i oddelegowany został do II Kliniki chirurgicznej w dawnym Szpitalu św. Ducha, kierowanej przez prof. Zygmunta Redlińskiego, gdzie otrzymał stanowisko starszego asystenta i doskonalił się w chirurgii.

Po ukończeniu stażu w Klinice, z początkiem 1922 r. zamieszkał w Toruniu by tu zostać starszym. ordynatorem Oddziału Chirurgicznego wojskowego Szpitala Okręgowego nr 8, pracując w tym charakterze 12 lat.

W Toruniu znalazł dr Sokołowski możliwości rozwinięcia swej indywidualności. Tu rozpoczął swą pracę naukową i dzięki dobrej znajomości języków obcych odbył staże w zagranicznych klinikach w Paryżu i Londynie, szczególnie interesując się traumatologią. Po zwiedzeniu kliniki Lorenza Bőhlera w Wiedniu i pod jego wpływem zorganizował pierwszy w Polsce oddział chirurgii urazowej w Szpitalu Diakonisek na Mokrem.

W Toruniu też rozwinął na szeroką skalę przetaczanie krwi. Wyniki swoich badań naukowych i doświadczeń leczniczych przedstawiał na posiedzeniach Sekcji Sanitarnej Towarzystwa Wiedzy Wojskowej w Toruniu i na łamach “Lekarza Wojskowego”. Zainteresowania te, niezwykła pracowitość oraz dobre wyniki kierowanego przezeń oddziału chirurgicznego sprawiły, że w krótkim czasie uznany został za jednego z najwybitniejszych chirurgów wojskowych, a za osiągnięcia na polu wiedzy lekarskiej w wojsku odznaczony został w 1928 r. Złotym Krzyżem Zasługi.

Te osiągnięcia zadecydowały o tym, że powierzono mu opracowanie podręcznika dla lekarzy: “Chirurgja wojenna”, który wydany został w 1931 r. w Toruniu. Dwa lata później dokonał, za zgodą autora, przekładu podręcznika Bőhlera, Technika leczenia złamań. Zasady tej techniki stosował na swoim Oddziale w Toruniu w Szpitalu Diakonisek (Wojewódzka Stacja Urazowa).

W 1934 r. płk (nominacja na ten stopień z dn. 1 stycznia 1928 r.) dr med. Tadeusz Sokołowski przeniesiony został do 1-go Szpitala Okręgowego w Warszawie, na stanowisko kierownika naukowego oddziałów chirurgicznych, a zarazem organizatora utworzonego rok później Instytutu Chirurgii Urazowej – jedynej polskiej instytucji tego typu, z zadaniem kształcenia lekarzy w traumatologii dla potrzeb wojska i Ubezpieczalni Społecznej.

Lata do wybuchu wojny należały do najaktywniejszych w jego życiu; poza pracą w Instytucie opublikował wówczas kilkadziesiąt bardzo poważnych w jego dorobku prac naukowych oraz był założycielem i współredaktorem wychodzącego od 1936 r. miesięcznika “Chirurg Polski”, a także delegatem rządu, wraz z prof. Ludwikiem Hirszfeldem, na I i II Międzynarodowy Kongres Transfuzji Krwi w Rzymie i Paryżu.


Z ziemi włoskiej do Polski

Po wybuchu wojny we wrześniu 1939 r. przydzielony do jednego ze szpitali polowych, przez Chełm, granicę rumuńską, Jugosławię dr Sokołowski przedostał się do Paryża, gdzie powierzono mu stanowisko ordynatora w dużym szpitalu “Centre de Chirurgie Osseux”, skąd skierowany został do wojska i wraz z grupą lekarzy polskich francuskiego szpitala polowego uczestniczył w walkach w Alzacji. Po kapitulacji Francji przedostał się do Anglii i tam otrzymał przydział do Szpitala Wojennego w Edynburgu., a od marca 1941 r. był wykładowcą traumatologii na Polskim Wydziale Lekarskim utworzonym przy tamtejszym Uniwersytecie.

Następnie po utworzeniu i uroczystym otwarciu 17 października 1941 r. Szpitala im. Ignacego Paderewskiego w Edynburgu, dr Sokołowski szkolił także studentów na oddziale chirurgicznym, kierowanym przez prof. dr. Antoniego Jurasza.

Jesienią 1942 r. został odkomenderowany na Środkowy Wschód, do formującego się tam II Korpusu Polskiego i objął stanowisko chirurga budującego się II Szpitala Wojennego na pustyni. Napisał tam m. in. dwie książki: “Zasady leczenia ran wojennych” i “Zasady leczenia złamań” (wydane w Jerozolimie w 1944 r.) oraz broszurę “Przetaczanie krwi” (Palestyna 1943), ponadto brał udział w kolegium redakcyjnym “Lekarza Polskiego na Wschodzie”.

Następnie brał udział w kampanii włoskiej II Korpusu, pracując w wielkim szpitalu w Cassamassima koło Bari, gdzie m. in. operował rannych z bitwy pod Monte Cassino, a po zakończonej wojnie leczył też częściowo ludność cywilną, za co otrzymał honorowe obywatelstwo Włoch i odznaczony został komandorią orderu “Corona d’Italia”. Powrócił do działalności naukowej; w 1945 r. brał udział w Zjeździe Lekarzy Wojskowych w Rzymie, a w grudniu tego roku zorganizował Zjazd Polskich Lekarzy Wojskowych w Bolonii i był redaktorem Pamiętnika Zjazdu (Bari 1946)

W latach 1946–1948 dr Sokołowski był ordynatorem .Oddziału Chirurgicznego Szpitala Wojennego i Oddzialu Ginekologiczno-Położniczego w Diddington pod Cambridge. W Cambridge też zapoznał się z organizacją studiów przyrodniczych tamtejszego uniwersytetu, stanowiących wstęp do studiów medycznych.

We wrześniu 1948 r. wraz z żoną i młodszą córką powrócił do Polski; otrzymał tytuł profesora i stanowisko kierownika Kliniki Chirurgicznej Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie, którą kierował przez 12 lat.

W 1960 r. przeszedł na emeryturę, lecz nadal pracował naukowo. Opublikował przeszło 150 oryginalnych prac, w tym 7 o charakterze podręcznikowym.

Prof. dr T. Sokołowski był członkiem honorowym Towarzystwa Chirurgów Polskich, założycielem i wieloletnim przewodniczącym Oddziału szczecińskiego tego Towarzystwa, członkiem Oddziału szczecińskiego Polskiego Towarzystwa Lekarskiego, członkiem Szczecińskiego Towarzystwa Naukowego oraz Brytyjskiego Towarzystwa Chirurgów. Poza wymienionymi już odznaczeniami posiadał ponadto m. in. Krzyż Virtuti Militari, Krzyż Walecznych, Krzyż Niepodległości, Medal 10-lecia Odzyskanej Niepodległości, Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski, Order Sztandaru Pracy II klasy.

Płk prof. dr med. Tadeusz Mieczysław Sokołowski zmarł 21 stycznia 1965 r. w Szczecinie i został pochowany, z oddaniem honorów wojskowych, w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie.

W małżeństwie z Karoliną z Kwiatkiewiczów (ślub w 1920 r.), uczestniczką obrony Lwowa, akcji plebiscytowej na Śląsku i siostrą operacyjną pociągu sanitarnego, miał dwie córki: Annę Marię, lekarza-psychiatrę, po dyplomie uzyskanym w 1946 r. w Edynburgu oraz Krystynę Marię, która uzyskała dyplom na Akademii Medycznej w Gdańsku w 1958 r. Obie mieszkają w Kanadzie.

W Toruniu Sokołowscy mieszkali przy ul. Bydgoskiej 52.


Bibliografia:

K. Przybyszewski, Toruński Słownik Biograficzny, t. 4 ToMiTo UMK Toruń 2004


FOTOGALERIA