Drzewo kategorii
Licznik odwiedzin

TOMASZEWSKI KAZIMIERZ

TOMASZEWSKI KAZIMIERZ (1899-1958), mgr prawa, adwokat, działacz polityczny i społeczny w Toruniu.

Kazimierz Tomaszewski urodził się 25 II 1899 w Jarocinie (wg A. Boguckiego w Ciświcy koło Jarocina), w rodzinie Antoniego i Józefy z domu Banaszak. Około 1905 rodzina Tomaszewskiego wyemigrowała z Wielkopolski do Westfalii, gdzie Tomaszewski uczęszczał do gimnazjum humanistycznego. w Brillon, które ukończył w 1917.

Od 1917 służył w wojsku niemieckim na froncie wschodnim i zachodnim; wzięty do niewoli angielskiej w 1918. Następnie wstąpił ochotniczo do Armii Polskiej gen. Józefa Hallera we Francji, z którą powrócił do kraju. Tutaj służył w Wojsku Polskim do 1921, pod koniec jako oficer, biorąc m.in. udział w wojnie polsko-bolszewickiej, za którą odznaczony został Krzyżem Walecznych. Jednocześnie studiował na Wydziale . Prawa Uniwersytetu Poznańskiego, uzyskując w 1923 dyplom mgra praw. Po ukończeniu studiów i apelacji, od 1925 był sędzią powiatowym w Skarszewach, mianowany asesorem 15 V 1926, potem był kierownikiem sądu powiatowego w Starogardzie, następnie naczelnikiem sądu powiatowego w Tczewie, skąd został zwolniony ze służby na własną prośbę 31 X 1930. Po zwolnieniu z sądownictwa został adwokatem i zamieszkał w Tucholi. Wszędzie był aktywnym działaczem sokolim.

W 1933 przeniósł się do Torunia, gdzie poza pracą adwokata włączył się bardzo czynnie w działalność społeczno-polityczną, będąc m.in. do września 1939 prezesem Dzielnicy Pomorskiej Związku Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Polsce, prezesem zarządu okręgowego Towarzystwa Pomocy Polonii Zagranicą, prezesem Toruńskiego Klubu Lawn-Tenisowego, członkiem zarządu okręgu pomorskiego PCK, członkiem zarządu Stowarzyszenia Świetlic Charytatywnych, członkiem zarządu Komitetu Wykonawczego Zjazdu byłych Działaczy Niepodległościowych na Pomorzu i działaczem Polskiego Związku Zachodniego; 19 II 1938 mianowany został prezesem Obozu Zjednoczenia Narodowego na Pomorzu.

Ponadto ogłaszał artykuły w prasie pomorskiej i sokolej. Jako oficer zmobilizowany do 63 pułku piechoty walczył w kampanii wrześniowej; dostał się do niewoli niemieckiej pod Iłowem 17 IX 1939, jako dowódca kompanii. Więziony w oflagach VII B w Eichstätt i VII A w Murnau. W 1939 sztab niemiecki zarekwirował mieszkanie po rodzinie Tomaszewskich, w którym znajdowała się cała dokumentacja Dzielnicy Pomorskiej „Sokoła”. Dokumenty . i kasa zostały zarekwirowane przez Niemców i zniszczone. Po zakończeniu wojny w sierpniu 1945 Tomaszewski wstąpił do Wojska Polskiego i został delegatem Wydziału Prawnego przy Komitecie Polskim w Monachium.

Po powrocie do kraju w listopadzie 1946 zamieszkał z rodziną w Szczecinie, pracował krótko jako adwokat. W latach 50. był mocno szykanowany przez Urząd Bezpieczeństwa Publicznego. Pozbawiony był wykonywania zawodu adwokata, dopiero później mógł pracować w swoim zawodzie prowadząc w Szczecinie kancelarię adwokacką wspólnie z mecenasem dr. Romanem Łyczywkiem, znanym historykiem adwokatury polskiej.

Będąc członkiem szczecińskiej Izby Adwokackiej, od 30 V 1956 aż do śmierci przewodniczył jej Komisji Rewizyjnej, natomiast jako członek Komisji Naukowej kierował szkoleniem aplikantów.

Tomaszewski utrzymywał kontakty konspiracyjne z czołowymi sokołami w kraju i wspólnie ze swoją żoną, sokolicą Janiną zaczął grupować członków pomorskich sokołów. Włączył się w nurt konspiracji sokolstwa polskiego, której celem było przygotowanie do legalnej działalności. W Szczecinie miał kontakt z konspiracją sokolstwa pomorskiego. Jego bezpośrednią kurierką była Jadwiga Sznajder z Zielińskich, sokolica z Fordonu, która dostarczała od 1947 w obie strony informacje dotyczące sokolstwa, szczególnie w Bydgoszczy i Toruniu. W sokolej konspiracji był też jej mąż Sylwester, członek „Sokoła” z Torunia-Mokrego. Jego brat Edward był znanym konspiratorem ruchu oporu w czasie okupacji.

Poza wspomnianym wyżej Krzyżem Walecznych Tomaszewski odznaczony był ponadto Medalem za Waleczność, Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości i Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. Zmarł w Szczecinie 29 V 1958 i pochowany został na tamtejszym Cmentarzu Centralnym. W małżeństwie zawartym 24 IX 1931 z Janiną Orcholską miał dzieci. W Toruniu mieszkał przy ul. Szerokiej 17

Bibliografia
K. Przybyszewski, Toruński Słownik Biograficzny t. V, ToMiTo, UMK, Toruń 2007