Drzewo kategorii
Licznik odwiedzin

TRZEPAŁKOWSKA CZESŁAWA

TRZEPAŁKOWSKA CZESŁAWA z domu Przybyszewska, II v. Bielecka, pseudonim Anna, Sława (1906-1992), kwaterniczka Garnizonu Toruńskiego ZWZ-AK.

Urodziła się 4 VII 1906 w Kowalewie Pomorskim jako córka Józefa, z zawodu kupca, i Anny z domu Piotrowskiej. Ukończyła szkołę średnią oraz kursy handlowe i językowe. Na początku lat 30-tych wyszła za mąż za kapitana Aleksandra Trzepałkowskiego, oficera Wojska Polskiego, instruktora jazdy konnej w Centrum Wyszkolenia Artyleryjskiego i Szkole Podchorążych Artylerii w Toruniu.

Po jego mobilizacji w sierpniu 1939 ewakuowała się w okolice Warszawy, wkrótce jednak wróciła do Torunia. Ze swego mieszkania przy ul. Warszawskiej 8 została przez Niemców usunięta do małego pomieszczenia w tym samym domu. Udało jej się uniknąć obozu pracy przymusowej, gdyż dzięki znajomości języka niemieckiego i stenografii znalazła zatrudnienie jako stenotypistka w hurtowni żelaza i przyborów sanitarnych CB Dietrich i Syn w Toruniu za jedną trzecią należnej jej pensji.

W marcu 1943 włączyła się do pracy w konspiracji, prawdopodobnie za pośrednictwem Haliny Krzeszowskiej – referentki WSK Garnizonu ZWZ-AK, mieszkającej również przy ul. Warszawskiej 8. Zaprzysiężona pod pseudonimem „Anna”, „Sława” przez komendanta Garnizonu inż. Bronisława Pietkiewicza, otrzymała przydział do pracy w kwatermistrzostwie z określeniem funkcji kwaterniczki i podlegała służbowo H. Krzeszowskiej.

Zadaniem jej było zapewnianie kwater, tzw. melin, przybywającym do Torunia na odprawy sztabowcom ZWZ-AK (ppłk Jan Pałubicki, mjr Józef Chyliński, kpt. Józef Gruss, kpt. Tadeusz Zalewski) oraz udzielanie kwatery kontaktowej we własnym mieszkaniu dla ludzi przyprowadzanych osobiście przez Pietkiewicza, a jej znanych tylko z pseudonimu i haseł. Kwatery te przygotowywała na tyle starannie i skutecznie, że do końca pobytu Niemców w Toruniu nie zastały przez nich wykryte. Z H. Krzeszowską i innymi zaprzysiężonymi do AK i zaangażowanymi żonami oficerów – Janiną Wilanowicz i jej matką Wincentyną Dunin-Marcinkiewicz, Zofią Koszucką, Wandą Ostaszewską oraz swymi siostrzenicami Krystyną i Danutą Dąbrowskimi spotykała się w mieszkaniu Dąbrowskich przy ul. Łaziennej 13, aby uzgadniać także inne zadania.

Pomagała J. Wilanowicz w organizacji pomocy Polakom znajdującym się w ciężkiej sytuacji poprzez zbiórkę żywności i opiekę nad chorymi. Dzięki ich pracy paczki żywnościowe otrzymywali oficerowie przebywający w oflagu II D Grossborn oraz więźniowie obozu Stutthof. Współorganizowała opiekę nad obłożnie chorymi Polakami w Toruniu, m.in. nad chorą na gruźlicę żoną J. Pałubickiego.

Od połowy 1944 prowadziła również szkolenie sanitarne dla dziewcząt – przyszłych sanitariuszek na wypadek planowanego przez Komendę Główną Armii Krajowej zbrojnego powstania pod kryptonimem „Burza”, które jednak na Pomorzu zostało odwołane. We wrześniu 1944 została karnie przeniesiona z pracy w hurtowni do zakładów amunicyjnych po oskarżeniu przez dyrektora hurtowni o sabotaż, gdy z powodu choroby nie stawiła się jednego dnia do pracy. Szczęśliwie uniknęła obozu koncentracyjnego i przetrwała do lutego 1945 jako robotnica zakładów amunicyjnych.

Po ucieczce Niemców Trzepałkowska przypilnowała, aby majątek firmy CB Dietrich nie został rozgrabiony, lecz dostał się w całości w polskie ręce. Pół roku później – 15 XI 1945 wraz z grupą uczestników konspiracji m.in. J. Wilanowicz i W. Ostaszewską została aresztowana przez Urząd Bezpieczeństwa w swoim mieszkaniu przy ul. Warszawskiej. Przebywała w więzieniu śledczym przy Wałach Sikorskiego w Toruniu, następnie w Bydgoszczy w lochach byłego gestapo, później przy Wałach Jagiellońskich, po czym powtórnie w Toruniu w tzw. okrąglaku. Oskarżona o wrogą działalność przeciw państwu polskiemu została skazana na 2 lata więzienia wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w Bydgoszczy na sesji wyjazdowej w Toruniu 27 V 1946. Bezpośrednio po rozprawie osadzono Trzepałkowską w więzieniu w Fordonie. Na mocy amnestii ogłoszonej w lutym 1947 czas odbywania przez nią kary został skrócony do roku.

Po wyjściu na wolność pracowała w biurze Zjednoczenia Cukrowniczego. Zmarła 18 VIII 1992, pochowana została na cmentarzu parafii św. Jakuba przy ul. Antczaka. Jej pierwszy mąż kapitan Aleksander Trzepałkowski zginął podczas kampanii wrześniowej w Puszczy Kampinowskiej. Małżeństwo ich było bezdzietne. Drugim mężem był Marian Bielecki. Na domu przy ul. Warszawskiej 8, w którym mieszkała i organizowała kwatery dla członków Komendy Okręgowej ZWZ-AK odsłonięto 26 IX 1991 z inicjatywy Fundacji „APAKTor.” tablicę pamiątkową.

Bibliografia
A. Zakrzewska, Toruński Słownik Biograficzny t. V, ToMiTo, UMK, Toruń 2007