Drzewo kategorii
Licznik odwiedzin

STAMIROWSKI KAROL

STAMIROWSKI KAROL (1891-1957), sekretarz Urzędu Województwa Pomorskiego w Toruniu oraz osobisty wojewody pomorskiego, burmistrz Podgórza i Pucka, działacz społeczny.

Urodził się 14 XI 1891 w Mogilnie, w rodzinie inteligenckiej Kazimierza i Michaliny z domu Dąbrowskiej. Zdobył wykształcenie średnie w zawodzie kupieckim. W poszukiwaniu pracy wyjechał w 1912 do Niemiec. W 1915-18 był w wojsku niemieckim. Nastepnie wziął czynny udział w powstaniu wielkopolskim w Poznaniu jako oficer polski.

Po wyzwoleniu Poznania działał do końca września 1919 jako oficer instruktor w poznańskiej drużynie Straży Ludowej. W październiku tego roku objął stanowisko naczelnego sekretarza Urzędu Walki z Lichwą w Ministerstwie byłej Dzielnicy Pruskiej, pracował tam do zniesienia tego Ministerstwa i całkowitej likwidacji urzędu w kwietniu 1922. Następnie przydzielony został do Urzędu Województwa Pomorskiego w Toruniu, gdzie do 31 lipca 1931 pracował na stanowisku starszego sekretarza, potem asesora i osobistego sekretarza wojewody: Stanisława Wachowiaka (8 X 1925 – X 1926), Kazimierza Młodzianowskiego (12 X 1926 – VII 1928) i Wiktora Lamota.

W grudniu 1930 rozpisany został konkurs na stanowisko burmistrza podtoruńskiego miasta Podgórza. Do konkursu na tę funkcję zgłosili swoje kandydatury: Jan Krupka, który uzyskał 10 głosów i Stamirowski, który uzyskał 8 głosów. 20 grudnia tego roku wicewojewoda pomorski dr Mieczysław Seydlitz powołując się na „Dziennik Ustaw” wyboru nie zatwierdził; burmistrzem został Stamirowski. Stanowisko burmistrza sprawował Stamirowski od 1 VIII 1931 do 1937, kiedy to ustawowo rozpoczęto proces włączania Podgórza w granice administracyjne Torunia.

W kwietniu 1937 Stamirowski został zaaprobowany jednogłośnie przez Radę Miejską Pucka na stanowisko burmistrza tego miasta. Przyjął zaoferowane mu stanowisko i przybył do Pucka 31 maja tego roku . Obejmując urząd burmistrza stanął Stamirowski przed wieloma problemami komunalnymi miasta. Liczący wówczas ponad 5 000 mieszkańców Puck nie posiadał wodociągów miejskich ani kanalizacji. Wodę czerpano z pomp ulicznych, a nieczystości spływały do zatoki, co latem przy upałach i niskim stanie wody w Zatoce Puckiej powodowało w mieście nieznośny fetor.

Stamirowski zainicjował projekt wodociągów miejskich oraz kanalizacji i zabiegał w Urzędzie Województwie Pomorskim w Toruniu oraz w Ministerstwie Robót Publicznych w Warszawie o środki finansowe na te inwestycje. Ambicją jego było podniesienie Pucka do rangi miast letniskowych. Zamierzano to realizować poprzez założenie sieci wodociągowo-kanalizacyjnej, uporządkowanie brzegu morskiego, poszerzenie i budowę nowej plaży, utworzenie nowego parku na terenach dzierżawionych od skarbu państwa oraz kontynuowanie budowy ośrodka sportów wodnych i podniesienie poziomu ruchu turystyczno-letniskowego. Aby to osiągnąć, zabiegano o pozyskanie dalszych środków z Urzędu Wojewódzkim Pomorskim i Związku Miast Polskich. Ponadto prowadzono prace przy uporządkowaniu, regulacji i modernizacji stanu ulic, głównie śródmieścia i remoncie ratusza miejskiego.

Stamirowski starał się o poprawę losu bezrobotnych poprzez zatrudnianie ich przy robotach miejskich, organizowanie prac sezonowych i budowę domu dla eksmitowanych bezrobotnych; był członkiem Komitetu Pomocy Bezrobotnym. Osobiście angażował się w działalność charytatywną prowadzoną na rzecz dzieci jako przewodniczący Komitetu Pomocy Dzieciom i Młodzieży, który zbierał pieniądze na pomoc wielkanocną, zimową i inne.

Był inicjatorem założenia w Pucku Kasy Bezprocentowych Pożyczek i został jej prezesem. Wśród członków znaleźli się zamożniejsi mieszkańcy miasta, a głównym celem organizacji była pomoc skierowana ku najbardziej potrzebującym. W lutym 1938 był też inicjatorem wznowienia działalności Towarzystwa Upiększania Miasta, przerwanej w 1935, i został jego prezesem. Towarzystwo zainicjowało utworzenie wspomnianego wyżej nowego parku oraz remont Zielonego Mostku i promenady zniszczonej warunkami atmosferycznymi.

Działał także społecznie od 1922 do 1939 w Związku Obrony Kresów Zachodnich, a nast. w PZZ oraz w 1931-39 w Polskim Białym Krzyżu, gdzie m.in. był delegatem do Zarządu Okręgu VIII w Toruniu. Angażował się mocno w sprawy wojskowe i imprezy o charakterze patriotycznym oraz uroczystości organizowane przez działające w mieście towarzystwa. Funkcje burmistrza Pucka sprawował Stamirowski do września 1939; nie mogąc dalej pełnić swoich obowiązków wyjechał do Torunia.

Po półrocznym pobycie w Toruniu w obawie o życie rodziny i własne wyjechał na wieś do pow. lipnowskiego. W Pucku z całej rodziny pozostał syn Tadeusz, który w listopadzie 1939 wraz z innymi mieszkańcami Pucka został zamordowany w Piaśnicy. O jego tragicznej śmierci dowiedziała się rodzina dopiero po wyzwoleniu. Podczas okupacji Stamirowski przebywał w Lubaniu w pow. nieszawskim, gdzie pracował w niemieckiej firmie prywatnej Habermann i Gubes jako robotnik fizyczny przy regulacji brzegów Wisły, a następnie dzięki dobrej znajomości języka niemieckiego, mimo że nie podpisał niemieckiej listy narodowej, jako siła biurowa.

Naczelnik Wydziału Zarządu Miasta
Od 1944 do 20 I 1945 pracował przymusowo przy kopaniu okopów w Golubiu. Stamtąd powrócił do Torunia i od 15 II 1945 objął stanowisko naczelnika Wydziału Zarządu Miasta w Toruniu. Następnie od 1948 do 30 XI 1956 pracował jako kierownik administracyjny w Muz. Miejskim, następnie Okręgowym w Toruniu.

W 1955 Stamirowscy przenieśli się do Radości pod Warszawą, by być w pobliżu córki mieszkającej w stolicy, natomiast Stamirowski pracował jeszcze w Toruniu, dojeżdżając czasami do rodziny. Po wyjeździe z Torunia rozpoczął pracę w Muzeum Narodowym w Warszawie. Odznaczony był Srebrnym Krzyżem Zasługi (III 1934). Zm. nagle 8 II 1957 i pochowany został na cmentarzu w Radości, a po sprzedaży domu i przeprowadzce Marii Stamirowskiej do Warszawy ekshumowano jego szczątki i pochowano na cmentarzu wawrzyszewskim w Warszawie. W małżeństwie zawartym 21 III 1917 w Kaliszu z Marią Marianną Mieszczankowską miał dwoje dzieci: Janinę, ur. 9 III 1918, zamężną Matuszak i wspomnianego już Tadeusza, ur. 10 VII 1919. W Toruniu-Podgórzu Stamirowscy mieszkali przy ul. Głównej (obecnie Poznańskiej).

Bibliografia
K. Przybyszewski, Toruński Słownik Biograficzny t. V, ToMiTo, UMK, Toruń 2007