Drzewo kategorii
Licznik odwiedzin

STOGOWSKI Józef Bronisław

STOGOWSKI Józef Bronisław (1899–1940), hokeista, piłkarz, lekkoatleta, olimpijczyk, medalista mistrzostw Europy, działacz sportowy


100 m w czasie 10,8 sekundy

Urodził się 27 listopada 1899 r. w Toruniu, w rodzinie robotniczej Józefa i Eleonory z Glińskich. Posiadał wykształcenie średnie. Jeszcze przed przyłączeniem Pomorza do Polski, 1 maja 1919 r. wstąpił ochotniczo do Wojska Polskiego – Front Pomorski, gdzie zasłużył na wyróżnienie w służbie i skąd otrzymał “najlepsze zaświadczenie polecające”, przechodząc 25 marca 1920 r. do Ekspozytury II Oddziału Naczelnego Dowództwa w Grudziądzu. Także podczas służby w Ekspozyturze pracował z największym oddaniem, “nie zważając na żadne niebezpieczeństwa jakie groziły jego osobie”

Działalność niepodległościowa Stogowskiego naraziła go na aresztowanie w grudniu 1920 r. przez władze niemieckie w Piławie; po 4-ch tygodniach śledztwa uwolniono go. Nadal pełnił ofiarnie służbę, wykonując najcięższe zadania. W uznaniu jego odwagi Ekspozytura II przedstawiła go 11 grudnia 1920 r. rozkazem Nr 5542/II do odznaczenia orderem “Virtuti Militari”

Z dniem 15 lutego 1921 r. Jożef Stogowski został na własną prośbę zwolniony czasowo ze służby w Ekspozyturze II Oddziału Naczelnego Dowództwa w Grudziądzu, otrzymując pismo polecające, iż zasługuje na “pełne uznanie i pochwałę za oddane Ojczyźnie usługi oraz poparcie w uzyskaniu odpowiedniej jego kwalifikacjom pracy, ze względu na jego prawy charakter i dużą inteligencję”

Po powrocie do Torunia Stogowski pracował jako urzędnik w Zakładzie Ubezpieczeń Wzajemnych.

Sportem pasjonował się od wczesnej młodości, a uprawiać rozpoczął już w latach szkolnych. Szczególne predyspozycje wykazywał do piłki nożnej, hokeja na lodzie, tenisa i lekkoatletyki. Jak pisał Jerzy Mróz w artykule pt. “Stoga”. Człowiek-Maszyna zamieszczonym w “Nowościach”, z 23 grudnia 1987 r. “…Miał 16 lat [17-KP], kiedy na Wszechświatowym Zjeździe Sokołów w Warszawie w 1917 roku [jako członek Towarzystwa Gimnastycznego “Sokół” – KP] zdobył mistrzostwo w biegu na 100 metrów z czasem 11,2 sekundy. Kilka lat później dystans ten biegał w rewelacyjnym czasie 10,8 sekundy…”

Dyscypliną uprawianą wyczynowo przez Józefa Stogowskiego była piłka nożna. Grał w Klubie Sportowym ““Vistula” Toruń, najczęściej na pozycji środkowego pomocnika. W 1922 r. przeszedł do Toruńskiego Klubu Sportowego. W latach 1925–1926 reprezentował barwy tego klubu w finałach mistrzostw Polski..


Trzykrotny olimpijczyk igrzysk zimowych

W grudniu 1928 r. przeszedł do warszawskiej “Polonii”, wystąpił jednak tylko w jednym meczu ligowym w 1929 r., bowiem trwała kontuzja przerwała mu karierę piłkarską.

Największe jednak sukcesy osiągnął w hokeju na lodzie, grając zawsze na pozycji bramkarza; reprezentował barwy TKS, Akademickiego Klubu Sportowego (AZS) Poznań i warszawskiej “Legii”.

Do jego zalet zawodniczych należały fantastyczny refleks, waleczność i ofiarność.

Grając w latach 1927–1929 w barwach TKS trzykrotnie brał udział w finałach mistrzostw Polski, zajmując w 1928 r. – III miejsce. W listopadzie i grudniu 1929 r. reprezentował barwy “Legii” Warszawa. W grudniu 1933 r., po rozwiązaniu sekcji hokejowej w Toruńskim Klubie Sportowym, został zawodnikiem poznańskiego AZS, w którym grał do końca swej kariery sportowej; już w 1934 r. przyczyniając się walnie do zdobycia przez ten klub tytułu mistrza Polski. Będąc reprezentantem AZS Poznań, nadal mieszkał w Toruniu, gdzie pracował zawodowo i trenował indywidualnie.

Doceniając wybitne zdolności sportowe Józefa Stogowskiego już w 1927 r. powołano go do hokejowej reprezentacji narodowej, w której do 1938 r. rozegrał 70 meczy, zajmując do wybuchu wojny w 1939 r. pierwsze miejsce na liście reprezentantów Polski pod względem ilości rozegranych spotkań międzypaństwowych.

Trzykrotnie uczestniczył Stogowski w zimowych igrzyskach olimpijskich. Podczas Igrzysk Olimpijskich w Lake Placid w 1932 r. był chorążym reprezentacji Polski. Sześciokrotnie grał w mistrzostwach świata i ośmiokrotnie w mistrzostwach Europy, mając zarówno w 1929 r. jak i w 1931 r. znaczący udział w zdobyciu przez Polskę wicemistrzostwa Europy.

Szczególnie cenne było wicemistrzostwo Europy zdobyte w 1931 r. w Krynicy. (były to jednocześnie mistrzostwa świata). Polska uległa wówczas tylko Austrii, która z kolei została wyprzedzona przez Kanadę (mistrz świata) i USA (wicemistrz) – reprezentacje, których supremacja była tak znaczna, iż żaden z krajów europejskich nie mógł się z nimi równać.

Polska natomiast wyprzedziła wówczas m. in. Czechosłowację Niemcy i Szwecję. Ponadto w 1928 r. i 1930 r. grał w reprezentacji Europy w meczach z Kanadą.

Dyscypliną, w której Stogowski odnosił znaczne sukcesy sportowe, był także tenis; preferował tenis siłowy, atletyczny, był kilkakrotnym mistrzem Torunia. Działał także społecznie w sporcie, będąc m. in. sędzią piłkarskim w kategorii międzyokręgowej; trenował i szkolił swoich następców.

Latem 1939 r. Józef Stogowski ciężko zachorował, prawdopodobnie na skutek kontuzji odniesionej podczas meczu hokejowego. Przewieziony został do Warszawy, gdzie na Oddziale Chirurgicznym Szpitala im. Dzieciątka Jezus dokonano skomplikowanej operacji.

Po kapitulacji Warszawy wrócił do Torunia; stan jego zdrowia stale się pogarszał, umierał w cierpieniach. Zmarł 14 maja 1940 r. w Toruniu i pochowany został na cmentarzu staromiejskim św. Jerzego; grób się nie zachował.

Jego imieniem nazwano oddane do użytku w styczniu 1960 r. sztuczne lodowisko “Tor-Tor” w Toruniu.

W Toruniu Józef Stogowski mieszkał przy ul. Mickiewicza 84, a następnie Matejki 44, Bydgoskiej 8/6 i Żeglarskiej 22. Rodziny nie założył.


Bibliografia:

K. Przybyszewski, Toruński Słownik Biograficzny, t. 4 ToMiTo UMK Toruń 2004


FOTOGALERIA