Drzewo kategorii
Licznik odwiedzin

SZYSZKO Cezary

SZYSZKO Cezary (1872–1938), prezes Sądu Apelacyjnego w Toruniu, dzia­łacz społeczny


Działacz społeczny w Kiszyniowie i Białymstoku

Urodził się 13 października 1872 r. poza granicami Rzeczypospolitej, w Wozniesieńsku w ziemi chersońskiej na Ukrainie. Katolicka jego rodzina wywodziła się z ziemi wileńskiej. Na Ukrainie też wychowywał się i kształcił; studiował prawo na uniwersytecie w Kijowie, uzyskując dyplom w 1897 r. Po odbyciu aplikacji sądowej w samarskim i kiszyniowskim sądzie okręgowym w 1899 r. złożył egzamin sędziowski, a dwa lata później otrzymał nominację na sędziego śledczego, zaś w 1905 r. objął stanowisko wiceprokuratora Sądu Okręgowego w Kiszyniowie, skąd w 1909 r. przeszedł do adwokatury i zajmował się praktyką adwokacką do czasu przewrotu bolszewickiego.

Nie stronił również Cezary Szyszko od działalności społecznej. Mieszkając wiele lat w Kiszyniowie, nie zapomniał o obowiązkach Polaka i w każdej okoliczności obowiązek ten spełniał. Będąc w latach 1906–1920 wiceprezesem Polskiego Towarzystwa Dobroczynności w Kiszyniowie włożył wiele energii i pracy, ażeby Towarzystwo to, będące placówką polskości pomyślnie się rozwijało.

Dzięki jego kierownictwu i inicjatywie Towarzystwo Dobroczynności posiadało 3-klasową bezpłatną szkołę dla dzieci polskich, ochronkę dla dzieci i przytułek dla starców oraz dużą bibliotekę. W czasie wojny, począwszy od 1914 r. z jego inicjatywy Towarzystwo prowadziło w swoich gmachach schronisko dla oficerów polskich przybywających do Kiszyniowa z frontu rówieńskiego.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, po powrocie do kraju w 1923 r. objął Cezary Szyszko stanowisko radcy prawnego Dyrekcji Lasów Państwowych w Białowieży, gdzie pracował do jesieni 1926 r. W czasie swego trzyletniego pobytu w tym mieście przyczynił się znacznie do zorganizowania komitetu budowy kościoła w Białowieży, jako czynnika nie tylko religijnego lecz i krzewiącego polskość w tym mocno zrusyfikowanym mieście i okolicy.

Następnie wstąpił do służby w sądownictwie; 7 października 1926 r. otrzymał nominację na sędziego pokoju w Białymstoku, a 7 stycznia 1927 r. został mianowany sędzią Sądu Okręgowego w tym mieście.

Z Białegostoku przeszedł z dniem 25 czerwca tego roku na stanowisko wiceprezesa Sądu Okręgowego w Nowogródku, skąd 28 stycznia 1928 r. otrzymał nominację na wiceprokuratora przy Sądzie Apelacyjnym w Wilnie, a rok później 17 stycznia 1929 r. został prezesem Sądu Okręgowego w Białymstoku. Podczas swego zamieszkiwania w Białymstoku był jednocześnie aktywnie działającym prezesem Okręgu Białostockiego PCK i Komitetu Wojewódzkiego Ligi Obrony Przeciwlotniczej i Przeciwgazowej.


Prezes Sądu Apelacyjnego w Toruniu i Poznaniu

Dnia 14 lutego 1930 r. Cezary Szyszko otrzymał nominację na prezesa Sądu Apelacyjnego w Toruniu; był czwartym (po Władysławie Szumanie, Adamie Ruszczyńskim i Stanisławie Rubczyńskim) i zarazem ostatnim prezesem apelacji toruńskiej

Mimo uciążliwych zajęć urzędowych prezes Szyszko znajdował jeszcze czas na działalność organizacyjną i społeczną; m. in. był twórcą Towarzystwa Prawniczego w Toruniu, skupiającego prawie wszystkich prawników i ekonomistów pomorskich. On też, gdy w połowie 1932 r. utworzono w Gdyni Sąd Okręgowy, wystąpił z inicjatywą zorganizowania tam gdyńskiego Koła Zrzeszenia Sędziów i Prokuratorów Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto działał aktywnie w Lidze Obrony Lotniczej i Przeciwgazowej, będąc wiceprezesem Zarządu tej organizacji w Komitecie Wojewódzkim w Toruniu oraz był delegatem Okręgu Poznańskiego do Zarządu Głównego Towarzystwa Rozwoju Ziem Wschodnich.

Rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 27 października 1937 r. (Dziennik Ustaw RP nr 85 poz. 634) zniesiono Sąd Apelacyjny w Toruniu, a obszar jego jurysdykcji włączono do okręgu Sądu Apelacyjnego w Poznaniu. Wskutek tego z dniem 1 stycznia 1934 r. przestała istnieć apelacja toruńska jako odrębna jednostka administracji sądowej, obejmującej obszar ówczesnego województwa pomorskiego.

W związku z tą decyzją Cezary Szyszko otrzymał już w kwietniu 1933 r. nominację na prezesa Sądu Apelacyjnego w Poznaniu, z zachowaniem kierownictwa apelacji toruńskiej aż do jej likwidacji. Kierując olbrzymim okręgiem apelacji poznańskiej, obejmującym województwo poznańskie i pomorskie oraz część województw warszawskiego i łódzkiego, prezes Cezary Szyszko wykazał się niezwykłą gorliwością i sumiennością w urzędowaniu oraz niepospolitymi zdolnościami organizacyjnymi.

Również w Poznaniu znajdował jeszcze czas na działalność organizacyjną, będąc: członkiem Zarządu Towarzystwa Prawniczego i Ekonomicznego, przewodniczącym Zarządu Oddział Poznańskiego Zrzeszenia Sędziów i Prokuratorów Rzeczpospolitej Polskiej oraz członkiem Zarządu Głównego tego Zrzeszenia.

Na początku 1938 r., wobec pogarszającego się stanu zdrowia, który uniemożliwiał mu pełnienie obowiązków prezesa apelacji, Cezary Szyszko złożył podanie o przeniesienie go w stan spoczynku, zamierzając zostać notariuszem w Warszawie. Postępująca choroba spowodowała, że odebrał sobie życie w swoim mieszkaniu przy ul. Pocztowej w Poznaniu w dniu 11 lutego tego roku. Pogrzeb jego odbył się z kaplicy ewangelickiego (?) cmentarza św. Pawła w Poznaniu. Pochowany został na cmentarzu ewangelickim w Miłostowie w województwie poznańskim.

Cezary Szyszko odznaczony był Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski i Złotym Krzyżem Zasługi.

Małżonka jego Anna działała w Komitecie Pań przy Towarzystwie Prawniczym w Toruniu, w Związku Pań Domu, w Komitecie Opiekuńczym Szkoły Pomocniczej w Toruniu, w Pomorskim Komitecie Ratowania Bazyliki Wileńskiej, oraz udzielała się niestrudzenie w akcji pomocy Pomorskiemu Towarzystwu Opieki nad Dziećmi i biednym dzieciom.

W Toruniu Szyszkowie mieszkali przy ul. Szosa Chełmińska 130 (112).


Bibliografia:

K. Przybyszewski, Toruński Słownik Biograficzny, t. 4 ToMiTo UMK Toruń 2004


FOTOGALERIA