Drzewo kategorii
Licznik odwiedzin

SZYC Jan Wincenty

SZYC Jan Wincenty (1893–1969), profesor Państwowego Gimnazjum im. Mikołaja Kopernika w Toruniu


 

Absolwent Wolnej Wszechnicy Polskiej

Urodził się 22 czerwca 1893 r. w Warszawie, w rodzinie Stefana i Marii z Krynickich. Po ukończeniu szkoły powszechnej uczęszczał do Seminarium Nauczycielskiego w Siennicy koło Mińska Mazowieckiego, gdzie m. in. w 1910 r. został przewodniczącym tajnej polskiej organizacji uczniowskiej, której działalność przejawiała się “w pracach związanych z nauczaniem historii ojczystej i języka polskiego, w krzewieniu czytelnictwa książek polskich, w dyskusjach nad aktualnymi wydarzeniami politycznymi, w kształtowaniu patriotyzmu itp…”

Po złożeniu egzaminu dojrzałości uzyskał 17 czerwca 1911 r. atest ukończenia seminarium – wydany przez Warszawską Dyrekcję Naukową – i nominację na stanowisko nauczyciela. Latem tego roku odbył podróż na Krym i Kaukaz, a po powrocie objął z dniem 1 października 1911 r. posadę nauczyciela wiejskiego w szkole początkowej w Wincentowie koło Łącka w powiecie gostynińskim i nauczał tam do 1 kwietnia 1913 r., kiedy to przeszedł do podobnej szkoły w Sobiekursku w gminie Otwock, będąc jednocześnie nauczycielem w publicznej szkole powszechnej w pobliskim Łukowcu w gminie Karczew.

Potem 11 września 1915 r. wrócił do Warszawy, gdzie był do 12 grudnia 1917 r. nauczycielem w szkole początkowej przy ul. Nieporęckiej 4, a następnie do 2 września 1918 r.pracował w Muzeum Pedagogicznym przy ul. Jezuickiej 4, skąd przeszedł do siedmioklasowej szkoły powszechnej przy ul. Szerokiej 17 i nauczał tam do 1 września 1919 r.

Pracując w Warszawie równocześnie studiował w latach 1915–1918 budowę maszyn i elektrotechnikę na Wydziale Technicznym, tamtejszej Wolnej Wszechnicy Polskiej, uzyskując kwalifikacje zawodowe do nauczania w szkołach ogólnokształcących na podstawie dyplomu wydanego mu 11 listopada 1918 r. przez Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. Następnie przeszedł do pracy nauczycielskiej w szkolnictwie średnim. Był nauczycielem w Państwowym Gimnazjum im. Króla Stanisława Leszczyńskiego w Ostrołęce od 1 września 1919 r. do 31 sierpnia 1922 r., odbywając w międzyczasie w 1920 r. ochotniczą służbę w Wojsku Polskim.


 

Wizytator, nauczyciel fizyki w gimnazjum toruńskim

Dnia 15 lipca 1922 r. Jan Szyc zawarł związek małżeński z mieszkającą w Toruniu Stanisławą Borowicz, wobec czego opuścił Ostrołękę i przeprowadził się do Torunia, gdzie od 1 września tego roku do 6 stycznia 1927 r. był nauczycielem tymczasowym, a następnie, z przerwą wojenną 1939–1945, stałym do 1952 r. w wymienionym wyżej Państwowym Gimnazjum im. Mikołaja Kopernika. Przez blisko 25 lat pracy w gimnazjum toruńskim ceniony był jako doświadczony nauczyciel fizyki, stosujący nowoczesne metody w jej nauczaniu i został z tego powodu 27 września 1932 r. powołany na kierownika Ogniska Metodycznego tego przedmiotu. Ognisko sam zorganizował i w ciągu swej w nim pracy wyróżniał się zapałem, wiedzą, a przede wszystkim niestrudzoną ponad obowiązki normalne zapobiegliwością, aby spieszyć z instrukcyjną pomocą wszystkim kolegom z rejonu.

Rejon, utworzonego Ogniska Metodycznego Fizyki obejmował w 1932 r. 34 zakłady naukowe, rozmieszczone w 12 miastach województw poznańskiego i pomorskiego, z liczbą 57 nauczycieli. Dzięki tej działalności podniósł się poziom nauczania fizyki na terenie całego Kuratorium Okręgu Szkolnego Poznańskiego. Jan Szyc wyposażył też swoją pracownię (14 pomieszczeń) w odpowiednie urządzenia laboratoryjne oraz urządzał kursy doskonalenia zawodowego dla nauczycieli. Swoje doświadczenia w tym zakresie opisał w artykule pt.: “Rozwój metod nauczania fizyki w Państwowem Gimnazjum im. M. Kopernika w Toruniu i powstanie Ogniska metodycznego w zakresie tego przedmiotu”.

Jan Szyc był w latach 1933–1939 opiekunem szkolnego koła astronomicznego; starał się zbudować na dachu budynku mieszczącego ognisko metodyczne fizyki mały taras z balustradą i stoiskiem lunety; starania te się nie powiodły i obserwację nieba prowadzono z niebezpiecznego miejsca na dachu głównego gmachu szkolnego.

Poza nauczaniem w gimnazjum toruńskim zlecono Janowi Szycowi także różne zajęcia dodatkowe. I tak w sierpniu 1923 r. Kuratorium Okręgu Szkolnego w Białymstoku powierzyło mu wykłady z fizyki na kursie wakacyjnym fizyczno-matematycznym początkowym w Ostrołęce.

W grudniu 1925 r. Prezes Sądu Okręgowego w Toruniu, za zgodą Kuratorium Okręgu Szkolnego Pomorskiego, mianował go ławnikiem Urzędu Rozjemczego dla spraw najmu przy Magistracie w Toruniu. W styczniu 1927 r. otrzymał również zgodę KOS Pom. na nauczanie matematyki na kursie oświatowym dla pracowników kolejowych w Toruniu. W 1930 r. wykładał i egzaminował na Wyższym Kursie Nauczycielskim w Toruniu. W tymże roku kurator KOS Pom. powołał go na okres trzech lat jako egzaminatora z fizyki na terenie działalności Okręgu, a w roku szkolnym 1937/38 powierzono mu dodatkowo obowiązki nauczyciela fizyki w Państwowym Liceum Budowlanym w Toruniu.

Począwszy od 1928 r. i przez lata następne MWR i OP powierzało mu obowiązki ministerialnego wizytatora szkół, członka Komisji Weryfikacyjnej i zastępcy przewodniczącego Wyższej Komisji Dyscyplinarnej przy tym Ministerstwie.

Po wybuchu wojny w 1939 r. profesor Szyc, wraz z grupą przedstawicieli inteligencji toruńskiej, został aresztowany przez hitlerowców i osadzony w toruńskim Forcie VII, a następnie w obozie koncentracyjnym w Stutthofie.


 

Prezes Toruńskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Miłośników Astronomii

W 1945 roku wrócił z obozu ze zrujnowanym zdrowiem, schorowany, do swojego miasta i ukochanej szkoły i od początku zabrał się do odtworzenia zniszczonych laboratoriów, organizując je właściwie od nowa; reaktywował także szkolne koło astronomiczne.

Jan Szyc był również współorganizatorem Pracowni Fizycznej na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika i jednym z organizatorów w 1946 r. pierwszych zajęć na tej Uczelni. Przez kilka lat wykładał na Studium Przygotowawczym UMK; kontakt z Uniwersytetem utrzymywał do końca swego życia. Był też kierownikiem sekcji przedmiotowej fizyki w Studium Nauczycielskim w Toruniu oraz wykładał na kursach dla oficerów w Oficerskiej Szkole Artylerii. Oprócz wspomnianego wyżej artykułu, opublikował jeszcze kilkanaście innych prac, głównie na tematy metodyczne.

Profesor Jan Szyc był jednym z założycieli Toruńskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Miłośników Astronomii, przez 9 lat pełnił funkcję jego prezesa, a następnie otrzymał godność prezesa honorowego. Czynił starania o utworzenie w Toruniu Muzeum M. Kopernika i wybudowanie obserwatorium astronomicznego i planetarium. Od 1955 r. był członkiem Towarzystwa Naukowego w Toruniu i Polskiego Towarzystwa Fizycznego, a do Związku Nauczycielstwa Polskiego należał od chwili jego założenia.

Za zasługi na polu wychowania i nauczania odznaczony został w 1959 r. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, zaś Zarząd Główny Polskiego Towarzystwa Fizycznego udekorował go Złotą Odznaką Honorową za wybitne osiągnięcia w zakresie nauczania fizyki oraz za pracę społeczną.

Profesor Jan Szyc zmarł 19 stycznia 1969 r. w Toruniu i pochowany został na cmentarzu parafialnym św. Jakuba.

W małżeństwie ze Stanisławą Borowicz miał synów: Stanisława Jana, urodzonego 6 kwietnia 1923 r. w Toruniu i Mariana Wojciecha, urodzonego 23 stycznia 1925 r. w Toruniu. W Toruniu Szycowie mieszkali przy ul. Przy Rzeźni 46 (40).


Bibliografia:

K. Przybyszewski, Toruński Słownik Biograficzny, t.. 3 ToMiTo UMK Toruń 2002


FOTOGALERIA